Amuderya ve Sırderya’nın Geleceği İçin Beş Devlet Birleşiyor
Orta Asya’nın beş devleti — Türkmenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Tacikistan — bölgenin ekolojik sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla yeni ve büyük ölçekli bir programı hayata geçirmeye başlıyor. “Central Asia Water and Land Nexus” (CAWLN) olarak adlandırılan bu bölgesel projenin toplam bedeli 30 milyon ABD dolarıdır.
Programın resmi tanıtımı, bu yıl 30 Mayıs ile 6 Haziran tarihleri arasında Semerkant’ta düzenlenecek olan Küresel Çevre Fonu’nun (GEF) 8. Asamblesi kapsamında gerçekleştirilecektir. Bu önemli girişim, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) doğrudan desteğiyle yürütülmektedir.
Projenin temel amacı, bölgedeki 84 milyonu aşkın nüfusun yüzde 80’inin yaşam kaynağı olan Amuderya ve Sırderya havzalarını korumaktır. Bu nehirler sadece içme suyu değil, aynı zamanda bölgenin gıda güvenliğini ve ekonomik kalkınmasını belirleyen ana arterler olarak kabul edilmektedir.
Program sadece su tasarrufu ile sınırlı kalmayıp, “nexus-yaklaşımı” (bağlantı yaklaşımı) temelinde kapsamlı çalışmaları öngörmektedir. Bu yöntem, aşağıdaki alanların birbiriyle eş güdümlü yönetimini sağlamaktadır:
- Suyun tasarruflu ve verimli tüketimi.
- Tarım arazilerinin verimliliğinin artırılması ve çölleşme ile mücadele.
- Orman alanlarının genişletilmesi ve doğal ekosistemlerin korunması.
- Küresel ısınmanın etkilerine karşı dayanıklılığın artırılması.
Proje kapsamında Aral Gölü’nün ekolojisini iyileştirmek için özel pilot projeler beklenmektedir. Özellikle agro-ormancılık (tarım ve ormancılığın birleştirilmesi) yöntemlerinin uygulanması ve bölge ülkeleri arasında deneyim paylaşımı için dijital platformlar oluşturulacaktır. Bu girişim, bölge devletlerinin ortak ekolojik sorunları birlik içinde çözme kararlılığının bir başka kanıtıdır.
