Astana Baba Türbesi

Türkmen halkı, eski çağlardan itibaren dünya kültürünün ve biliminin gelişimine önemli katkılarda bulunan bir millet olarak tanınmaktadır. Bu durum, ülkemizdeki tarihi anıtlarla tamamen doğrulanmaktadır. Astana-Baba türbesi, ülkemizin en ünlü tarihi yapılarından biridir ve Lebap vilayetinin Kerki şehrinin merkezinin 10 kilometre batısında yer almaktadır. Anıt, farklı dönemlerde birkaç restorasyon ve onarım çalışmasından geçmiştir.

Bu restorasyon çalışmalarında, yalnızca çökmüş ve harabe halindeki bölümler yeniden inşa edilmiştir. Yakından incelendiğinde, dört ana kubbede 12. ve 13. yüzyıl mimarisinin izleri görülebilmektedir. Dokuz adet küçük kubbe ise 16. ve 17. yüzyıllarda inşa edilmiştir ve bu da kubbeli yapıların farklı dönemlerde inşa edildiğini göstermektedir.

Yerel efsanelere göre, Balh vilayetinin hükümdarı İbn Ali Nur oğlu, kızını Zemsebit valisiyle evlendirmiştir. Ancak evlilikten kısa bir süre sonra kızları vefat etmiştir. Bu haberi duyan İbn Ali Nur oğlu, yakınlarıyla birlikte Kerki'ye gelerek kızını gömmek için bir kubbe inşa ettirmiştir. Farklı ustaların çabalarına rağmen kubbe birkaç kez çökmüştür. Umutsuzluğa düşen İbn Ali Nur oğlu, rüyasında yaşlı bir adamın kendisine Mekke ve Medine'den getirilen toprak ve suyu kullanarak inşaat yapmasını tavsiye ettiğini görmüştür. Bu tavsiyeye uyarak kubbe başarıyla inşa edilmiş ve ayakta kalmıştır. Böylece 12. yüzyılda bu türbenin ilk kubbesi inşa edilmiştir.

Bunun yanı sıra, dördüncü halife Hazret Ali'nin torunları olan Zeyd Ali ve Zübeyde Ali'nin de türbeleri burada yer almaktadır. Bu nedenle Astana-Baba türbesi, kutsal ve kerametli bir yer olarak kabul edilmektedir.

Türbe kompleksi, açık koridordan, avludan, portaldan, camiden, dört ana kubbeli odadan, Zeyd Ali ve Zübeyde Ali'nin türbelerinden, divan-haneden ve Kızlar-Bibi türbesinden oluşmaktadır. Kompleksin en eski bölümü camidir ve divan-hane ile aynı zamanda inşa edilmiştir. Kızlar-Bibi türbesi ise kompleksin en son eklenen bölümüdür. Çeşitli boyutlarda tuğlalar kullanılarak inşa edilmiştir.

Şu anda farklı bölgelerden gelen ziyaretçiler bu türbeyi ziyaret etmektedir. "Astana" kelimesi, eski Farsçadan türetilmiştir ve "kutsal eşik" veya "kutsal yer" anlamına gelir. Astana-Baba türbesi devlet tarafından korunmaktadır ve periyodik olarak restorasyon çalışmaları yapılmaktadır. Yerel ustalar, orijinaline uygun tuğlalar üreterek bu çalışmalara yardımcı olmaktadırlar. Şu anda türbe, Kerki şehrinde kurulan "Kerki" tarihi ve kültürel koruma alanının bakımına alınmıştır.