1-nji lotda bar bolan dik guýulary düýpli abatlamak, şeýle hem şäheriň içimlik suw üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak üçin 50 sany täze suw alyjy desgany gurmak göz öňünde tutulýar. Ikinji lot bolsa arassalaýyş desgalaryny, stansiýalary we ulgamlary täzeden gurmagy, şeýle hem ab The işini kämilleşdirmek üçin täze sormak we çykarmak stansiýalaryny gurnamagy öz içine alýar. Gatnaşmak üçin arzalar 2026-njy ýylyň 16-njy noýabryna çenli kabul edilýär.

Çägini berkitmegiň ekologik taýdan arassa usullarynyň biri hem fitoremediýa, ýagny çöl ösümliklerini gamyşdan ýasalan ýörite öýjükleriň arasyna ekmekdir. Bu usul ýel arkaly çägäniň hereketini kemeltmäge mümkinçilik berýär. Aşgabat — Türkmenabat awtomagistraly ýurdumyzyň gündogar sebitini paýtagt bilen birikdirýän möhüm ulag geçelgesi bolandygy üçin, bu ylmy barlaglar Lebap welaýaty bilen ulag gatnawynyň ygtybarlylygynda uly ähmiýete eýedir.

Maksatnamaga laýyklykda, 7-nji oktýabrda durnukly ösüş we zenanlaryň ornuny ýokarlandyrmak boýunça halkara dialog, GDA-nyň PA-nyň saglygy goraýyş maslahatyny, Amyderýa we Syrderýa suw serişdelerini dolandyrmak boýunça ýokary derejeli duşuşygy hem-de Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi bolar. 8-nji oktýabrda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjanyň konsultatiw duşuşygy, milli tagamlar festiwaly we sungat ussatlarynyň konserti geçiriler. 9-njy oktýabrda bolsa GDA sammitinden başga-da, Hazar ekologiýa sammiti we halkara sergi guralar.

Maslahatda Milli Lider bu hünär baýramçylygynyň ýokary guramaçylyk derejesinde bellenilmelidigini belledi. Şeýle hem keseli bejereniňden onuň öňüni almagyň möhümdigi, saglyk merkezlerindäki işleri kämilleşdirmegiň zerurlygy nygtaldy. Mundan başga-da, şäheriň daştöweregindäki bagy-bossanlyklary giňeltmek, miweli baglaryň, şol sanda «Babarap» almasynyň görnüşlerini artdyrmak barada tabşyryklar berildi.

Soňra hajy Arkadag metjidiň 1 müň 500 orunlyk sadaka jaýyna bardy we bu ýerde alnyp barylýan işleri synlady. Bu ýerde «Arkadagyň ruhy metjidiniň» baş ymamy Ý.Hojagulyýew sadaka jaýynyň enjamlaşdyrylyşy, ulanylýan serişdeler barada maglumat berdi. Soňra hajy Arkadag bu ýerde bina edilýän medresä bardy. Geljekde medresäniň otaglarynda ähli zerur şertler üpjün ediler. Hajy Arkadag bu ýerde alnyp barylýan işleri synlap, medresede din ugrundan bilim aljak ýaşlaryň berilýän sapaklary degişli derejede özleşdirmeklerinde zerur hasaplanylýan mümkinçilikleriň üpjün edilmelidigini aýtdy.

Hajy Arkadag 6-njy oktýabrda ýurtda Hatyra gününiň geçirilýändigini aýdyp, öten-geçenleri ýatlap, şeýle hem ýurt abadançylygynyň, halkyň bagtyýar durmuşynyň hatyrasyna doga-dilegleriň edilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny belledi.

«Arkadagyň ruhy metjidiniň» baş ymamy öten-geçenleriň ruhunyň şat, ýurt abadançylygynyň, halkyň bagtyýar durmuşynyň berkarar, hajy Arkadagyň we Arkadagly hajy Serdaryň janlarynyň sag, ömürleriniň uzak bolmagyny, beýik maksatlary nazarlaýan ýagşy işleriniň rowaçlyklara beslenmegini Beýik Biribardan dileg etdi.

Hajy Arkadag ýagşy dilegleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dileg etdi we hemmeleriň alyp barýan asylly işlerinde üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.

Turnire gatnamak isleýänler üçin bellige alyş 2026-njy ýylyň 14-nji oktýabry sagat 18:00-a çenli dowam edýär. Ýaryş güni bellige alyşy tassyklamak 08:00-08:40 aralygynda bolup, oýunlar sagat 09:00-da başlanýar. Bäsleşik Şweýsariýa ulgamy boýunça 11 tapgyrda, 3+2 wagt gözegçiliginde alnyp barlar. Ýaryş 2016–2018, 2013–2015 we 2008–2012-nji ýyllarda doglan ýaş kategoriyalary boýunça geçirilip, ýeňijiler sylaglanar.

Olimpiadada ýurdumyzyň ýedi ýokary okuw mekdebiniň on talyby gatnaşdy. Halkara gatnaşyklar, hukuk, ykdysadyýet we maglumat howpsuzlygy ugurlary boýunça ýaryşan talyplar iki ýeňiji we alty baýrakly orna mynasyp boldular. Olar bu halkara bäsleşigiň dürli ýurtlardan gelen deň-duşlary bilen tejribe alyşmak, dostluk gatnaşyklaryny berkitmek hem-de kiberhowplardan goranmagyň döwrebap usullary boýunça pikir alyşmak üçin möhüm platforma bolandygyny bellediler.

Restoran eýeleri bu kynçylyga garşy göreşmek üçin portsiýalary kiçeldip, bahalary üýtgetmäge synanyşýarlar. Şeýle-de, myhmanlaryň beden agramyny we myşsalaryny saklamak üçin menýularynda belok (protein) möçberini artdyrmagy pikirlenýärler. Ýöne et bahalarynyň ýokary bolmagy bu strategiýany çylşyrymlaşdyrýar, sebäbi müşderileriň goşmaça belok üçin artykmaç tölemäge taýýardygyny kesgitlemek kyn.

2022-nji ýylda tanyşdyrylan bäşinji nesil «Lexus RX» häzirki döwrebaplaşdyryş tapgyrynda uly dizaýn üýtgeşmelerine sezewar bolmady. Muňa derek öndüriji awtoulagyň hereket aýratynlyklaryny we gündelik ulanyş amatlylygyny kämilleşdirmäge üns berdi.

«L» toplumynda «White Nova Glass Flake» atly ak merjen reňki peýda boldy. «F Sport» we «F Sport Performance» görnüşlerinde bolsa tormoz supportlaryny gyzyl reňkde saýlamak mümkinçiligi goşmaça opsiýa hökmünde hödürlenýär. Şeýle hem ähli görnüşler öň gapylarda infragyzyl şöhlelerden goraýan atermal aýnalar bilen üpjün edildi.

Krossoweriň elektron ulgamlarynda hem birnäçe üýtgeşme bar. «Brake Hold» diýlip atlandyrylýan «Autohold» funksiýasyna ýatda saklaýyş aýratynlygy goşuldy. Indi hereketlendiriji her gezek täzeden işe girizilende bu funksiýany el bilen gaýtadan işjeňleşdirmek zerurlygy ýok.

«RX350» we «RX350h» modelleriniň başlangyç toplumyna sanly yzky aýna hem-de awtoulagyň öň we yz taraplaryny ýazga alýan wideoregistrator hem goşuldy. Öň bu enjamlara diňe has ýokary derejeli «RX500h» we «RX450h+» görnüşlerinde standart hökmünde eýe bolmak mümkindi.

Şassi Nürburgringde synag edildi

Täzelenişiň esasy ugurlarynyň biri ulagyň hereket häsiýetlerini kämilleşdirmek boldy. Şassiniň täze sazlamalaryny taýýarlamak üçin awtoulag Germaniýanyň meşhur Nürburgring ýaryş ýolunda hem synaglardan geçirildi.

Uýgunlaşýan asmanyň sazlamalary täzeden işlenip düzüldi. Mundan başga-da, rul dolandyryşynyň elektrik güýçlendirijisiniň we doly dolandyrylýan şassiniň iş algoritmleri kämilleşdirildi. Öndürijiniň maglumatlaryna görä, bu üýtgeşmeler rul hereketlerine has takyk we tebigy seslenmäni üpjün etmäge gönükdirilendir.

Şol bir wagtyň özünde, ýoluň çarkandakly we tekiz bolmadyk böleklerinde «Lexus RX»-iň öňki amatly hereket derejesiniň saklanandygy bellenilýär. Şeýlelikde, täzeleniş ulagyň sport häsiýetlerini güýçlendirmek bilen gündelik sürüşdäki rahatlygy hem gorap saklamaga gönükdirilen.

Ýaponiýa bazaryndaky bahalar

Täzelenen «Lexus RX»-iň Ýaponiýadaky bahalary saýlanan görnüşine we toplumyna görä üýtgeýär. 2,4 litrlik turbo hereketlendirijili öňi çekiji «RX350» modeli 7,04 million iýenden başlanýar. Öňi çekiji gibrid «RX350h» 8 million iýen, ähli tigirleri hereketlendirýän «RX500h» gibridiniň bahasy bolsa 9,29 million iýen derejesinde kesgitlenildi.

Täzelenen «Lexus RX» şeýlelikde daşky görnüşde uly üýtgeşmeleriň ýerine tehniki sazlamalara, sürüş häsiýetlerine we gündelik ulanyş amatlylygyna gönükdirilen döwrebaplaşdyryş bilen bazara çykdy.

Duşuşyk kompaniýanyň Aşgabatdaky ofisinde geçirilip, oňa Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň wekilleri Aaron Hýu Lewi-Forsaýt we Jeýms Rabe gatnaşdy.

Duşuşygyň dowamynda «Hazar Logistik» hojalyk jemgyýetiniň hünärmenleri kompaniýanyň alyp barýan işleri, halkara logistika infrastrukturasyna gatnaşmagy hem-de awtomobil, demir ýol, deňiz, howa we multimodal ýük daşamalary boýunça hödürleýän mümkinçilikleri barada maglumat berdiler.

Taraplar Türkmenistanyň geografik taýdan amatly ýerleşişiniň we ýurduň ulag-logistika mümkinçilikleriniň Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda täze we netijeli ulag zynjyrlaryny kemala getirmek üçin döredýän şertlerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Şeýle hem Hazaryň üsti bilen geçýän ulag geçelgelerini ösdürmek, Aziýa ýurtlaryny Merkezi Aziýa, Türkmenistan, Hazar deňzi we Kawkaz arkaly Türkiýe, Ýakyn Gündogar hem-de Ýewropa bazarlary bilen baglanyşdyrýan halkara ugurlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek meselelerine aýratyn üns berildi.

Duşuşykda täze logistika ugurlaryny döretmek, döwrebap tehnologiýalary ulag ulgamyna ornaşdyrmak, halkara söwda gatnaşyklaryny giňeltmek we ulag-logistika pudagynda geljegi uly maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek boýunça pikir alşyldy.

Geçirilen duşuşyk halkara ulag geçelgelerini ösdürmek, logistika hyzmatlarynyň mümkinçiliklerini giňeltmek we uzak möhletleýin özara bähbitli hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny kesgitlemek babatda möhüm pikir alyşma meýdançalarynyň biri boldy.

Bu barada Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly geçirilen mejlisinde wise-premýer B. Mämmedowyň hasabatynda bellenildi. «Watan» habarlar gepleşiginiň maglumatyna görä, ýylyň başyndan bäri ýurtda ýaş nesle döwrebap bilim bermek we ylymly-bilimli nesli terbiýelemek boýunça alnyp barylýan işler dowam etdirildi.

Bilim ulgamynda okatmagyň öňdebaryjy usullary giňden ornaşdyrylyp, okuwçylaryň we talyplaryň halkara derejesindäki bäsleşiklere gatnaşmagy üçin döredilýän mümkinçilikler giňeldildi. Netijede, türkmen ýaşlary dürli dersler boýunça geçirilen halkara bilim bäsleşiklerinde jemi 1040 medal gazandylar.

Täze okuw ýyly dabaraly başlandy

Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli ýurduň ähli bilim edaralarynda «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» şygary bilen dabaraly nyzamlar we ilkinji okuw sapaklary geçirildi.

Täze okuw ýylynyň başlanmagy mynasybetli 1-nji synpa kabul edilen okuwçylara Gahryman Arkadagyň we Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan noutbuk kompýuterleri sowgat berildi.

Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň we Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň täze binalar toplumlary dabaraly ýagdaýda açylyp ulanmaga berildi. Ahal we Lebap welaýatlarynda täze bilim edaralarynyň açylmagy hem täze okuw ýylynyň baýramçylyk çäreleriniň ähmiýetini artdyrdy.

Ylym ulgamynda täze alymlyk atlary

Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy mynasybetli ýurduň alymlaryna professor, dosent we uly ylmy işgär alymlyk atlary dakyldy.

Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti hasabaty diňläp, ylym, bilim, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynyň işini yzygiderli kämilleşdirmegiň möhümdigini belledi.

Döwlet Baştutany bilim edaralarynda ýaşlara döwrebap bilim bermek, olaryň ylmy we döredijilik mümkinçiliklerini ösdürmek hem-de halkara bäsleşiklerde üstünlikli çykyş etmekleri üçin zerur şertleri döretmek meselelerine aýratyn üns bermegiň zerurdygyny nygtady.

Ýaryşyň bu agram derejesinde 11 türgen medal ugrunda bäsleşdi. Olaryň arasynda Olimpiýa oýunlarynyň, dünýä we Aziýa çempionatlarynyň ýeňijileri hem bardy.

Soňky synanyşykda gazanylan möhüm netije

Matýakubow siltermede üç synanyşygynyň ählisini üstünlikli ýerine ýetirip, 180, 184 we 188 kilogramlyk agramlary göterdi. Şeýlelikde, ilkinji hereketden soň 188 kilogramlyk netije bilen üçünji orunda ýerleşdi.

Ikinji hereketde — itekläp götermekde — türkmen türgeni ilkinji synanyşykda 217 kilogramlyk agramy galdyryp bilmedi. Soňra onuň topary başlangyç agramy üýtgedip, has ýokary görkeziji bilen dowam etmek kararyna geldi.

Matýakubow 220 kilogramlyk synanyşygy geçip, 222 kilogramy sargyt etdi. Ilkinji synanyşykda bu agramy göterip bilmedik türkmen türgeni soňky çykalgasynda özüni görkezdi. Ol 222 kilogramy üstünlikli galdyryp, iki hereketiň jemi boýunça 410 kilogramlyk netijä ýetdi.

Bu netije oňa bäsdeşlerinden öňe geçmäge mümkinçilik berdi.

