Ağır Tonajlı Araçlar İçin Kurallar: Bilinmesi Gereken Temel Gereklilikler

Modern yüksek hızlı otoyolların aktif bir şekilde inşa edilerek hizmete açılması, Türkmenistan'ın ekonomik ve lojistik potansiyelini yeni bir seviyeye taşımaktadır. Uzunluğu 600 kilometreye ulaşan, genişliği ise 34,5 metre olan "Aşkabat — Türkmenabat" yüksek hızlı otoyolu bunun en açık kanıtıdır. Dijital kontrol ve akıllı sistemlerle donatılmış bu modern yolların onlarca yıl boyunca kesintisiz hizmet vermesi için, yolları aşırı tonajlı yüklerden korumak ve yol kaplamasını titizlikle muhafaza etmek günümüzde devlet düzeyinde önemli görevlerden biri olarak belirlenmiştir.

Ülkemizde uluslararası standartlara uygun yeni yolların uzun ömürlü ve sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla, ağır tonajlı ve büyük boyutlu araçların hareketini düzenleyen katı kurallar ve net gereklilikler yürürlüktedir.

Yol Lojistiğinin Yasal Altyapısı

Ülke sınırlarındaki tüm yol ilişkileri ve yolları koruma mekanizmaları, "Karayolları ve Yol Faaliyetleri Hakkında" Türkmenistan Kanunu temelinde düzenlenmektedir. 2013 yılında kabul edilen ve çağın gereksinimlerine uygun olarak düzenli olarak geliştirilen bu belge, yol altyapısı unsurlarının korunmasının yasal temellerini garanti altına almaktadır.

Yol düzenlemelerinin ayrılmaz bir parçası olarak yalnızca yol işaretleri veya çizgileri değil, aynı zamanda belirlenen kuralların eksiksiz yerine getirilmesini denetleyen modern ve otomatize edilmiş ağırlık ve boyut kontrol noktaları da hizmet vermektedir.

Ağır Vasıtalar İçin Geçerli Ağırlık Standartları

Yol yüzeyinin zamanından önce aşınmasını ve hasar görmesini önlemek amacıyla, araçların toplam ağırlığına ve aks başına düşen yüke göre net sınırlamalar getirilmiştir. Yolun türüne göre izin belgesi olmaksızın geçiş yapabilecek maksimum ağırlık ölçüleri şu şekildedir:

• I—III. derece ana yollar ve yeni otoyollar için:
  • Toplam ağırlık: 36 tonu geçmemelidir;
  • Tek aks başına düşen yük: 10 tonu geçmemelidir;
  • Çift aks başına düşen yük (tandem aks): 16 tonu geçmemelidir;
  • Üçlü aks başına düşen yük (tridem aks): 22 tonu geçmemelidir.
• IV—V. derece yollar için:
  • Tek aks başına düşen yük: 6 tonu geçmemelidir;
  • Çift aks başına düşen yük: 10 tonu geçmemelidir;
  • Üç aks başına düşen yük: 13 tonu geçmemelidir.

Eğer aracın toplam ağırlığı veya aks yükü standardın üzerindeyse, araç zorunlu olarak ağırlık kontrolüne tabi tutulur.

Büyük Boyutlu Araçların Ölçü Sınırlandırmaları

Seyir esnasında güvenliği garanti etmek amacıyla, aşağıdaki ölçülerden büyük olan araçlar büyük boyutlu (hacimli) kabul edilir ve bu araçların hareketi özel denetim gerektirir:

• Yükseklik (yük dahil): 4 metreden fazla;
• Genişlik: 2,5 metreden geniş;
• Tır/Katar uzunluğu: Tek treyler (römork) olması durumunda 20 metreden, iki veya daha fazla treyler olması durumunda 24 metreden uzun;
• Yükün arkaya doğru taşma mesafesi: 2 metreden fazla.

Taşımacılık Süreci ve Mali Mekanizma

Ağır tonajlı ve büyük boyutlu araçların yollarda hareket etmesi yalnızca önceden alınan özel bir izin belgesi (ruhsatname) doğrultusunda mümkündür. Bu belge; belirli bir güzergah, kesintisiz bellenen zaman aralığı ve yalnızca tek seferlik geçiş için düzenlenir.

Hareketin temel şartları ve gereklilikleri:

• Zaman sınırlaması: Yollarda araç trafiğinin en yoğun olduğu (pik) saatlerde ağır iş makinelerinin ana otoyollara girmesine izin verilmez.
• Hız sınırlaması: Güvenliğin tam olarak sağlanması amacıyla, aracın tavsiye edilen maksimum hızı izin belgesinde ayrıca belirtilir.
• Mali sorumluluk: Ağır tonajlı araçların geçişi için özel harçlar alınır ve bu kaynaklar doğrudan yol altyapısının modern durumda tutulması için harcanır. Yol yüzeyine verilen fiili zararın tazmin edilmesine yönelik bir mekanizma da devrededir.
• Mühendislik desteği: Büyük boyutlu yüklerin taşınması için yolun bazı bölümlerinin güçlendirilmesi veya geçici koruma yapıların kaldırılması gibi ek teknik çalışmalar gerekiyorsa, bu önlemler önceden kararlaştırılarak tamamen taşımacı tarafından karşılanır.

Günümüzde belirlenen güzergahların, hız sınırlarının и ağırlık ölçülerinin eksiksiz uygulanması ilgili devlet kurumları tarafından düzenli olarak denetlenmektedir. Bu kurallara uyulması yalnızca yolları korumakla kalmayıp, lojistik şirketlerinin de kesintisiz ve istikrarlı bir şekilde çalışmasına zemin hazırlamaktadır.

Yüksek teknolojili ve geniş otoyollar halkımızın refahı ve ülkemizin ekonomik istikrarı için inşa edilmektedir. Devlet tarafından inşa edilen bu devasa altyapıyı korumak ve onu özenle kullanmak, her bir vatandaşın ve ilgili kurum-kuruluşların sorumlu yaklaşımına bağlıdır.

(Belirtilen yasal-mevzuat altyapısı ve Kanunlar hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler, Türkmenistan Adalet Bakanlığı'nın resmi internet sitesindeki "Hukuki Bilgi Merkezi" bölümünden yararlanabilirler).