Jemgyýet
Sanly Türkmenistan: Pudagara Elektron Maglumat Alyşmak Ulgamy (PEMU)
April 19, 2026 09:55 • UTC+5 (Ashgabat) • 19 views
PEMU (Pudagara elektron maglumat alyşmak ulgamy) — Türkmenistanyň döwlet edaralarynyň arasyndaky maglumat akymyny sanlylaşdyrmak üçin döredilen bitewi platformadyr. Ol 10-dan gowrak ministrligiň we pudaklaýyn edaralaryň (IIM, DIM, Statistika, Migrasiýa we ş.m.) elektron binýatlaryny birleşdirip, resminama dolanyşygyny çaltlandyrýar we ygtybarlylygy üpjün edýär. Ulgam "sanly hökümet" taslamasynyň esasyny düzüp, kärhanalaryň we döwlet edaralarynyň arasynda takyk maglumat alyş-çalşygyny ýola goýýar
Häzirki zamanyň ösen tehnologiýalar eýýamynda döwlet dolandyryşyny kämilleşdirmek we edara-kärhanalaryň arasyndaky gatnaşyklary täze derejä çykarmak möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Bu ugurda Türkmenistanda durmuşa geçirilýän iň iri we ähmiýetli sanly taslamalaryň biri — Pudagara elektron maglumat alyşmak ulgamydyr (PEMU).
PEMU näme?PEMU — bu ähli döwlet edaralarynyň awtomatlaşdyrylan elektron maglumat binýatlaryny bir nokatda birleşdirýän bitewi ulgamdyr. Ulgamyň esasy mazmuny döwlet edaralarynyň arasynda "elektron köpri" gurmakdan ybarat bolup, ol maglumatlaryň ygtybarly, takyk we örän çalt çalşylmagyny üpjün edýär.
Ulgamyň esasy maksatlary:- Wagty tygşytlamak: Kagyz görnüşindäki hat-habarlary we soragnamalary sanly formata geçirip, maglumat akymyny çaltlaşdyrmak.
- Takyklyk: Adam faktoryny azaldyp, maglumatlaryň resmi binýatdan göni alynmagyny gazanmak.
- Howpsuzlyk: Maglumat alyş-çalyş prosesini döwrebap kiberhowpsuzlyk talaplaryna laýyklykda goramak.
Gatnaşyjylar we Hödürlenýän HyzmatlarHäzirki wagtda PEMU ulgamyna ýurdumyzyň 10 sany esasy döwlet edarasy işjeň gatnaşýar. Bu edaralar özara maglumat binýatlaryny açmak arkaly hyzmatlaryň elýeterliligini ýokarlandyrýarlar.
Esasy gatnaşyjylaryň we hyzmatlaryň käbirleri:
- Içeri işler we Daşary işler ministrlikleri: Pasport maglumatlary we biometriki maglumatlar binýady.
- Maliýe we Ykdysadyýet ministrligi: Ýuridiki şahslaryň ýeke-täk döwlet reýestri we kärhanalaryň hasabatlary.
- Döwlet Migrasiýa we Gümrük gulluklary: Akreditasiýa, legalizasiýa we gümrük amallary baradaky maglumatlar.
- Statistika baradaky döwlet komiteti: Awtomobil ulaglary we pasport maglumatlary boýunça sanly hyzmatlar.
Ulgama Birikmegiň 8 ÄdimiPEMU-a agza bolmak isleýän döwlet edaralary we kärhanalary belli bir yzygiderliligi berjaý etmeli. Bu amallar ulgamyň tertipli we howpsuz işlemegini üpjün edýär:
- Tanyşlyk: Kanunçylyk we tehniki talaplary öwrenmek.
- Ýüz tutma: Birikmek üçin resmi hat arkaly ýüzlenmek.
- Seljerme: Ygtyýarly edara tarapyndan ýüzlenmäniň barlanylmagy.
- Ylalaşyk: Tehniki şertleriň we howpsuzlyk talaplarynyň kesgitlenmegi.
- Şertnama: Taraplaryň arasynda özara ylalaşyga gol çekilmegi.
- Synag: Ulgamyň aragatnaşyk kanallarynyň we formatlarynyň barlanylmagy.
- Birikdirme: Synagdan soň maglumat alyş-çalşyga rugsat berilmegi.
- Ulanmak: Ulgamyň işjeňligini dowamly saklamak we howpsuzlyk kadalaryny berjaý etmek.
PEMU ulgamynyň ornaşdyrylmagy Türkmenistanyň "sanly hökümet" modeline geçmeginde aýgytly ädimdir. Bu ulgam diňe bir döwlet edaralarynyň işini ýeňilleşdirmekle çäklenmän, eýsem raýatlara hödürlenýän döwlet hyzmatlarynyň hem hilini we tizligini düýpli ýokarlandyrýar.
Habarlaşmak üçin maglumatlar:
- Salgy: Aşgabat ş., Atatürk şaýoly, IBC
- Telefon: +993 12 481511
- E-poçta: pemu@telecom.tm