Özbegistanyň wekili Akbar Juraýew bolsa 197 kilogramlyk silterme we 226 kilogramlyk itekläp götermek bilen iki hereketiň jemi boýunça 423 kilogram netije görkezdi we Aziýa oýunlarynyň täze rekordyny goýup, altyn medal gazandy.

Hytaýyň wekili Lýu Huanhua 405 kilogramlyk netije bilen bürünç medala mynasyp boldy.

Şeýlelikde, 110 kilograma çenli agram derejesinde baýrakly orunlar şu görnüşde paýlandy:

🥇 Akbar Juraýew (Özbegistan) — 423 kg (197+226) 🥈 Şahzadbek Matýakubow (Türkmenistan) — 410 kg (188+222) 🥉 Lýu Huanhua (Hytaý) — 405 kg (185+220)

Şahzadbegiň sport ýoly

Şahzadbek Matýakubow üçin bu Aziýa oýunlary uly ýaşly türgenleriň arasynda ilkinji podium netijesi boldy. Şeýle-de ol 110 kilograma çenli täze agram derejesinde ilkinji gezek çykyş etdi.

Türgen sport ýoluna Daşoguz welaýatynyň Akdepe etrabynda başlap, ilkinji tälimini dogany Nabijon Matýakubowyň ýolbaşçylygynda aldy. Häzirki wagtda bolsa milli ýygyndynyň baş tälimçisi Meretguly Sähetmyradowyň ýolbaşçylygynda türgenleşýär.

Matýakubow 2023-nji ýylda 96 kilograma çenli agram derejesinde ýetginjekleriň arasynda Aziýa çempionatynda altyn medal, Doha şäherindäki IWF Grand Prix II ýaryşynda altyn medal we Meksikanyň Gwadalahara şäherinde geçirilen dünýä çempionatynda kümüş medal gazandy.

2024-nji ýylda bolsa 102 kilograma çenli agram derejesinde ýetginjekleriň dünýä çempionatynda üç altyn medal eýeledi. Ol şol ýaryşda itekläp götermekde 216 kilogramlyk dünýä ýetginjekler rekordyny hem goýdy. Şol ýyl Dohada geçirilen Aziýa çempionatynda hem üç altyn medal gazanyp, itekläp götermekde 219 kilogram we iki hereketiň jemi boýunça 396 kilogram bilen dünýä ýetginjekler rekordlaryny täzeledi.

Türkmenistanyň beýleki agyr atletikaçylarynyň netijeleri

Türkmenistanyň ýygyndysynyň düzüminde agyr atletika boýunça ýene üç türgen çykyş etdi.

75 kilograma çenli agram derejesinde Bektimur Reýimow 337 kilogramlyk (155+182) netije bilen sekiz türgeniň arasynda bäşinji orny eýeledi.

86 kilograma çenli agram derejesinde çykyş eden Anamjan Rustamowa 258 kilogram (116+142) netije bilen dördünji boldy. Ol bürünç medal eýesi Eýranly Mahsa Beheştiden bary-ýogy 1 kilogram yza galdy.

53 kilograma çenli agram derejesinde Ogulşat Amanowa 191 kilogram (88+103) netije bilen 13 türgeniň arasynda dokuzynjy orny eýeledi.

Göreşde türkmen türgenleri medala ýetip bilmedi

Aziýa oýunlarynda gurash boýunça ýaryşlar hem tamamlandy. Bu görnüşde Türkmenistan alty türgen bilen çykyş etdi. Nurana Hezretowa, Hydyr Muhammedow, Arslan Çaryýew, Sabina Kadyrowa, Humay Jumadurdyýewa we Ilýas Muhammedow dürli tapgyrlarda çykyşlaryny tamamladylar.

Nurana Hezretowa 78 kilograma çenli agram derejesinde 1/8 finalda gyrgyz türgenini 10:0 hasabynda ýeňse-de, çärýek finalda Özbegistanyň wekili Şohista Nazarowa 0:3 hasabynda ýeňildi.

Hydyr Muhammedow 66 kilograma çenli agram derejesinde ilkinji duşuşygyny 3:0 hasabynda ýeňip, çärýek finalda Täjigistanyň wekili Ýosin Bobokalanowa 0:5 hasabynda ýeňildi.

Arslan Çaryýew we dünýä çempiony Sabina Kadyrowa hem çärýek finalda ýeňlişe sezewar bolup, medallaryň daşynda galdylar.

Ýeňil atletikada iki türkmen türgeni çykyş etdi

200 metr aralyga ylgamak boýunça Lukman Gurbannurdyýew 22,11 sekuntlyk netije bilen öz ýaryşynda bäşinji, umumy hasapda bolsa 31 türgeniň arasynda 25-nji orny eýeledi.

Enjan Esedowa hem 200 metr aralykdaky saýlama ýaryşynda 25,16 sekunt netije bilen sekizinji bolup, umumy hasapda 25 türgeniň arasynda 21-nji ýeri eýeledi.

Göreşde üç türgen çykyş etdi

Greko-rim göreşi boýunça Türkmenistanyň üç wekili baýrakly orunlar üçin göreşdi.

130 kilograma çenli agram derejesinde 17 ýaşly Aslan Agadadaýew çärýek finalda taýlandly türgeni 9:0 hasabynda ýeňdi. Ýarym finalda Özbegistanyň wekili Rafael Tsitsuashwili 0:8 hasabynda ýeňlen Aslan bürünç medal ugrunda geçirilen duşuşykda Günorta Koreýanyň türgenine 2:7 hasabynda ýeňildi we bäşinji orny eýeledi.

97 kilograma çenli agram derejesinde Amanberdi Agamammedow hem bäşinji orny eýeledi. 60 kilograma çenli agram derejesinde Azatjan Achilow bolsa iki duşuşykdan soň ýaryşy tamamlady.

Erkin göreşde bolsa Alparslan Begenjow 86 kilograma çenli agram derejesinde ilkinji duşuşygynda Hytaýyň wekili Aýdusi Hadeni 5:1 hasabynda ýeňdi. Çärýek finalda mongol türgeni Suldhuu Olonbaýara 0:4 hasabynda ýeňlip, ýaryşdan çykdy.

125 kilograma çenli agram derejesinde çykyş eden Zyýamuhammet Saparow bolsa bürünç medal ugrundaky duşuşykda Gazagystanyň wekili Ýedige Kasymbeke 4:14 hasabynda ýeňildi.

97 kilograma çenli agram derejesinde Şatlyk Hemelaýewiň çykyşlary bolsa Aziýa oýunlarynyň soňky ýaryş gününde dowam eder.

Bu barada Albaniýanyň parlamentindäki Sosialistik partiýanyň fraksiýasynyň başlygy we ÝB–Albaniýa Parlament durnuklaşdyryş we assosiasiýa komitetiniň bilelikdäki başlygy Taulant Balla 21-nji sentýabrda Tiranada geçirilen komitetiň mejlisinde aýtdy.

Balla Albaniýanyň ÝB bilen goşulyşmak boýunça gepleşikleriň ähli ugurlaryny açandygyny we indi olaryň ýapylýan tapgyryna geçilendigini belledi. Onuň aýtmagyna görä, indiki döwürde reformalaryň diňe kabul edilmegi däl, eýsem olaryň iş ýüzünde netijeli durmuşa geçirilmegi hem möhüm ähmiýete eýe bolar.

Albaniýanyň premýer-ministri we Sosialistik partiýanyň başlygy Edi Rama hem ýurduň gepleşikleri 2027-nji ýyla çenli tamamlamak we 2030-njy ýyla çenli ÝB agzalygyna ýetmek maksadyny öňe sürüpdi. Ýewropa komissiýasynyň giňeltme boýunça wekili Marta Kos hem reformalar dowam etdirilen ýagdaýynda 2027-nji ýylyň ahyryna çenli gepleşikleriň tamamlanmagynyň we 2030-njy ýyla çenli agzalygyň mümkin bolandygyny aýdypdy.

Albaniýa 2009-njy ýylda ÝB agzalygyna arza berdi we 2014-nji ýylda dalaşgär ýurt derejesini aldy. 2022-nji ýylda agzalyk boýunça gepleşikleriň resmi tapgyry başlandy. 2026-njy ýylyň iýulyndaky soňky goşulyşmak konferensiýasynda ylym we barlaglar, bilim we medeniýet, şeýle hem daşary gatnaşyklar boýunça üç bölüm wagtlaýyn ýapyldy. Şeýlelikde, Albaniýa 33 gepleşik bölüminiň ählisini açdy, olaryň üçüsi häzirki wagtda wagtlaýyn ýapylan hasaplanýar.

ÝB agzalygyna goşulyşmak prosesi Albaniýanyň zerur reformalary amala aşyrmagyna we gepleşikleriň ähli bölümleri boýunça ylalaşyga gelmegine bagly bolup durýar. ÝB-niň düzgünlerine laýyklykda, aýry-aýry bölümler boýunça gazanylan ylalaşyklar ähli gepleşikler tamamlanýança gutarnykly hasaplanmaýar.

Saýlawlardan soň Riksdagyň spikeri Andreas Norlén 18-nji sentýabrda Sosial-demokratik partiýanyň lideri Magdalena Anderssona hökümet düzmegiň mümkinçiliklerini öwrenmek boýunça resmi tabşyryk berdi.

Emma Andersson 28-nji sentýabrda hökümet düzmek baradaky synanyşygyny bes edendigini mälim etdi. Muňa merkez-çepçi toparyň düzümindäki partiýalaryň arasynda ýüze çykan düşünişmezlikler sebäp boldy. Şeýle-de çepçi partiýanyň Riksdagyň spikeri wezipesi boýunça başga bir dalaşgäri goldamaga taýýardygyny bildirmegi hökümet düzmek baradaky gepleşikleri has-da çylşyrymlaşdyrdy.

Şwesiýanyň Riksdagynda jemi sekiz partiýa wekilçilik edýär. Jemleýji netijelere görä, Sosial-demokratlar 99, Moderatlar 70, Şwesiýa demokratlary 62, Çepçi partiýa 30, Merkez partiýasy 25, Hristian-demokratlar 22, Ýaşyllar partiýasy 22 we Liberallar 19 mandat aldy.

Magdalena Anderssonyň hökümet düzmek baradaky tabşyrygyny yzyna bermeginden soň Riksdagyň spikeri indiki ädimi kesgitlemeli. Şeýlelikde, saýlawlaryň netijesinde parlamentde mandatyň paýlanyşy belli bolsa-da, täze hökümetiň düzümi heniz kesgitlenmedi.

BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň 29-njy sentýabrda geçirilen dördünji resmi däl ses berişliginde Grynspan 10 sany «goldaýarys» sesini aldy. Üç agza onuň dalaşgärligine garşy ses berdi, iki agza bolsa öz garaýşyny beýan etmedi.

Ondan öň, 18-nji sentýabrda geçirilen üçünji deslapky ses berişlikde hem Grynspan dokuz sany «goldaýarys» sesini alypdy. Şonda bäş agza onuň dalaşgärligine garşy çykyp, ýene bir agza garaýşyny beýan etmändi.

Görnüşi ýaly, ses berişlikleriň netijeleri dalaşgärleriň arasyndaky goldaw derejesiniň wagtyň geçmegi bilen üýtgäp durýandygyny görkezýär. Ikinji ses berişlikde bolsa Gaýananyň dalaşgäri Kerolin Rodriges-Birkett sekiz sany «goldaýarys» sesi bilen Grynspanyň öňüne geçipdi.

BMG-niň Baş sekretaryny saýlamak prosesi birnäçe tapgyrdan ybarat. Howpsuzlyk Geňeşi ahyrky netijede dalaşgärleriň birini BMG-niň Baş Assambleýasyna hödürlemeli, soňra bolsa Baş Assambleýa resmi taýdan täze Baş sekretary belleýär. BMG-niň häzirki Baş sekretary Antoniu Guterreşiň ygtyýarlyk möhleti 2026-njy ýylyň ahyrynda tamamlanýar.

Häzirki tapgyrdaky ses berişlikler resmi saýlaw däl-de, Howpsuzlyk Geňeşiniň agzalarynyň dalaşgärlere bolan garaýşyny kesgitlemek üçin geçirilýän resmi däl «straw poll» görnüşindäki maslahatlaşmalardyr. Ahyrky dalaşgäriň saýlanylmagy üçin Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarynyň — ABŞ-nyň, Hytaýyň, Russiýanyň, Fransiýanyň we Beýik Britaniýanyň — ylalaşygy möhüm ähmiýete eýe.

Maglumatlara görä, bu geýzeriň taryhy 1916-njy ýyldan başlanýar. Şol döwürde ýerli ýaşaýjylar suw gözläp, bu ýerde guýy gazýarlar. Emma garaşylmadyk ýagdaýda guýudan içimlik suw däl-de, gyzgyn suw çykýar.

1964-nji ýylda emele gelen älemgoşar öwüşginli geýzer häzirki wagtda alymlaryň we syýahatçylaryň ünsüni çekýän tebigy gözellikleriň biridir. Geýzerden çykýan suwuň temperaturasy 100 gradusa çenli ýetýär.

Suwuň düzüminde kalsiý karbonatyň bolmagy netijesinde geýzeriň töwereginde beýikligi 3–4 metre ýetýän, üsti ýylmanak hem-de büdür-südür görnüşli mineral depeler emele gelipdir.

Bu depeleriň ýüzünde ýokary temperatura çydamly suwotular ösýär. Şol suwotular we minerallaryň özara täsiri netijesinde geýzeriň daş-töweregi ýaşyl, gyzyl, sarymtyl we goňur öwüşginlere eýe bolýar.

Tebigy ýagdaýlaryň täsiri bilen gaýanyň ululygy we reňki ýylsaýyn üýtgäp dur. Ýaşylymtyl-gyzyl we sarymtyl-goňur mineral depeler bolsa daş görnüşi boýunça teňňe oklaýan gaba — «kopilka» meňzeýär.

Flay geýzeri şeýlelikde tebigatyň geologik prosesleriniň netijesinde emele gelen, özboluşly reňkleri we gyzgyn suw çüwdürimi bilen tapawutlanýan täsin ýerleriň biri hökmünde tanalýar.

Tebigatda gezelenç wagty käbir ösümlikleriň edil ýaz paslyndaky ýaly gülläp oturandygyny görmek bolýar. Güýzde açylýan güller özüniň dürli reňkleri we özboluşly görnüşleri bilen daş-töwerege aýratyn öwüşgin berýär.

Şol gülleriň biri hem ehinaseýadyr.

Ehinaseýa

Çogdam güllüler maşgalasyna degişli bolan ehinaseýa güýz paslynyň başynda ak, gülgüne, sary we gyzyl reňklerde gülleýär. Daşky görnüşi günebakara meňzeýän bu ösümlik Demirgazyk Amerikanyň ýerli ösümlikleriniň biri hasaplanýar.

Ehinaseýa seýilgählerde we baglarda bezeg hem-de sowgatlyk maksatlar üçin ösdürilip ýetişdirilýär. Ösümligiň boýy 1–2 metre çenli ýetip bilýär. Çogdam görnüşde ýygnalanda has-da owadan görünýän güli özboluşly görnüşi bilen tapawutlanýar.

Ehinaseýanyň gül düýbündäki tohumly bölegi tikenli bolýar. Hut şu aýratynlygy sebäpli onuň adynyň gelip çykyşy hem gyzyklydyr. «Ehinaseýa» sözi latyn dilinden gelip çykyp, «tikenli» diýen manyny aňladýar.

Güýz paslynda ehinaseýa baglaryň we seýilgähleriň bezegine öwrülýär. Ol diňe medeni şertlerde däl, eýsem jülgelerde we açyk tokaýlarda ýabany görnüşde hem ösýär.

Şeýle ösümlikler güýz paslynyň diňe sary ýapraklaryň pasly däldigini, eýsem tebigatyň dürli güller arkaly öz gözelligini dowam etdirýän döwrüdigini görkezýär.

«Tikenli armyt» diýlip atlandyrylýan miwe kaktusyň adaty şahalarynda däl-de, onuň ýasy we tikenli ýapraklarynda ösýär. Miwäniň daşky görnüşi gyzyl-gülgüne öwüşginli bolup, üstünde örän inçe we ownuk tikenler bolýar. Şol sebäpli oňa käbir ýerlerde «aždar injiri» hem diýilýär.

Bu miwe geçmişde adalarda ýaşaýan halklaryň iýmitleriniň biri bolupdyr. Kenarýaka sebitlerinde ýaşaýan halklaryň arasynda bolsa «adanyň banany» diýen at bilen hem tanalýar.

«Tikenli armydyň» tagamy garpyzyň we kiwiniň tagamlarynyň utgaşmasyny ýatladýar. Ýumşak we şireli miwäniň düzümindäki ownuk tikenler bolsa ony ýygnamakda we iýmekde seresaplygy talap edýär.

Miwäni ýygnamak üçin adatça ellik geýilýär ýa-da ony kagyza dolap tutulýar. Iýmezden öň bolsa gabygyny örän seresaplyk bilen arassalamaly.

«Tikenli armydy» köpçülikleýin bazara çykarýan daýhanlar miweleriň ownuk tikenlerinden saplanmagy üçin özboluşly usuldan peýdalanýarlar. Olar ýygnalan miweleri içi suw bilen doldurylan neýlon haltajyga salyp, ony iki baka çaýkaýarlar. Şeýle edilende miweler biri-birine sürtülýär we olaryň üstündäki inçe tikenler aňsatlyk bilen aýrylýar.

Şeýlelikde, adaty bolmadyk görnüşi we özboluşly tagamy bilen «tikenli armyt» dünýäniň dürli künjeklerinde gyzyklanma döredýän ekzotik miweleriň biri bolmagynda galýar.

Filmiň 2028-nji ýylyň 11-nji awgustynda kinoteatrlarda görkezilip başlanmagyna garaşylýar. Ýewropada surata düşüriliş işleriniň geljek ýylyň başynda başlanmagy meýilleşdirilýär. Filmiň prodýuserleriniň hatarynda meşhur režissýor we prodýuser Stiwen Spilberg hem bar. Ekран eserini «Warner Bros.» we «New Line» kinostudiýalary dünýäniň kinoteatrlaryna çykarar.

Fred Aster baradaky filmde aktýorlar belli boldy

Şol bir wagtyň özünde kino sungatynyň taryhynda möhüm orun eýeleýän amerikan tansçysy we aktýory Fred Aster barada taýýarlanylýan täze filmiň esasy keşplerini ýerine ýetirjek artistleriň hem käbiri belli boldy.

Öň habar berlişi ýaly, awtobiografik häsiýetdäki filmde Fred Asteriň keşbini britaniýaly aktýor Tom Holland janlandyrar.

Filmiň aktýorlar düzümine meşhur aktrisalar Margaret Kualli we Sabrina Carpenter hem goşuldy. Margaret Kualli Fred Asteriň uýasy Adel Asteriň keşbini ýerine ýetirer. Sabrina Carpenter bolsa meşhur tansçy we artist Ginger Rojersiň keşbinde çykyş eder.

Filme «Paddington» we «Wonka» filmleri arkaly giňden tanalýan britaniýaly režissýor Pol King ýolbaşçylyk eder.

Häzirlikçe Fred Aster baradaky filmiň kinoteatrlarda haçan görkezilip başlanjakdygy barada resmi maglumat berilmedi.

Tomaşanyň esasy myhmanlarynyň biri halkara sirk festiwallarynda birnäçe gezek ýeňiş gazanyp, baş baýraklara mynasyp bolan meşhur «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar topary bolar. Şeýle hem tomaşaçylara «Türkmen jigitleri» toparynyň ussatlyk bilen ýerine ýetirýän çykyşlary görkeziler.

Sirk maksatnamasynyň dowamynda dünýäniň dürli künjeklerinden getirilen we ýörite tälim berlen haýwanlaryň gatnaşmagyndaky gyzykly çykyşlara hem tomaşa etmek mümkin bolar.

Türkmenistanyň Döwlet sirki maşgalalar, şol sanda çagalar bilen dynç almak we şatlykly pursatlary geçirmek üçin tomaşaçylara dürli görnüşli çykyşlary hödürleýär.

Biletleri öňünden almak isleýänler Türkmenistanyň Döwlet sirkiniň resmi web sahypasyndan peýdalanyp bilerler: sirk.gov.tm

Habarlaşmak üçin telefonlar: 36-10-95, 36-10-34, 39-80-44, 39-80-45.

20 ýaşly türkmen pälwany 86 kilograma çenli agram derejesinde 2-nji oktýabrda Nagoya City Inae Sports Center sport toplumynda geçirilen 1/8 final duşuşygynda Hytaýyň wekili Hade Aýiduşi bilen göreşdi.

Duşuşykda Alp Arslan Begenjow hasaby 5:1 edip, utuk boýunça ýeňiş gazandy we ýaryşyň çärýek finalyna çykdy.

Indiki tapgyrda türkmen pälwanynyň garşydaşy Mongoliýanyň wekili Suldhu Olonbaýar bolar.

Halkara derejeli sport ussady Alp Arslan Begenjow soňky ýyllarda türkmen erkin göreşinde üstünlik gazanýan ýaş türgenleriň biri hökmünde çykyş edýär. Ol 2024-nji ýylda Ispaniýanyň Pontewedra şäherinde geçirilen U20 dünýä çempionatynda 86 kilograma çenli agram derejesinde altyn medal gazanyp, Türkmenistanyň bu olimpiýa görnüşindäki ýokary derejeli dünýä ýaryşlarynda ilkinji altyn medalyny getirdi.

2025-nji ýylda Bolgariýanyň Samokow şäherinde geçirilen U20 dünýä çempionatynda bolsa çärýek finala çenli baryp ýetdi. Ýakynda Bratislawada geçirilen 20 ýaşa çenli pälwanlaryň dünýä çempionatynda hem Alp Arslan Begenjow 86 kilogram agram derejesinde bürünç medal gazandy.

XX tomusky Aziýa oýunlary 19-njy sentýabrdan 4-nji oktýabra çenli Ýaponiýanyň Nagoya şäherinde geçirilýär. Bu iri sport ýaryşynda Türkmenistanyň ýygyndysyna jemi 57 adam, şol sanda 8 sport görnüşinde çykyş edýän 34 türgen gatnaşýar.

Alp Arslan Begenjowyň indiki duşuşygy çärýek final tapgyrynda geçiriler.

Gymmat bahaly metallaryň bahasynyň ýokarlanmagy halkara maliýe bazarlarynda ABŞ-nyň pul-karz syýasaty, inflýasiýa baradaky garaýyşlar, amerikan dollarynyň hereketi we dünýä ykdysadyýetindäki näbellilikler ýaly birnäçe möhüm faktorlaryň üns merkezinde durýan döwrüne gabat geldi.

Altynyň bahasy 4200 dollardan ýokary galdy

30-njy sentýabrda COMEX-de altynyň bir üçlük unsiýasynyň bahasynyň 27,3 dollar ýokarlanyp, 4207 dollara ýetmegi bazardaky möhüm hereketleriň biri boldy. Şol döwürde ABŞ-nyň altyn fýuçersleriniň bahasy hem 4200 dollaryň töwereginde söwda edildi. 1-nji oktýabrda dekabr aýy üçin altyn fýuçersleri 4202,30 dollar derejesinde ýapyldy.

Altyn halkara bazarlarynda adatça maýa goýumçylaryň töwekgelçiliklerden goranmak üçin ýüzlenýän aktiwleriniň biri hökmünde çykyş edýär. Şonuň üçin dünýä ykdysadyýetindäki näbellilikler, geosyýasy ýagdaý we merkezi banklaryň pul-karz syýasatyna garaşylýan üýtgeşmeler onuň bahasyna täsir edip bilýär.

CME Group hem altyn fýuçersleriniň inflýasiýa bilen bagly bahalaryň üýtgemeginden goranmak we bahanyň töwekgelçiligini dolandyrmak üçin ulanylýandygyny belleýär. Birža altyn bilen birlikde kümüş, platina we palladiý boýunça hem fýuçers we opsion şertnamalaryny hödürleýär.

Kümüşiň bahasy hem ýokarlandy

Kümüş bazarynda hem oňyn hereket hasaba alyndy. COMEX-de kümüşiň bir üçlük unsiýasynyň bahasy 0,26 dollar ýokarlanyp, 61,41 dollara ýetdi.

Kümüşiň aýratynlygy onuň diňe bir gymmat bahaly metal hökmünde däl, eýsem senagat önümçiliginde giňden ulanylýan çig mal hökmünde hem ähmiýetiniň bolmagydyr. CME Group kümüşe bolan islegde elektronika we emeli aň bilen bagly infrastruktura ýaly pudaklaryň hem uzak möhletleýin ähmiýetiniň artýandygyny belleýär.

Şeýlelikde, kümüşiň bahasyna maýa goýum islegi bilen bir hatarda senagat önümçiligindäki isleg hem täsir edip biler.

Bazardaky ýagdaý durnukly bolmagynda galmaýar

Gymmat bahaly metallaryň bahalary gysga wagtyň içinde ep-esli üýtgäp bilýär. Munuň aýdyň mysaly hökmünde soňky söwda günleriniň maglumatlaryny görkezmek mümkin.

29-njy sentýabrda COMEX-de altynyň bahasy 0,5 dollar peselip, 4167,9 dollara, kümüşiň bahasy bolsa 0,68 dollar aşaklap, 61,04 dollara düşüpdi. Ertesi gün bolsa iki metal boýunça hem ýokarlanma hasaba alyndy.

1-nji oktýabrda altynyň spot bahasy 4165,29 dollar derejesinde bolup, ABŞ-nyň altyn fýuçersleri 4202,30 dollara çenli ýokarlandy. Şol bir wagtyň özünde bazar gatnaşyjylary ABŞ-nyň inflýasiýa görkezijilerine we Federal ätiýaçlyk ulgamynyň geljekki pul-karz syýasatyna aýratyn üns berdiler.

ABŞ-nyň dollary we göterim derejeleri möhüm faktor bolup galýar

Altyn we kümüş ABŞ-nyň dollarynda bahalandyrylýandygy sebäpli, dollaryň halkara walýuta bazaryndaky hereketi gymmat bahaly metallaryň bahasyna täsir edip bilýär.

2-nji oktýabrda Reuters altynyň bahasynyň aşaklaýandygyny we munuň ABŞ-nyň dollarynyň güýçlenmegi hem-de Gazna obligasiýalarynyň girdejiliginiň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly bolandygyny habar berdi. Şeýle hem bazar gatnaşyjylarynyň ABŞ-nyň zähmet bazary baradaky täze maglumatlaryna garaşýandygy bellenildi.

Göterim derejeleriniň ýokary bolmagy göterim girdejisini getirmeýän altyn ýaly aktiwleriň özüne çekijiligine basyş edip biler. Tersine, göterim derejeleriniň peselmegine garaşylmagy altyna bolan gyzyklanmany güýçlendirip bilýän faktorlaryň biri hökmünde çykyş edýär.

Altyn bilen kümüşiň tapawutly aýratynlyklary

Altyn köplenç maliýe bazarlarynda gorag aktiwleriniň biri hökmünde kabul edilýär. Merkezi banklaryň satyn alyşlary, inflýasiýa garaşmalary, walýuta bazaryndaky hereketler we geosyýasy töwekgelçilikler onuň bahasyna täsir edip bilýär.

Kümüş bolsa iki aýratyn bazaryň kesişýän ýerinde ýerleşýär. Bir tarapdan, ol gymmat bahaly metal hökmünde maýa goýum aktiwidir. Beýleki tarapdan bolsa elektronika, senagat we täze tehnologiýalar ýaly pudaklarda ulanylýan möhüm metal bolup durýar. CME Group kümüşiň maýa goýum häsiýetiniň we senagat isleginiň bilelikde onuň bazardaky ornuny kesgitleýändigini belleýär.

Häzirki hereket bazaryň üýtgäp durýandygyny görkezýär

30-njy sentýabrdaky 4207 dollarlyk derejesinden soň altynyň bahasy oktýabr aýynyň ilkinji günlerinde hem üýtgäp durdy. 2-nji oktýabrda irki söwdalarda spot altyn 4154,78 dollara çenli peseldi, ABŞ-nyň altyn fýuçersleri bolsa 4184 dollar töwereginde boldy. Bu maglumatlar gymmat bahaly metallaryň bazarynda bir günlük ýokarlanmanyň uzak möhletli ugruň hökmany görkezijisi däldigini görkezýär.

Şonuň üçin altyn we kümüşiň geljekki bahalaryny bahalandyrmakda diňe bir günüň netijesine däl, eýsem ABŞ-nyň pul-karz syýasatyna, inflýasiýa görkezijilerine, dollaryň hereketine, obligasiýalaryň girdejiligine, senagat islegine we dünýä ykdysadyýetindäki ýagdaýlara toplumlaýyn baha bermek zerur.

Häzirki wagtda COMEX ýaly iri halkara biržalaryndaky söwda gymmat bahaly metallaryň dünýä bazaryndaky bahalarynyň emele gelmeginde möhüm orun eýeleýär. CME Group altyn we kümüş fýuçers bazarlarynyň bahalaryň aç-açan kesgitlenmegi we töwekgelçilikleriň dolandyrylmagy üçin möhüm infrastruktura bolup durýandygyny belleýär.

Şeýlelikde, 30-njy sentýabrda altynyň 4207 dollara, kümüşiň bolsa 61,41 dollara çenli gymmatlamagy halkara gymmat bahaly metallar bazaryndaky nobatdaky möhüm hereketleriň biri boldy. Şeýle-de bolsa, oktýabr aýynyň ilkinji günlerindäki üýtgemeler bu bazaryň ýokary derejede hereketlidigini we bahalaryň ykdysady görkezijilere hem-de pul-karz syýasatyna örän duýgur bolmagynda galýandygyny görkezýär.

Amaly okuw Merkezi Aziýa üçin Howanyň üýtgemegi boýunça hereketleriň aýdyňlygy boýunça sebit merkeziniň (ReCATH) işiniň çäklerinde guraldy. Merkezi Aziýanyň Sebit ekologiýa merkeziniň (RECCA) binýadynda hereket edýän bu başlangyç Parnik gazlarynyň zyňyndylaryny dolandyrmak instituty (GHGMI) tarapyndan tehniki taýdan goldanylýar.

Okuwyň işine Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi boýunça Çarçuwaly konwensiýasynyň (UNFCCC) hem-de Howanyň üýtgemegi boýunça hereketleriň aýdyňlygyny üpjün etmek başlangyjynyň (ICAT) bilermenleri hem gatnaşýar.

Türkmenistanyň wekiliýetiniň düzümine Daşky gurşawy goramak müdirliginiň başlygynyň orunbasary Derýa Derýaýew, Ekologiýa gözegçilik gullugynyň başlygynyň orunbasary Atamyrat Myradow we halkara ekologik maksatnamalary utgaşdyrmak boýunça baş hünärmen Nazar Gurbangulyýew girýär. Okuwyň işine Merkezi Aziýanyň Sebit ekologiýa merkeziniň Türkmenistandaky taslama ofisiniň direktory Mergen Kepbanow hem gatnaşýar.

Okuwa Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň degişli hünärmenleri gatnaşyp, sebit ýurtlarynyň howa boýunça hasabatlylyk ulgamyny kämilleşdirmek meselelerini ara alyp maslahatlaşýarlar.

Okuwyň esasy maksady howanyň üýtgemegi boýunça hasabatlaryň hilini ýokarlandyrmak, milli bilermenleriň hünär mümkinçiliklerini pugtalandyrmak we Pariž ylalaşygynyň giňeldilen aýdyňlyk çäkleriniň çäginde tejribe alyşmakdan ybaratdyr.

Okuw maksatnamasynda parnik gazlarynyň milli sanawlaryny taýýarlamak, milli derejede kesgitlenen goşantlaryň (NDG) durmuşa geçirilişindäki ösüşi yzarlamak, zyňyndylary azaltmak boýunça çäreleriň netijeliligine baha bermek we degişli çaklamalary taýýarlamak ýaly meselelere aýratyn üns berilýär.

Şeýle hem gatnaşyjylar pudagara maglumat alyşygyny kämilleşdirmek, maglumatlardaky ýetmezçilikleriň üstüni ýetirmek, hasabatlaryň hilini üpjün etmek we taýýarlanan resminamalary BMG-niň Howanyň üýtgemegi boýunça Çarçuwaly konwensiýasynyň tehniki bilermenleri tarapyndan geçiriljek seljermä taýýarlamak meselelerini ara alyp maslahatlaşýarlar.

Okuwyň çäklerinde amaly sapaklar, halkara bilermenleriniň maslahatlary we howa boýunça hasabatlylyk gurallary bilen işlemek boýunça okuwlar geçirilýär. «BTR çözgütler meýdançasy» görnüşindäki iş usuly sebit ýurtlaryna umumy usulyýet meselelerini bilelikde ara alyp maslahatlaşmaga we şol bir wagtyň özünde her ýurduň aýratyn zerurlyklaryny nazara alyp, degişli çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýär.

Merkezi Aziýanyň Sebit ekologiýa merkeziniň Türkmenistandaky taslama ofisiniň direktory Mergen Kepbanowyň bellemegine görä, iki ýyllyk aýdyňlyk hasabatlaryny taýýarlamak we milli derejede kesgitlenen goşantlaryň durmuşa geçirilişine gözegçilik etmek Türkmenistanyň howa syýasatynda özara baglanyşykly möhüm ugurlaryň biridir.

Onuň sözlerine görä, milli derejede kesgitlenen goşantlar ýurduň howa boýunça maksatlaryny kesgitleýän bolsa, BTR hasabatlary şol maksatlara ýetmekde gazanylan ösüşi görkezmäge, görülýän çäreleriň netijelerine baha bermäge we geljekde zerur bolup biljek goldaw ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçilik berýär.

Şeýle hem milli hünärmenleriň mümkinçiliklerini pugtalandyrmak, maglumatlary ulgamlaşdyrmak we degişli edaralaryň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmak möhüm wezipeleriň hatarynda görkezildi. Sebit ýurtlary bilen tejribe alyşmak we halkara bilermenleri bilen hyzmatdaşlyk etmek bu ugurdaky işi milli ileri tutulýan ugurlara laýyklykda has-da kämilleşdirmäge mümkinçilik berýär.

Okuwyň netijeleri boýunça milli toparlaryň iki ýyllyk aýdyňlyk hasabatlaryny kämilleşdirmek üçin ileri tutulýan çäreleri kesgitlemegine we degişli hünär mümkinçiliklerini mundan beýläk-de pugtalandyrmak boýunça ugurlary kesgitlemegine garaşylýar.

Bu barada Russiýanyň konsert çärelerini guraýan döwlet edarasy «Roskonsert» habar berdi.

Dabaraly konsert GDA-nyň Döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi bilen ugurdaşlykda geçiriler. Çärä Russiýanyň meşhur M.E. Pýatniskiý adyndaky Döwlet akademiki rus halk hory hem gatnaşyp, öz çykyşyny hödürlär.

«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek medeni çäre GDA ýurtlarynyň sungat wekilleriniň döredijilik duşuşygyny we halklaryň arasyndaky medeni gatnaşyklary ösdürmäge gönükdirilen möhüm çäreleriň biri bolar.

Ýeri gelende bellesek, oktýabr aýynda Türkmenistanda Türkiýäniň meşhur estrada aýdymçysy Murat Bozyň hem konsert bilen çykyş etmegine garaşylýar.

Ýaponiýanyň Daşary işler ministrligi 2026-njy ýyl üçin ministriň Hormat hatyna mynasyp bolan şahslaryň we guramalaryň sanawyny yglan etdi. Şol sanawda Türkmenistanyň Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň hem ady bar.

Hormat haty Ýaponiýa bilen halkara gatnaşyklary pugtalandyrmaga we iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn goşant goşan dünýäniň dürli ýurtlarynyň raýatlaryna hem-de guramalaryna berilýär.

2026-njy ýylda bu abraýly sylaga dünýäniň dürli ýurtlaryndan 159 adam we 67 gurama mynasyp boldy.

Türkmenistanyň Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň bu sylaga mynasyp görülmegi ýokary okuw mekdebiniň ýapon dilini öwretmek we bu ugurda hünärmenleri taýýarlamak boýunça alyp barýan işleriniň ykrar edilýändigini görkezýär.

Şeýle hem bu sylag Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda medeni we ynsanperwer hyzmatdaşlygyň, halklaryň özara düşünişmeginiň ösdürilmegine goşulýan goşandyň ýokary bahalandyrylmagynyň nyşany boldy.

Forumda çykyş eden Beýik Britaniýanyň, Ermenistanyň, Gyrgyzystanyň we Türkiýäniň wekilleri Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň maýa goýumlar bilen çäklenmän, döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmak, hünärmenleri taýýarlamak, halkara üpjünçilik zynjyrlaryna goşulyşmak we Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda multimodal ulag-logistika mümkinçiliklerini ösdürmek ýaly ugurlary hem öz içine alýandygyny bellediler.

Beýik Britaniýa: maliýe gurallary we hünär goldawy

Beýik Britaniýanyň Türkmenistandaky ilçisi Stiwen Konlon çykyşynda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň tehnologiýalary, hünärli işgärleri, halkara hukuk tejribesini we dünýä maliýe bazarlaryna çykmak mümkinçiliklerini bir wagtda hödürläp biljek hyzmatdaşlara mätäçdigini aýtdy.

Diplomatyň bellemegine görä, britan tarapy bu ugurda UK Export Finance (UKEF) eksport-karz agentliginiň mümkinçiliklerini hödürleýär. Agentlik iri şertnamalaryň bahasynyň 85 göterimine çenli kepillik berip, 200 million funt sterlinge çenli göni karzlaşdyrma mümkinçiliklerini hödürläp bilýär. Şeýle hem ol taslamalaryň başlangyç tapgyryndaky gözleg işlerini we tehniki-ykdysady esaslandyrmalary maliýeleşdirip bilýär.

Britan işewür toparlarynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynda ulag, suw serişdelerini dolandyrmak, gaýtadan dikeldilýän energiýa, peýdaly magdanlary gaýtadan işlemek we toplumlaýyn inženerçilik ýaly ugurlara aýratyn üns berilýär.

Ermenistan: Ýewropa bazarlaryna çykmak we «Parahatçylyk çatrygy» başlangyjy

Ermenistanyň ykdysadyýet ministri Gevorg Papoýan maýa goýumlaryň netijeliliginiň önümçilik kuwwatynyň ýokarlanmagy we adam kapitalynyň ösdürilmegi bilen kesgitlenýändigini belledi.

Ermenistan Türkmenistany Hazar sebitiniň möhüm energetika we üstaşyr ulag merkezleriniň biri hökmünde görýär. Şol bir wagtyň özünde ermeni tarapy Ýewraziýa Ykdysady Bileleşiginiň bazaryna çykmak, tehnologik çözgütlerden peýdalanmak we Ýewropa Bileleşigi bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek babatda öz mümkinçiliklerini hödürleýär.

Çykyşda Ermenistanyň «Parahatçylyk çatrygy» başlangyjynyň çägindäki TRIPP multimodal ulag ugry hem aýratyn bellenildi. Bu ugruň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Hazar deňziniň portlary arkaly Günorta Kawkazdan Türkiýä we Ýewropa çykýan goşmaça ulag ýoluny peýdalanmagyna mümkinçilik döredip biler. Şeýle hem bu ugur Eýran arkaly «Demirgazyk–Günorta» halkara ulag geçelgesi bilen baglanyşyp biler.

Gyrgyzystan: sanlylaşdyrma, ýaşyl energetika we sebit hyzmatdaşlygy

Gyrgyzystanyň Prezidentiniň ýanyndaky Milli maýa goýum agentliginiň direktory Rawşanbek SabiroW Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysady ösüşleriniň özara baglanyşyklydygyny belledi.

Ol Gyrgyzystanda durmuşa geçirilýän iri başlangyçlaryň, şol sanda «Asman City» ekologiýa şäheriniň, iňlis hukugy esasynda döredilýän «Tamçy» ýörite ykdysady çäginiň we Hytaý–Gyrgyzystan–Özbegistan demir ýolunyň mümkinçilikleri barada maglumat berdi.

Gyrgyzystanyň wekili Türkmenistanyň hyzmatdaşlary bilen bilelikde maýa goýum taslamalary üçin «ýaşyl» energetika, nebit önümlerini we tebigy gazy üpjün etmek, telekommunikasiýalar, dokma senagaty, logistika we syýahatçylyk ýaly ugurlary geljegi uly ugurlar hökmünde görkezdi.

Şeýle hem gyrgyz tarapy türkmen maýadarlaryna «bir penjire» ýörelgesi boýunça doly goldaw bermäge taýýardygyny mälim etdi.

Türkiýe: üpjünçilik zynjyrlaryny berkitmek we söwda dolanyşygyny artdyrmak

Türkiýäniň söwda ministriniň orunbasary Mahmut Gürjan häzirki dünýä söwdasynda bolup geçýän üýtgeşmeleriň logistika strategiýalaryna hem täsir edýändigini aýtdy. Onuň bellemegine görä, geosyýasy ýagdaýlar kompaniýalary «just-in-time» — zerur wagtynda üpjün etmek modelinden üpjünçilik zynjyrlarynyň durnuklylygyny ýokarlandyrýan «just-in-case», «nearshoring» we «friend-shoring» ýaly çemeleşmelere geçmäge itergi berýär.

Bu şertlerde Türkiýe bilen Türkmenistanyň arasynda strategik hyzmatdaşlygy has-da çuňlaşdyrmak üçin täze mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.

Türkiýe kompaniýalary Türkmenistanyň dokma, gurluşyk, energetika we gaýtadan işleýän senagat pudaklarynda eýýäm iş alyp barýarlar. Häzirki wagtda bolsa tehnologiýa we önümçilik hyzmatdaşlygyny has-da giňeltmäge gyzyklanma bildirilýär.

Türkiýäniň wekili «Galkynyş» gaz käniniň mümkinçiliklerini we Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň ähmiýetini belläp, ammar toplumlaryny, logistika merkezlerini ösdürmegiň hem-de gümrük amallaryny sanlylaşdyrmagyň zerurdygyny aýtdy.

Bu çäreleriň üpjünçilik zynjyrlarynda ýüze çykyp biljek bökdençlikleriň täsirini azaltmaga we iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň öňde goýan özara söwda dolanyşygyny 5 milliard ABŞ dollaryna ýetirmek baradaky maksadyna goşant goşmagyna garaşylýar.

TIF 2026-nyň çäklerinde geçirilen çykyşlar Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygynda maýa goýumlaryň, tehnologiýalaryň, logistika infrastrukturasynyň we sebitara ykdysady arabaglanyşyklaryň barha möhüm orun eýeleýändigini görkezdi.

Gol çekilen resminamalar Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ulag, gämi gurluşygy, demir ýol, himiýa senagaty, nebitgaz, suw hojalygy we aragatnaşyk ýaly möhüm ugurlaryny öz içine aldy. Bu bolsa daşary ýurt kompaniýalary bilen tehnologik we önümçilik hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilen täze taslamalaryň öňe sürülýändigini görkezdi.

Ulag we gämi gurluşygy ulgamynda möhüm resminamalaryň biri «Balkan» gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawody» bilen Niderlandlaryň Damen Technical Cooperation B.V. kompaniýasynyň hem-de Liamol Trading GmbH kompaniýasynyň arasynda 2026–2036-njy ýyllar üçin strategik hyzmatdaşlyk baradaky 10 ýyllyk ylalaşyk boldy.

Bu hyzmatdaşlygyň çäklerinde gämi gurluşygyny we gämi abatlaýyş işlerini ösdürmek, döwrebap deňiz tehnologiýalaryny ornaşdyrmak hem-de önümçiligi Türkmenistanyň çäginde ýerli şertlere uýgunlaşdyrmak göz öňünde tutulýar.

Şeýle hem Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi bilen Hytaýyň iri gurluşyk kompaniýalarynyň biri bolan CSCEC International Construction Company Ltd arasynda geljekki infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmek boýunça özara düşünişmek hakynda memorandumyna gol çekildi.

Himiýa senagatynda hem birnäçe möhüm ylalaşyk gazanyldy. «Türkmenhimiýa» döwlet konserni Hytaýyň Tianjin Bohua Engineering Co., Ltd. kompaniýasy bilen himiýa önümçiligini ösdürmek boýunça memorandum baglaşdy. Şeýle hem konsern bilen Türkmenistanyň Turkmen Enjam hojalyk jemgyýetiniň arasynda täjirçilik şertnamasyna gol çekildi.

Nebitgaz pudagynda «Türkmennebit» döwlet konserni Germaniýanyň Hybrid Innovation GmbH kompaniýasy bilen şertnama baglaşdy.

Suw hojalygy ulgamynda Türkmenistanyň Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti bilen Damen Workboats B.V. we Liamol Trading GmbH kompaniýalarynyň arasynda ýurduň suw ulgamyny döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilen özara düşünişmek hakynda memorandumyna gol çekildi.

Aragatnaşyk ulgamynda bolsa Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi bilen Koreýanyň OnU H&C kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek we hyzmatdaşlyk hakynda memorandum baglaşyldy.

TIF 2026-nyň ilkinji gününde gol çekilen resminamalar dürli pudaklarda diňe maýa goýum hyzmatdaşlygyny däl, eýsem täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyny, hünär tejribesiniň alyşylmagyny we önümçilik kuwwatlyklarynyň ýerli şertlerde ösdürilmegini hem göz öňünde tutýar.

Şeýlelikde, forumyň ilkinji günündäki gepleşikler anyk şertnamalar we hyzmatdaşlyk resminamalary bilen berkidildi. TIF 2026 bolsa Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen ykdysady we tehnologik gatnaşyklaryny ösdürmek boýunça täze taslamalaryň ara alnyp maslahatlaşylýan halkara meýdançasy hökmünde işini dowam etdirýär.

Türkmen türgeni halkara ýaryşa gatnaşmaga hukugy şu ýylyň awgust aýynda Özbegistanyň paýtagty Daşkentde geçirilen Aziýa çempionatyndaky üstünligi netijesinde gazandy. 6–9-njy awgustda geçirilen bäsleşikde Faris Aliýew altyn medal eýeläp, dünýä çempionatyna gatnaşmak üçin ýollanma aldy.

Faris Aliýew 93 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edýär. Bu kategoriýada türgenler güýç üçgörnüşliginiň esasy üç maşky — ştanga bilen oturyp-turmak, ýatan ýeriňden ştangany galdyrmak we ştangany ýerden götermek boýunça bäsleşýärler.

Daşkentde geçirilen Aziýa çempionatynda gazanylan altyn medal türkmen pauerliftingçisiniň ýokary taýýarlyk derejesini görkezmek bilen bir hatarda, oňa dünýä derejesindäki ýaryşda çykyş etmäge mümkinçilik berdi.

93 kilograma çenli agram derejesinde dünýäniň dürli ýurtlaryndan güýçli türgenleriň gatnaşmagyna garaşylýar. Bu derejede üstünlik gazanmak türgenden ýokary fiziki taýýarlygy, berk tertip-düzgüni we tehniki ussatlygy talap edýär.

Bişkekde geçiriljek Açyk dünýä çempionaty Faris Aliýew üçin halkara derejesindäki ýaryşlarda tejribesini artdyrmak we ýokary netijä ymtylmak babatda möhüm tapgyrlaryň biri bolar.

Türkmenistanly türgeniň dünýä çempionatynda üstünlikli çykyş etmegi we ýurdumyzyň sport abraýyny mynasyp derejede goramagy maksat edinýändigi bellenilýär.

Ronaldu 30-njy sentýabrda Portugaliýanyň milli ýygyndysynyň türgenleşik ýygnanyşygyny terk etdi. Ol bu kararyny baş tälimçi Žorže Žezusyň metbugat maslahatyndan we Portugaliýanyň Futbol federasiýasynyň prezidenti Pedro Proensanyňky bilen geçirilen söhbetdeşlikden soň kabul edendigini özüniň sosial ulgamdaky beýanatynda aýtdy.

«O Jogo» neşiriniň maglumatyna görä, Ronaldu üçin Portugaliýanyň ýygyndysyndaky soňky duşuşyk 24-nji sentýabrda Milletler ligasynyň çäginde Uelsiň garşysyna geçirilen oýun boldy. Portugaliýa şol duşuşykda Žoao Feliksiň 22-nji minutda geçiren goly bilen 1:0 hasabynda ýeňiş gazandy. Ronaldu duşuşyga başlangyç düzümde çykyp, 67-nji minutda Gonçalo Ramos bilen çalşyldy.

Ronaldu milli ýygyndynyň türgenleşik ýygnanyşygyny terk etmek barada özüniň beýanatynda kararynyň sebäplerini degişli wagty gelende portugaliýalylara düşündirjekdigini aýtdy. Şeýle hem ol Portugaliýa we ýygyndydaky ähli ýoldaşlaryna üstünlik arzuw etdi.

Ronaldu Portugaliýanyň taryhynda milli ýygyndy üçin iň köp duşuşyk geçiren we iň köp gol geçiren futbolçydyr. Ol 2003-nji ýylda milli ýygyndyda ilkinji gezek çykyş edipdi we halkara derejesinde 146 gol geçiripdi.

Ronaldu 2026-njy ýylyň sentýabrynda Portugaliýanyň täze baş tälimçisi Žorže Žezusyň ýolbaşçylygynda çykyşyny dowam etdirýärdi. Uels bilen geçirilen duşuşykdan soň ol Norwegiýa garşy oýunda meýdança çykmady. Şondan soň onuň milli ýygyndydaky geljegi barada dürli habarlar peýda boldy.

Kolumbiýaly aýdymçy özüniň dünýä boýunça konsertler tapgyrynyň çäklerinde Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkek şäherindäki «Bişkek Arena» stadionynda çykyş eder. Bu Şakiranyň Merkezi Aziýa sebitindäki ilkinji konserti bolar.

Şakiranyň Gyrgyzystandaky konsertine petekleriň satuwy 1-nji oktýabrda başlandy. Petekleriň bahasy tomaşaçylaryň saýlaýan orunlaryna görä, 12 müňden 40 müň som aralygynda bolar.

Şakiranyň Merkezi Aziýadaky ilkinji çykyşynyň sebitiň aýdym-saz muşdaklarynyň arasynda uly gyzyklanma döretmegine garaşylýar.

Kompaniýanyň logistika ulgamynda önümleriň dürli görnüşlerini zerur şertlerde saklamaga niýetlenen ýöriteleşdirilen ammarlar, şol sanda sowadyjy otaglar ulanylýar. Bu desgalar degişli temperatura düzgünini üpjün etmek bilen, önümleriň saklanyş döwründe terligini we hil görkezijilerini gorap saklamaga mümkinçilik berýär.

Aýratyn-da, tiz zaýalanýan önümler üçin temperatura tertibiniň yzygiderli berjaý edilmegi möhüm ähmiýete eýedir. Ammarlarda önümleriň saklanyş şertleri, ýerleşdiriliş möhletleri we harytlaryň umumy ýagdaýy gözegçilikde saklanýar. Şeýle çemeleşme önümleriň hiliniň we sarp ediş aýratynlyklarynyň saklanmagyna ýardam edýär.

Logistika ulgamynyň möhüm bölegini daşamak işleri düzýär. Önümleriň eltilip berilmegi sowadyjy enjamlar bilen üpjün edilen ýöriteleşdirilen ulag serişdeleriniň kömegi bilen amala aşyrylýar. Bu usul daşama döwründe zerur temperatura derejesini saklamaga mümkinçilik berýär.

Ammar işiniň guramaçylygynda önümleri degişli kategoriýalara bölmek we olaryň her biri üçin zerur saklaýyş şertlerini döretmek ýörelgesine eýerilýär. Şeýle ulgam ammar meýdanlarynyň netijeli peýdalanylmagyna hem-de harytlaryň daşamaga öz wagtynda taýýarlanmagyna şert döredýär.

«Täze Aýyň» hususy logistika düzümi üznüksiz üpjünçilik zynjyrlaryny ýola goýmaga we söwda nokatlaryny zerur önümler bilen bellenilen möhletlerde üpjün etmäge mümkinçilik berýär.

Önümleri saklamak we daşamak şertlerine yzygiderli gözegçilik etmek kompaniýanyň önümleriň hilini we howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça alyp barýan işleriniň möhüm bölegidir. Kärhanalaryň önümçilik işinde ISO 9001:2015 hil dolandyryş hem-de ISO 22000:2018 azyk önümleriniň howpsuzlygyny dolandyrmak boýunça halkara standartlary ulanylýar.

Ammar we ulag infrastrukturasynyň yzygiderli ösdürilmegi «Täze Aý» kompaniýasyna logistika amallarynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, üpjünçilik zynjyryny has sazlaşykly guramaga we önümleriň daşalmagynyň dürli tapgyrlarynda olaryň hiliniň hem-de howpsuzlygynyň saklanmagyny üpjün etmäge mümkinçilik berýär.

Ýarmarkany Bagtyýarlyk, Berkararlyk, Büzmeýin we Köpetdag etraplarynyň zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçiligi bölümleri Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Aşgabat şäher komiteti bilen bilelikde guraýar.

Çärä gatnaşmak isleýän guramalara, kärhanalara, firmalara we telekeçilere 1-nji oktýabra çenli bar bolan boş iş orunlary baradaky maglumatlary degişli edaralara tabşyrmak hem-de ýarmarka gatnaşmak teklip edilýär.

Iş gözleýän raýatlara ýarmarka gatnaşanlarynda pasportyny we zähmet depderçesini ýanlary bilen getirmek maslahat berilýär.

Ýarmarka we boş iş orunlary boýunça goşmaça maglumatlary Aşgabat şäheriniň zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçiligi müdirliginden, şeýle hem Bagtyýarlyk, Berkararlyk, Büzmeýin we Köpetdag etraplarynyň degişli iş bilen üpjünçilik bölümlerinden hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Aşgabat şäher komitetinden alyp bolýar.

Çäräniň geçirilmegi Aşgabat şäherinde iş gözleýän raýatlar bilen işgärlere zerurlygy bolan guramalaryň arasynda göni aragatnaşygy ýola goýmaga mümkinçilik berer.

Türkmenistanyň aragatnaşyk ministriniň orunbasary Ý.Gülmämmedowyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet sanly innowasiýalaryň ösüşi, öňdebaryjy tehnologiýalaryň ykdysady ösüşe goşýan goşandy we bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri bilen bagly meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna gatnaşýar.

Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň habar bermegine görä, maslahata Merkezi Aziýa döwletleriniň we ABŞ-niň degişli döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, şeýle hem DFC, CRDF Global, CIPE we CLDP ýaly hyzmatdaş guramalaryň wekilleri gatnaşýarlar.

Çäräniň işine hususy pudagyň we halkara bilermenler jemgyýetiniň wekilleri hem işjeň gatnaşyp, häzirki zaman tehnologik çözgütlerini we öz tejribelerini hödürleýärler. Olaryň hatarynda «Meta», «Oracle», «Honeywell Technologies», «Wabtec», «McKinsey», «EPAM», «Plug and Play» we «Alchemist Accelerator» ýaly kompaniýalaryň we guramalaryň wekilleri bar.

Maslahatyň dowamynda öňdebaryjy tehnologiýalaryň howpsuzlygyny we ygtybarlylygyny üpjün etmek, ykdysadyýeti sanlylaşdyrmak, emeli aňy ösdürmek boýunça ileri tutulýan ugurlar, şeýle hem bu ugurlarda döwletleriň we halkara hyzmatdaşlaryň arasyndaky gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylýar.

29-njy sentýabrda geçirilen maslahatyň açylyş dabarasynda Türkmenistanyň wekiliýeti ýurdumyzda sanly ykdysadyýeti ösdürmek, häzirki zaman sanly tehnologiýalary önümçilige we beýleki ugurlara ornaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi.

Türkmen tarapynyň çykyşynda bu ugurda durmuşa geçirilýän başlangyçlara we gazanylan netijelere üns çekilip, sanly tehnologiýalary ösdürmegiň geljekki ileri tutulýan ugurlary barada hem bellenildi.

Maslahatyň çäklerinde sanly innowasiýalary we emeli aňy ösdürmek, öňdebaryjy tehnologiýalary netijeli ulanmak, şeýle hem bu ugurlarda halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek bilen bagly meseleler boýunça pikir alyşmalar dowam etdiriler.

«C5+1» formatyndaky çäre Merkezi Aziýa döwletleri bilen ABŞ-niň arasynda sanly innowasiýalar, tehnologiýalar we emeli aň ugurlary boýunça tejribe alyşmak hem-de hyzmatdaşlygyň täze mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak üçin meýdança bolup hyzmat edýär.

Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda konsertleriň geçiriljek ýeri, başlanjak wagty we giriş şertleri barada resmi maglumat berilmedi. Aýdymçynyň meýilnamasynda Türkmenistanda çykyşlaryň haýsy şäherde geçiriljekdigi hem takyklanmaýar. Habar taýýarlanan pursadyna çenli konsertiň guramaçylary tarapyndan goşmaça resmi düşündiriş berilmedi.

Murat Boz Türkmenistanda ozal hem çykyş edipdi. «Turkmenportal» neşiriniň habar bermegine görä, türk aýdymçysy 2024-nji ýylyň dekabrynda Aşgabat şäherinde Täze ýyl mynasybetli konsert bilen çykyş edipdi.

Aýdymçynyň güýzki konsertler meýilnamasyna beýleki ýurtlardaky we şäherlerdäki çykyşlar hem girýär. Meýilnama görä, Murat Boz 3-nji oktýabrda Kiprde «Lord Place» meýdançasynda, 4-nji oktýabrda Gaziantep şäherinde geçiriljek «Kültür ýolu» festiwalynda, 11-nji oktýabrda bolsa Baku şäherinde ýörite agşamda çykyş eder.

Oktýabr aýynyň dowamynda aýdymçynyň Diýarbekirde 17-nji oktýabrda, Alaniýada 29-njy oktýabrda we Antaliýada 31-nji oktýabrda çykyş etmegi meýilleşdirilýär. Şeýle hem 24-nji oktýabrda «Günay» restoranynda ýörite çykyş göz öňünde tutulýar. Noýabr aýynyň 8-ne bolsa Adana şäherinde konsert geçirilmegi meýilleşdirilýär.

Murat Boz 1980-nji ýylyň 23-nji martynda Stambulda dünýä indi. Ol türk aýdymçysy, aýdym ýazyjysy we aktýor hökmünde häzirki zaman türk pop-sazynyň tanymal wekilleriniň biridir.

Aýdymçynyň «Aşkı Bulamam Ben», «Uçurum» we «Geri Dön» ýaly aýdymlary Türkiýäniň çäklerinden daşarda hem giňden tanalýar. Murat Boz aýdym-saz karýerasy bilen bir hatarda, birnäçe filmde we teleserialda surata düşdi hem-de dürli telewizion taslamalara gatnaşdy.

Türkmenistandaky 9–10-njy oktýabr seneli çykyşlaryň geçiriljek ýeri we beýleki guramaçylyk maglumatlary barada resmi maglumatlaryň soňra aýan edilmegine garaşylýar.

Forumyň esasy gün tertibine adam söwdasyna getirýän global ýagdaýlar we bu howpa garşy göreşmek boýunça halkara tejribeler, şeýle hem adam söwdasynyň pidalarynyň şahsyýetini anyklamakda we ýüze çykarmakda maglumat tehnologiýalarynyň mümkinçiliklerinden peýdalanmak bilen bagly meseleler girizildi.

Çäräniň dowamynda adam söwdasyndan ejir çeken adamlary wagtynda ýüze çykarmak we olara zerur kömegi bermek boýunça alnyp barylýan işler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem bu ugurda döwlet edaralarynyň, raýat jemgyýetiniň we halkara guramalarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri boýunça pikir alşyldy.

Forumda Türkmenistanyň wekiliýeti hem çykyş edip, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda alnyp barylýan ynsanperwer syýasat barada maglumat berdi. Çykyşda Türkmenistanyň migrasiýa ulgamynda durmuşa geçirilýän işler, şeýle hem ýurdumyzyň abraýly halkara guramalar we olaryň degişli düzümleri bilen hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlary barada aýdyldy.

Türkmen tarapynyň çykyşynda migrasiýa ulgamynda toplanan oňyn tejribä, halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine we adam hukuklarynyň hem-de azatlyklarynyň goralmagyna gönükdirilen çäreleriň ähmiýetine aýratyn üns çekildi.

Şeýle hem Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalary bilen üç gezek ykrar edilendigi bellenildi. Bu ýörelgä laýyklykda, ýurdumyzda adamyň we onuň hukuklarynyň goragy döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde çykyş edýär.

Forumyň çäklerinde adam söwdasynyň öňüni almak, onuň pidalaryny goramak we olara ýardam bermek, şeýle hem bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek boýunça tejribe alyşmak üçin möhüm mümkinçilik döredildi.

«Çeleken» boýunça önümi paýlaşmak hakyndaky ylalaşygyň 2035-nji ýyla çenli uzaldylmagy kompaniýanyň önümçilik, geologiýa-gözleg, tehnologiýa we infrastruktura boýunça uzak möhletli meýilnamalaryny dowam etdirmäge mümkinçilik berýär.

«Dragon Oil» häzirki wagtda hereket edýän desgalarynyň golaýynda täze geologiýa-gözleg işlerini alyp barýar. Bu bolsa bar bolan infrastruktura daýanyp, täze nebit mümkinçiliklerini özleşdirmäge şert döredýär.

Kompaniýa «OGT 2026» halkara maslahatynyň hyzmatdaşy hökmünde Türkmenistanyň Hazar deňzindäki deňiz ýataklaryny özleşdirmek, täze tehnologiýalary ulanmak, geologiýa-gözleg işlerini giňeltmek we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça pikir alyşmalara gatnaşýar.

Umuman, «Dragon Oil» kompaniýasynyň Türkmenistandaky 20 ýyldan gowrak iş tejribesi, 2035-nji ýyla çenli uzaldylan ylalaşyk we bar bolan önümçilik infrastrukturasynyň geljekde Hazaryň türkmen bölegindäki täze mümkinçilikleri özleşdirmek üçin esasy şertleriň biri bolmagynda galýar.

27-nji sentýabrda geçirilen ýaryşyň jemleýji gününde türkmen küştçi gyzlary Belarusyň ýygyndysyny 3,5:0,5 hasabynda ýeňip, kümüş medaly eýelediler. Umumy sanawda Türkmenistanyň zenanlar ýygyndysy dünýäniň 190 milli ýygyndysynyň arasynda 33-nji orny eýeledi.

Bu Türkmenistanyň zenanlar ýygyndysynyň Bütindünýä küşt Olimpiadasynda yzly-yzyna ikinji medalydyr. Iki ýyl ozal Budapeştde geçirilen Olimpiadada türkmen küştçi gyzlary «C» kategoriýasynda altyn medal gazanypdy. Has güýçli «B» toparyna geçenden soň hem milli ýygyndy münberde orun aldy. Türkmenistan bilen Horwatiýa deň netijäni görkezse-de, goşmaça görkezijiler boýunça horwat küştçileri öňe saýlandy.

Ýaryşyň jemleýji tapgyrlary Türkmenistanyň ýygyndysy üçin aýratyn üstünlikli boldy. Türkmen küştçi gyzlary ilki Gyrgyzystanyň ýygyndysyny 4:0 hasabynda ýeňip, soňra Belarusdan üstün çykdylar.

Bäsleşigiň esasy açyşlarynyň biri Mährä Ahamyradowanyň çykyşy boldy. Ol dördünji tagtada 10 duşuşykdan 7,5 utuk toplap, FIDE ussasy (WFM) derejesiniň hem-de ilkinji gezek halkara ussasy (WIM) derejesiniň normatiwlerini ýerine ýetirdi.

Ýygyndynyň umumy üstünligine Leýla Şoh­radowa hem uly goşant goşup, 11 duşuşykdan 7 utuk toplady. Şeýle hem Jahan Rejepowa, Lala Şoh­radowa we Ogulsuraý Baýrambaýewa netijeli çykyşlary bilen tapawutlandylar.

Türkmenistanyň Küşt federasiýasynyň baş sekretary hem-de zenanlar ýygyndysynyň baş tälimçisi Mergen Kakabaýewiň bellemegine görä, toparyň her bir agzasy soňky aýlarda gazanylan ösüşi ýaryşda görkezmegi başardy. Onuň aýtmagyna görä, ýygyndy başlangyç reýtingindäki ornundan has ýokary netije görkezip, Olimpiada ýokary derejede taýýarlyk bilen geldi.

Türkmenistanyň erkekler ýygyndysy hem bäsleşikde mynasyp çykyş edip, 206 toparyň arasynda 64-nji orny eýeledi. Erkekler ýygyndysynyň düzüminde Amanmuhammet Hommadowyň şahsy üstünligi aýratyn bellenmäge mynasyp boldy. Ol halkara ussasy (IM) derejesiniň jemleýji normatiwini ýerine ýetirdi.

Şeýle hem Wepaly Halyňýazow dört duşuşykda dört ýeňiş gazanyp, ýokary netijäni görkezdi. Grossmeýster Meýlis Annaberdiýew hem erkekler ýygyndysynyň çykyşynda möhüm orun eýeledi.

Türkmen küştçileriniň Samarkantdaky netijeleri 2026-njy ýylyň ýanwaryndan bäri alnyp barlan yzygiderli taýýarlyk işleriniň netijesi boldy. Taýýarlyk maksatnamasynyň çäginde Aşgabatda okuw-türgenleşik ýygnanyşyklary we halkara türgenleşikler geçirildi.

Türkmenistanyň zenanlar ýygyndysynyň «B» kategoriýasynda kümüş medal gazanmagy hem-de erkekler ýygyndysynyň halkara ýaryşdaky netijesi ýurduň küşt sportunda alnyp barylýan taýýarlyk işleriniň täze netijelerini görkezdi.

Maslahata Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary, şeýle hem Türkmenistanda işleýän daşary ýurt diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdy. Çäräniň dowamynda migrasiýa ulgamynda alnyp barylýan işler, halkara hyzmatdaşlygyň netijeleri we häzirki zaman hyzmatlarynyň ornaşdyrylyşy bilen bagly maglumatlar hödürlendi.

Häzirki wagtda migrasiýa meseleleri dünýäde döwrüň talaplaryna laýyklykda özgerýär. Şunuň bilen baglylykda, migrasiýa amallaryny kämilleşdirmek, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek we ilata edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak möhüm ugurlaryň hatarynda durýar.

Diplomatik wekilhanalar hem-de konsullyk edaralary döwlet bilen raýatlaryň arasynda möhüm baglanyşyk halkasy hökmünde çykyş edýär. Şonuň üçin diplomatik korpusyň Türkmenistanyň migrasiýa ulgamynda alnyp barylýan işler, elektron wiza hyzmatlary, daşary ýurt raýatlaryny onlaýn hasaba almak we beýleki hyzmatlar barada habarly edilmegi aýratyn ähmiýete eýe.

Migrasiýa gullugynyň işiniň esasy ugurlarynyň hatarynda wizalary resmileşdirmek, daşary ýurt raýatlaryny hasaba almak, biometrik maglumatly pasportlary resmileşdirmek, raýatlyk we raýatsyzlyk meselelerini çözmek bilen bagly işler bar. Bu ugurlarda sanly tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden has giň peýdalanmak hem esasy wezipeleriň biri hökmünde bellenilýär.

Maslahatda ilata edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmakda häzirki zaman maglumat tehnologiýalarynyň we sanly ulgamlaryň ähmiýeti aýratyn nygtaldy. Sanly çözgütleriň giňden ulanylmagy hyzmatlaryň has tiz we amatly görnüşde ýerine ýetirilmegine mümkinçilik berýär.

Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň işgärleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak, halkara tejribäni öwrenmek, täzeçil tehnologiýalary we emeli aňyň mümkinçiliklerini özleşdirmek meselelerine hem aýratyn üns berilýär.

Çykyşlarda Türkmenistanyň 2008-nji ýyldan bäri sebitde ilkinji bolup, halkara talaplara laýyk gelýän biometrik maglumatly pasportlary ulanyşa girizendigi bellenildi. Häzirki wagtda bolsa elektron wizalary resmileşdirmek işini sanly ulgamyň mümkinçilikleri arkaly kämilleşdirmek boýunça işler alnyp barylýar.

Çäräniň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň häzirki iş ýagdaýy we ony mundan beýläk-de ösdürmegiň ugurlary boýunça tanyşdyrylyş geçirildi. Gatnaşyjylar migrasiýa hyzmatlarynyň döwrebaplaşdyrylmagy, halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi we sanly çözgütleriň giňden ornaşdyrylmagy boýunça pikir alyşdylar.

Maslahatda öňde goýlan wezipeleri netijeli ýerine ýetirmek, häzirki zaman tejribelerini we täzeçil tehnologiýalary işjeň özleşdirmek boýunça degişli ugurlar kesgitlenildi.

Aşgabatda üýtgäp durýan bulutly howa bolar. Gündizlerine howanyň temperaturasy +25...+27°C-den +34...+36°C aralygynda, gijelerine bolsa +13...+15°C-den +17...+19°C aralygynda bolar.

Ahal welaýatynda kä ýerlerde açyk howa bilen bulutly howa gezekleşer. Gündizlerine +23...+28°C-den +32...+37°C çenli, gijelerine +11...+16°C-den +16...+21°C çenli bolmagyna garaşylýar.

Balkan welaýatynda esasan bulutly howa dowam eder. Gündizlerine howa +28...+33°C çenli gyzar. Gijelerine temperaturanyň +14...+19°C-den +17...+22°C aralygynda bolmagyna garaşylýar. Kenarýaka etraplarda gündizine +24...+29°C bolar.

Mary welaýatynda açykly-bulutly howa bolup, gündizlerine howanyň temperaturasy +23...+28°C-den +32...+37°C çenli ýokarlanar. Gijelerine +10...+15°C-den +15...+20°C çenli bolar.

Lebap welaýatynda bulutly howa garaşylýar. Gündizlerine howa +22...+27°C-den +31...+36°C çenli, gijelerine bolsa +9...+14°C-den +15...+20°C çenli bolar.

Daşoguz welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolar. Gündizlerine howanyň temperaturasy +21...+26°C-den +26...+31°C çenli, gijelerine bolsa +8...+13°C-den +12...+17°C çenli bolar.

Şeýlelikde, şu hepdede Türkmenistanyň dürli sebitlerinde howanyň temperaturasy ep-esli tapawutlanar. Günorta welaýatlarda gündizlerine howanyň +37°C çenli gyzmagyna garaşylýan bolsa, demirgazyk sebitlerde has salkyn howa dowam eder.

25-nji sentýabrda Türkmenistanyň ýanyndaky Eýran Yslam Respublikasynyň ilçihanasynyň Medeni merkezinde halkara düzme bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy geçirildi. Pars dilini öwrenýän Selim Annaberdiýew Eýranyň taryhy we medeniýeti barada taýýarlan işi bilen bäsleşikde üçünji orny eýeledi.

Sylaglaýyş dabarasy Pars poeziýasynyň we edebiýatynyň gününe, şeýle hem görnükli şahyr Şahriýaryň hatyrasyna bagyşlandy. Çärä Medeni merkeziň okuwçylary we mugallymlary gatnaşdylar.

«Beýik siwilizasiýa» atly halkara düzme bäsleşigi Eýranyň Medeniýet we yslam gatnaşyklary guramasy tarapyndan geçirildi. Bäsleşigiň dowamynda gatnaşyjylara Eýranyň taryhy, medeniýeti we siwilizasiýasy bilen baglanyşykly temalarda öz garaýyşlaryny we döredijilik başarnyklaryny beýan etmäge mümkinçilik berildi.

Selim Annaberdiýewe bäsleşigiň şahadatnamasy we pul baýragy Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ali Mojtaba Ruzbehaniniň hem-de medeniýet meseleleri boýunça geňeşçi Abdolreza Abbasiniň gatnaşmagynda gowşuryldy.

Ýeňijini gutlap, Abdolreza Abbasi medeniýetiň halklary we döwletleri ýakynlaşdyrýan möhüm birleşdiriji güýç bolup durýandygyny belledi. Ol medeni ulgamdaky bilelikdäki taslamalaryň geljekde hem üstünlikli ösdürilmegine umyt bildirdi.

Selim Annaberdiýewiň halkara bäsleşikde baýrakly orna eýe bolmagy türkmen ýaşlarynyň daşary ýurt dillerini we dünýä halklarynyň taryhyny-medeniýetini öwrenmäge bolan gyzyklanmasynyň netijeli mümkinçilikleriniň ýene bir mysaly boldy.

Forum Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi hem-de Daşary işler ministrligi tarapyndan «Türkmen Kongres» kompaniýasy bilen hyzmatdaşlykda guralýar.

TIF 2026-nyň maksatnamasynda ýokary derejeli wekilleriň we halkara bilermenleriň gatnaşmagynda birnäçe çykyşlar, pikir alyşmalar we gepleşikler geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Çärä Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministri Mämmetguly Astanaguly, Ermenistanyň Ykdysadyýet ministri Gevorg Papoýan, Najd Gate Holding kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy şazada Mansur bin Muhammed Al Saud, Kataryň Söwda we senagat ministrliginiň Söwda ösüşi we maýa goýumlaryny höweslendirmek boýunça ösüş direktory Hamad Muhammed Al-Nasr, Günorta Koreýanyň ONU H&C Co., Ltd. kompaniýasynyň ýolbaşçysy Ki-hun Ýom, şeýle hem Eýranyň ykdysadyýet ministriniň orunbasary, Eýran Yslam Respublikasynyň Maýa goýum, ykdysady we tehniki kömek guramasynyň ýolbaşçysy doktor Mehdi Heýdari ýaly wekilleriň gatnaşmagyna garaşylýar.

Forumyň işine dünýäniň öňdebaryjy maliýe guramalarynyň wekilleri hem işjeň gatnaşarlar. Olaryň hatarynda Bütindünýä banky, Halkara maliýe korporasiýasy (IFC), Aziýanyň Ösüş Banky (ADB), Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş Banky (EBRD) hem-de Maýa goýumlaryny çekmek boýunça agentlikleriň Bütindünýä assosiasiýasy (WAIPA) bar.

TIF 2026-nyň gün tertibi häzirki döwrüň möhüm ykdysady ugurlaryny we strategik pudaklary öz içine alýar. Forumda ýangyç-energetika we nebithimiýa pudaklaryna maýa goýumlary, «ýaşyl» ösüşe geçiş, Hazar sebitiniň üstaşyr ulag we transport geçelgelerini ösdürmek, sanly transformasiýa we emeli aň tehnologiýalary esasy meseleleriň hatarynda bolar.

Şeýle hem suw serişdelerini durnukly dolandyrmak, oba hojalygy we agro­biznes, syýahatçylyk hem-de şäher infrastrukturasyny ösdürmek ýaly ugurlar boýunça pikir alşylar.

TIF 2026 Türkmenistanyň maýa goýum mümkinçiliklerini halkara işewürlik jemgyýetçiligine giňden tanyşdyrmak, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen göni gepleşikleri ösdürmek we ykdysady ugurlardaky täze hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak üçin halkara meýdança hökmünde çykyş eder.

Forumyň çäklerinde geçiriljek duşuşyklar we gepleşikler energetika, ulag, sanly tehnologiýalar, oba hojalygy, şäher ösüşi we beýleki ugurlarda täze ykdysady hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmaga şert döreder.

CNPC-niň Türkmenistanda alyp barýan işleriniň taryhy 2006–2007-nji ýyllardan başlanýar. 2026-njy ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Milli Lideri, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedov hyzmatdaşlygyň 20 ýyllygyny ýörite halkara maslahat arkaly bellemegi teklip etdi.

Iki onýyllygyň dowamynda hyzmatdaşlyk aýry-aýry şertnamalaryň çäginden çykyp, gözleg-barlag we buraw işlerinden başlap, gazy gaýtadan işlemäge, ýatak desgalaryny gurmaga we tebigy gazy daşamaga çenli giň önümçilik we infrastruktura ulgamyny kemala getirdi.

Ilkinji guýulardan bitewi önümçilik ulgamyna

CNPC Türkmenistanda işine nebitgaz taslamalaryna maýa goýumlary we inženerçilik-tehniki hyzmatlar bilen başlady. Ýolöten taslamasynyň çäginde 15-nji guýynyň burawlanmagy bu ugurdaky tejribäniň möhüm mysallarynyň biri boldy.

Buraw işleri çylşyrymly duzly gatlaklarda, ýokary basyş we temperaturanyň şertlerinde, şeýle hem gaty gipsli we hek daşly jynslaryň gezekleşýän geologik gurluşynda alnyp baryldy.

Toplanan bu tejribe halkara klassifikasiýasyna laýyklykda dünýäniň iri gaz ýataklarynyň biri bolan «Galkynyş» gaz känini özleşdirmekde hem möhüm ähmiýete eýe boldy. Bu ýatak geologik gurluşy we özleşdirmegiň şertleri babatda çylşyrymly desgalaryň hataryna girýär.

Iki onýyllygyň dowamynda döredilen esasy netije aýry-aýry desgalaryň toplumy däl-de, özara baglanyşykly önümçilik ulgamynyň kemala gelmegidir. «Günorta Ýolöten» taslamasynyň, şeýle hem soňra «Galkynyş» gaz käniniň düzümine girizilen «Osman» we «Minara» ýataklarynyň çäklerinde harytlyk gazy taýýarlamak kuwwatlyklary, gaz ýygnamak we daşamak ulgamlary, daşarky gaz geçirijiler hem-de suw üpjünçiligi desgalary döredildi.

2009-njy ýylyň dekabrynda CNPC bilen «Türkmengaz» döwlet konserniniň arasynda kuwwaty ýylda 10 milliard kub metr harytlyk gaza deň bolan taslamany «açar teslim» görnüşinde durmuşa geçirmek boýunça EPC şertnamasynyň baglaşylmagy hyzmatdaşlygyň möhüm tapgyry boldy.

Taslama 22 sany gaz guýusyny, içerki gaz ýygnamak we daşamak ulgamlaryny, gaz gaýtadan işleýän zawody, suw alyş desgalaryny hem-de uzynlygy 110 kilometr bolan daşarky gaz geçirijini öz içine aldy. 2013–2014-nji ýyllarda bu kuwwatlyklaryň ählisi ulanmaga berildi.

Amud derýasynyň sag kenarynda hem gaz gaýtadan işleýän infrastruktura ösdürildi. «Bagtyýarlyk» şertnamalaýyn zolagyndaky iki zawod «Türkmenistan–Hytaý» magistral gaz geçirijisi üçin gazy taýýarlamak ulgamynyň möhüm bölegine öwrüldi.

CNPC şeýle hem «Galkynyş» gaz käninde ýylda 30 milliard kub metr gaz öndürmäge niýetlenen önümçilik kuwwatlyklaryny döretmek boýunça taslamanyň baş potratçysy hökmünde çykyş etdi.

«Türkmenistan–Hytaý» gaz geçirijisi: serişdeden bazara çenli

«Türkmenistan–Hytaý» gaz geçirijisiniň A, B we C şahalary işe girizilen gününden bäri durnukly hereket edip, Türkmenistanyň gaz serişdelerini, gaz çykaryş we gaýtadan işleme kuwwatlyklaryny, ulag infrastrukturasyny hem-de ahyrky bazary özara baglanyşdyrýan möhüm ulgam bolup hyzmat edýär.

2026-njy ýylyň aprel aýyna çenli bu geçelge arkaly daşalan türkmen gazynyň umumy möçberi 430 milliard kub metrden geçdi. Bu görkeziji Türkmenistan bilen Hytaýyň energetika hyzmatdaşlygynyň gerimini we uzak möhletli häsiýetini görkezýär.

«Galkynyş» gaz käniniň mundan beýläk özleşdirilmegi diňe bir gaz önümçiligini artdyrmak bilen çäklenmän, eýýäm döredilen eksport infrastrukturasynyň uzak möhletleýin durnuklylygyny üpjün etmek nukdaýnazaryndan hem möhümdir.

Häzirki tapgyryň öňki döwürlerden tapawutly aýratynlyklarynyň biri taslamalaryň maliýeleşdirilişidir. 2009-njy ýylda taslamanyň maliýeleşdirilmeginde Hytaýyň Ösüş bankynyň takmynan 8,1 milliard dollarlyk karz serişdeleri ulanylan bolsa, «Galkynyş» gaz käniniň IV tapgyry Türkmenistanyň öz serişdeleriniň hasabyna durmuşa geçirilýär.

«Galkynyş» gaz käniniň IV tapgyry — täze tehnologik tapgyr

2026-njy ýylyň 17-nji aprelinde Mary welaýatynda «Galkynyş» gaz känini özleşdirmegiň IV tapgyryna resmi taýdan badalga berildi.

Taslama önümçilik guýularynyň gurluşygyny we kuwwaty ýylda 10 milliard kub metr harytlyk gaza barabar bolan gaz taýýarlama toplumynyň döredilmegini göz öňünde tutýar.

CNPC-niň müdiriýetiniň başlygy Dai Houlýanyň bellemegine görä, IV tapgyr öňdebaryjy tehnologiýalaryň, netijeli dolandyryş çözgütleriniň we ekologik çemeleşmeleriň ulanyljak nusgalyk taslamalarynyň biri hökmünde görülýär.

Şu nukdaýnazardan, taslama gaz guýularyny burawlamakdan we gaz çykarmakdan başlap, ony taýýarlamak hem-de daşamak ýaly ugurlarda täze tehnologik talaplary öňe çykarýar. Şol bir wagtyň özünde bu taslama tejribe we bilim alyşmak üçin hem möhüm meýdança bolup hyzmat edýär.

Hyzmatdaşlygyň täze tapgyrynda önümçilik proseslerini sanlylaşdyrmak, gaz çykaryşyň netijeliligini ýokarlandyrmak, gaz gaýtadan işlemegi kämilleşdirmek, daşky gurşawa düşýän agramy azaltmak we inženerçilik hünärlerini ösdürmek ýaly ugurlar aýratyn ähmiýete eýe bolýar.

Şeýle hem hyzmatdaşlygyň mazmuny diňe önümçilik bilen çäklenmän, bilim we hünärmenleri taýýarlamak ugurlaryna hem giňelýär. Türkmen talyplarynyň Hytaýyň öňdebaryjy ýokary okuw mekdeplerinde bilim almagy we hünär taýdan taýýarlyk geçmegi bu ugurdaky hyzmatdaşlygyň möhüm bölekleriniň biridir.

CNPC-niň OGT 2026-daky orny

Türkmenistan bilen Hytaýyň energetika hyzmatdaşlygy beýleki ugurlardaky gatnaşyklary ösdürmek bilen hem utgaşýar. Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ji Şumin Hytaý Halk Respublikasynyň döredilmeginiň 77 ýyllygy mynasybetli geçirilen çärede iki ýurduň energetikadan başga ugurlardaky hyzmatdaşlygynyň hem giňeýändigini belledi.

Şu ýyl türkmen tarapyndan ilkinji gezek synag görnüşinde Hytaýda döredilen ýokary hasylly pagta sortlarynyň ekilendigi we gowy hasyla garaşylýandygy habar berildi. Ulag, ylym we tehnologiýalar, bilim, saglygy goraýyş, medeni-ynsanperwer ulgam hem-de sebitara hyzmatdaşlyk ugurlarynda hem gatnaşyklar ösdürilýär.

CNPC-niň müdiriýetiniň başlygy Dai Houlýanyň bellemegine görä, korporasiýa Türkmenistan bilen gaz pudagynda, inženerçilik tehnologiýalarynda we enjam önümçiliginde hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga, şeýle hem esasy bilelikdäki taslamalary öňe ilerletmäge taýýardyr.

CNPC-niň 2026-njy ýylyň 21–23-nji oktýabrynda Aşgabatda geçiriljek «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2026» (OGT 2026) XXXI halkara konferensiýasynyň we sergisiniň Platinum hyzmatdaşy bolmagy hem kompaniýanyň Türkmenistan bilen toplan tejribesiniň we energetika pudagyndaky hyzmatdaşlygyň geriminiň ähmiýetini görkezýär.

OGT 2026-nyň gün tertibine «Galkynyş» gaz känini özleşdirmek, gaz geçiriji infrastrukturasyny ösdürmek, gazy gaýtadan işlemek we nebithimiýa, önümçiligi sanlylaşdyrmak, metanyň zyňyndylaryny azaltmak, maýa goýumlary we täze energetika tehnologiýalary ýaly ugurlar girýär.

Türkmenistanyň we Hytaýyň energetika hyzmatdaşlygynyň täze tapgyrynda serişdeleriň we üpjünçiligiň möçberi bilen bir hatarda inženerçilik çözgütleriniň hili, hünärmenleri taýýarlamak, sanlylaşdyrmak we önümçilik kuwwatlyklaryny döwrebaplaşdyrmak ýaly ugurlar barha möhüm ähmiýete eýe bolýar.

Bu teklibi «Uztemiryolkonteyner» paýdarlar jemgyýetiniň müdiriýetiniň başlygy Mirziýod Mirhamidow 30-njy sentýabrda Daşkentde geçirilen Transhazar ulag geçelgesini (THTG) ösdürmek boýunça 2-nji milli konferensiýada öňe sürdi.

Forumyň bilelikdäki ýolbaşçylary hökmünde Özbegistanyň Ulag ministrligi we Ýewropa Komissiýasynyň Halkara hyzmatdaşlyk boýunça Baş direktoratynyň wekilleri çykyş etdiler. Maslahata degişli döwlet edaralarynyň, halkara maliýe guramalarynyň, ösüş hyzmatdaşlarynyň we hususy pudagyň wekilleri gatnaşdylar.

Özbegistan Türkmenbaşy ugry arkaly hereket edýän deňiz gatnawlaryny peýdalanmagy Merkezi geçelgäniň Hazar bölegini has-da berkitmegiň möhüm şertleriniň biri hökmünde görýär. Bu ugur Özbegistanyň demir ýol ulgamyny Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň iri port merkezleri bilen has amatly birleşdirmäge mümkinçilik berip biler.

Türkmenbaşy–Baku ugrunda yzygiderli feeder gatnawlarynyň ýola goýulmagy sebitleýin tranziti optimizirlemek, halkara ýük daşamalarynyň möçberini artdyrmak we logistika pudagyna täze maýa goýumlaryny çekmek üçin goşmaça mümkinçilikleri döredip biler.

Çäräniň işine Ýewropa Bileleşiginiň «Global Gateway» strategiýasynyň çäklerinde maliýeleşdirilýän Transhazar ulag geçelgesiniň utgaşdyryş platformasy hem gatnaşdy.

Daşkentdäki konferensiýa 2025-nji ýylyň noýabrynda geçirilen maýa goýum forumynyň we 2024-nji ýylyň sentýabrynda geçirilen ilkinji milli seminaryň dowamydyr. Duşuşygyň dowamynda umumy ulag arabaglanyşygynyň ileri tutulýan ugurlaryny anyk taslamalara öwürmek meselelerine aýratyn üns berildi.

Şol sanda demir we awtoulag infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak, ulag resminamalaryny sanlylaşdyrmak, serhet geçelgelerindäki amallary ýeňilleşdirmek hem-de hususy maýany has işjeň çekmek ýaly ugurlar ara alnyp maslahatlaşyldy.

Bu başlangyçlar Merkezi Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda ygtybarly we durnukly ulag arabaglanyşygyny ösdürmekde Transhazar ugrunyň mümkinçiliklerini has-da giňeltmäge gönükdirilendir.

Bu başlangyç Merkezi Aziýanyň Sebitleýin Ykdysady Hyzmatdaşlyk Maksatnamasynyň (CAREC) 25-nji ministrler maslahatynda Pakistanyň meýilleşdiriş, ösüş we ýörite başlangyçlar boýunça federal ministri Ahsen Ikbal tarapyndan öňe sürüldi. Maslahat Mongoliýanyň Ulan-Bator şäherinde geçirildi.

Pakistan tarapyndan hödürlenen teklipler CAREC maksatnamasynyň ulag geçelgelerini giň gerimde döwrebaplaşdyrmagy we olaryň diňe bir ýük daşamak ugurlary bolman, eýsem doly derejeli ykdysady geçelgelere öwrülmegini göz öňünde tutýar.

Forumyň çäklerinde Pakistanyň wekiliýetiniň ýolbaşçysy Aziýanyň Ösüş Bankynyň prezidenti Masato Kanda bilen hem duşuşyp, eksporty çaltlandyrmak boýunça bilelikdäki maksatnamalary we sebit üçin möhüm infrastruktura desgalaryny ösdürmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdy.

Pakistan tarapy CAREC-iň 5-nji we 6-njy ulag geçelgelerini ösdürmegiň strategik ähmiýetine aýratyn üns berdi. Bu ugurlar Türkmenistan–Owganystan–Pakistan ugry boýunça Merkezi Aziýany Günorta Aziýa we Arap deňziniň kenaryndaky deňiz portlary bilen baglanyşdyrýan üstaşyr ulag ulgamyny döretmäge mümkinçilik berýär.

Teklibiň esasy ugurlarynyň biri ulag ýollarynyň ugrundaky ykdysady işjeňligi artdyrmakdan ybarat. Şunuň bilen baglylykda, esasy ulag magistrallarynyň ugrunda logistika we önümçilik merkezlerini, multimodal ammarlary, oba hojalyk önümleri üçin sowadyjy toplumlary, şeýle hem önümleri ýygnamak we gaplamak kärhanalaryny döretmek teklip edilýär.

Pakistan ulag geçelgeleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen bitewi sanly geçelgäni döretmegi hem teklip edýär. Bu ulgamda «Ýeke penjire» ýörelgesini ulanmak, serhetlerde deslapky elektron maglumat alyşygyny ýola goýmak we ML-1 demir ýol magistralyny döwrebaplaşdyrmak göz öňünde tutulýar.

Bu çäreleriň toplumlaýyn durmuşa geçirilmegi sebit ýurtlarynyň öndürijilerine we eksportçylaryna harytlary daşamagyň möhletlerini azaltmaga, Günorta Aziýanyň bazarlaryna hem-de dünýäniň deňiz söwda ýollaryna göni we ygtybarly çykalgany giňeltmäge mümkinçilik berip biler.

Başlangyçlaryň durmuşa geçirilmegi üçin indiki döwürde täze mümkinçilikler hem dörediler. Pakistan 2027-nji ýylda CAREC maksatnamasyna başlyklyk eder we maksatnamanyň 26-njy ministrler maslahatyny geçirer.

Ulan-Batorda geçirilen forumyň çäklerinde CAREC Kapital bazarlaryny ösdürmek forumy bilen ASEAN Kapital bazarlary forumynyň arasynda hem özara hyzmatdaşlygy giňeltmäge gönükdirilen memorandumyna gol çekildi. Resminama sebitde maliýe integrasiýasyny has-da çuňlaşdyrmagy maksat edinýär.

Telewizion gepleşik görnükli aýdymçy we kompozitor Wiktor Korolýowyň 65 ýaşynyň dolmagy mynasybetli taýýarlanyldy. Moskwa çagyrylygy bolsa türkmen aýdymçysy üçin garaşylmadyk we ýatdan çykmajak wakalaryň birine öwrüldi.

Täçnabat Ýomudowa Aşgabatda hindi filmlerinden belli aýdymlary özboluşly ýerine ýetirmegi bilen diňleýjileriň arasynda tanalýar. Onuň özüne çekiji sesi we ýerine ýetirijilik ussatlygy köpçüligiň ünsüni çekýär. Aýdymçy sazandalar bilen dürli konsertlerde çykyş etmek bilen birlikde, Hindistanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň medeni çärelerine hem işjeň gatnaşýar.

Täçnabadyň ýörite sazçylyk mekdebinde bilim almandygyny bellemek gerek. Ol hindi dilindäki aýdymlary köp ýyllaryň dowamynda yzygiderli diňlemek arkaly bu ugurda özbaşdak başarnyk gazanypdyr.

Daşary ýurt dilindäki aýdymlary dogry aýtmak diňe bir sazyň aýratynlyklaryny özleşdirmegi däl, eýsem şol dilde sözleri dogry we aýdyň aýtmagy hem talap edýär. Hindi aýdym-sazynyň özboluşly äheňleri we gündogar ýerine ýetirijilik däpleri hem bu işde aýratyn çemeleşmäni talap edýär.

Täçnabadyň özüne çekiji sesi diňleýjileri hindi kinosynyň — Bolliwudyň aýdym-saz dünýäsine alyp barýar. Onuň ýerine ýetirişleri türkmen diňleýjileriniň hem, daşary ýurtly tomaşaçylaryň hem gyzyklanmasyny döredýär.

Gepleşigiň dowamynda Täçnabat Ýomudowanyň ene dilindäki aýdymyny ýerine ýetirmegi hem haýyş edildi. Ol tomaşaçylara türkmen halkynyň gadymy aýdym-saz we tans däpleriniň biri bolan «Küştdepdi» gazalyny bagyş etdi.

«Küştdepdi» türkmen halkynyň asyrlaryň dowamynda nesilden-nesle geçirip gelen aýdym-saz we tans sungatynyň möhüm bölekleriniň biridir. Bu milli sungat däbi ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň wekilçilikli sanawyna hem girizildi.

Häzirki wagtda Täçnabat Ýomudowanyň iň uly arzuwlarynyň biri Hindistana syýahat etmek. Aýdymçy Bolliwudyň dünýä belli ýyldyzlarynyň çykyş edýän we hindi aýdym-sazynyň hem-de tans sungatynyň özboluşly gurşawynyň kemala gelen bu ýurduna baryp, öz zehinini täze tomaşaçylara ýetirmegi arzuw edýär.

Bu barada Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow Halkara Ahalteke Atçylyk Assosiasiýasynyň XVI mejlisinde degişli resminama gol çekdi.

«Ata Watan Media» toparynyň hem çagyrylan mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan gol çekilen resminama laýyklykda, ýurdumyzyň hem-de daşary ýurtlaryň birnäçe raýatyna «Türkmenistanyň at gazanan atşynasy» diýen hormatly at dakyldy.

Milli baýlygymyz we buýsanjymyz, gözelligiň ajaýyp nusgasy bolan ahalteke bedewleriniň şan-şöhratyny dünýä ýaýmakda, atçylyk pudagynyň ösdürilmegine goşan goşantlary nazara alnyp, Ýewropa Ahalteke Atçylyk Assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Marian Weltewreden, Hytaýyň atlary ösdürip ýetişdirmek boýunça kompaniýasynyň ýolbaşçysy Lýu Şunin hem-de estoniýaly atşynas Kaido Puusep «Türkmenistanyň at gazanan atşynasy» diýen hormatly ada mynasyp boldular.

Mälim bolşy ýaly, 2026-njy ýylyň 4–6-njy sentýabry aralygynda Niderlandlar Patyşalygynyň Kronenberg şäherinde ahalteke atlarynyň arasynda gözellik we atly sport bäsleşikleri boýunça dünýä çempionaty geçirildi. Bu ýaryşlar ahalteke atçylygynyň taryhynda Ýewropa giňişliginde ilkinji gezek şeýle derejede guralan halkara çäre hökmünde aýratyn ähmiýete eýe boldy.

Dünýä çempionatynyň geçirilmegine Ýewropa Ahalteke Atçylyk Assosiasiýasy hem ýakyndan ýardam berdi. Çäräniň geçirilmegi ahalteke bedewleriniň halkara derejesindäki abraýynyň has-da ýokarlanmagyna, türkmen atçylyk medeniýetiniň we milli atşynaslyk däpleriniň dünýäde giňden wagyz edilmegine goşant goşdy.

Amaly tejribä esaslanýan bu maksatnamanyň nobatdaky saparlarynyň biri 21–24-nji sentýabrda Hytaýyň Çendu şäherinde geçirildi. Saparyň esasy ugurlary durnukly ösüş, ýaşyl energetika, innowasion tehnologiýalar we halkara ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk bilen baglanyşykly boldy.

Häzirki wagtda dünýäde bolup geçýän geoykdysady we syýasy özgertmeler şertlerinde ylym, tehnologiýa we innowasiýalar ykdysady ösüşiň netijeli gurallary bolmak bilen bir hatarda, halkara diplomatiýasynyň hem möhüm ugurlarynyň birine öwrülýär. Çendu–Çunsin sebitinde «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň çäklerinde alnyp barylýan ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk dürli ýurtlaryň žurnalistlerini we hünärmenlerini bir ýere jemledi.

Çenduda saparyň ilkinji gününde «Şijicheng» halkara konferensiýa merkezinde ylmy-tehniki hyzmatdaşlyga bagyşlanan çäräniň açylyş dabarasy geçirildi. Onda «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň çäklerinde halkara innowasion we ylmy-tehniki hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy, şeýle hem çäräniň maksatnamasy barada maglumat berildi. Gatnaşyjylar Siçuan welaýatynyň ylmy-tehniki we innowasion mümkinçilikleri bilen tanyşdyryldy.

Şeýle hem sebitde işleýän daşary ýurtly alymlar «Siçuandaky ylmy-barlag işim» atly mowzuk boýunça çykyş etdiler.

22-nji sentýabrda Sinhuа uniwersitetiniň Siçuan energiýa interneti boýunça ylmy-barlag institutyna barylmagy maksatnamanyň möhüm bölekleriniň biri boldy. Bu ýerde Hytaýyň ekologik diplomatiýa we täze energetika ugurlaryndaky gazananlary bilen tanyşdyryldy.

Ylmy hyzmatdaşlygyň halkara diplomatiýa gatnaşyklarynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygy aýratyn bellenildi. Hytaý bilen Täze Zelandiýanyň kivi önümçiligini öwrenmek boýunça bilelikdäki barlaghanasy munuň aýdyň mysaly hökmünde görkezildi. Geografik taýdan biri-birinden uzakda ýerleşýän we dürli syýasy ulgamlara eýe bolan döwletleriň bilelikdäki ylmy barlaglaryň üsti bilen oba hojalygyny we biotehnologiýalary ösdürip bilýändigi bellenildi.

Bu tejribe «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň diňe bir fiziki infrastruktura taslamalary bilen çäklenmän, eýsem halkara ylmy jemgyýetçiligiň kemala gelmegine hem ýardam berýändigini görkezýär.

Şol gün Çendu şäherindäki Týanfýu halkara biomedisina seýilgähine hem baryldy. Günbatar Hytaýyň ylmy şäheriniň — Çendunyň düzümindäki bu sebit bioykdysadyýeti ösdürmegiň öňdebaryjy zolagy we «şäher-seýilgäh» görnüşindäki nusgalyk meýdança hökmünde kesgitlenýär.

Bu ýerde bioykdysadyýet babatda dünýä derejesindäki innowasion merkezi döretmäge gönükdirilen maksatnama durmuşa geçirilýär. Onuň esasy ugurlarynyň hatarynda biomedisina, lukmançylyk enjamlary, bioserwisler we bioproduksiýa görkezilýär.

23-nji sentýabrda maksatnamanyň gatnaşyjylary Çendu şäherindäki uly pandalary köpeltmek boýunça ylmy-barlag merkezine baryp gördüler. Panda diňe bir tebigaty we biodürlüligi goramagyň nyşany bolman, eýsem döwletleriň arasyndaky dostlugyň we parahatçylygyň diplomatik nyşany hökmünde hem tanalýar.

1987-nji ýylda döredilen merkez 2006-njy ýylda 4A derejeli döwlet syýahatçylyk desgasy derejesine eýe bolupdyr. Şeýle hem ol Birleşen Milletler Guramasynyň abraýly «Global 500» ekologik baýragyna iki gezek mynasyp bolupdyr.

Maksatnamanyň gatnaşyjylarynda Çendu ylmy-innowasion ekoparkynyň sergi zalynda we Çendu innowasion gumanoid robotlar merkezinde geçirilen tanyşdyryşlar hem uly gyzyklanma döretdi.

«Chengdu Humanoid Robot Innovation Center Co., Ltd.» kompaniýasy 2024-nji ýylyň aprelinde döredilip, Merkezi we Günbatar Hytaýda gumanoid robotika ulgamyndaky iri birleşmeleriň biri hökmünde çykyş edýär. Merkez ýerli şertleri nazara alyp, täze önümçilik kuwwatlyklaryny ösdürýär hem-de «embodied intelligence» — «bedenleşdirilen intellekt» tehnologiýasyna esaslanýan inženerçilik robotlaryny kämilleşdirmäge we önümçilige ornaşdyrmaga ýardam berýär.

24-nji sentýabrda saparyň maksatnamasynyň çäklerinde «Chengdu Guoxing Aerospace Technology Co., Ltd.» kompaniýasyna we «Tongwei» fotoelektrik tehnologiýalary muzeýine baryldy.

Saparyň ahyrynda tejribe alyşmak boýunça jemleýji duşuşyk geçirildi. Onda daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri sapardan alan täsirleri bilen paýlaşdylar we geljekde hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Çendu şäherindäki saparyň dowamynda geçirilen duşuşyklar we tanyşdyryşlar XXI asyrda durnuklylygyň we parahatçylygyň diňe bir gepleşikler arkaly däl, eýsem bilelikdäki ylmy-tehnologik ösüşiň üsti bilen hem pugtalandyrylýandygyny görkezdi.

Şeýlelikde, «Bir guşak, bir ýol» başlangyjy tehnologiýalary, ekologiýany we dürli ýurtlaryň adamlaryny birleşdirip, köptaraplaýyn ösüş üçin täze mümkinçilikleri döretmäge gönükdirilen halkara hyzmatdaşlygyň ugurlarynyň birini emele getirýär.