Lebap vilayetinde, Amuderya Nehri’nin sağ kıyısında bulunan «Bagtyýarlyk» sözleşme sahasında yürütülen büyük ölçekli doğal gaz projeleri, Türkmenistan ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki yakıt ve enerji sektörüne yönelik stratejik iş birliğinin önemli alanlarından birini oluşturuyor. Çin Ulusal Petrol ve Doğal Gaz Şirketi (CNPC) tarafından Üretim Paylaşım Anlaşması kapsamında yürütülen çalışmalar, ülkenin doğal gaz sektöründeki üretim kapasitesini artırmayı, yeni istihdam olanakları oluşturmayı ve ihracat altyapısını geliştirmeyi amaçlıyor.

«B» Bloğunda Yeni Üretim Kapasiteleri Oluşturuluyor

Gaz sektörünün kapasitesini artırmak açısından «B» bloğunun batı kesimindeki altı sahanın bütünleşik biçimde geliştirilmesi büyük önem taşıyor. Proje; Gyshtuvan, Batı Gyshtuvan, Gadyn, Kuzey Gadyn, Doğu Iljik ve Iljik sahalarını kapsıyor.

Projenin toplam yatırım tutarı 280 milyon ABD dolarıdır. Proje kapsamında 22 üretim kuyusunun açılması ve yılda 1,8 milyar metreküp doğal gaz üretmek üzere bir üretim sisteminin kurulması öngörülüyor.

İnşaat çalışmaları sırasında 22 kuyu istasyonunun yanı sıra Iljik, Doğu Iljik ve Gyshtuvan sahalarında gaz toplama istasyonları inşa edildi. Gadyn sahasında ise ana gaz toplama istasyonu kuruldu.

Gadyn ana istasyonuna suyu ve gaz kondensatını birbirinden ayırmak için modern teknolojik ekipmanlar yerleştirildi. Bu ekipmanlar, günde 5,5 milyon metreküpe kadar gazın ön işleme tabi tutulmasına olanak sağlıyor.

İşlenmeye hazır hâle getirilen gaz, yeni inşa edilen 77 kilometrelik boru hattı aracılığıyla birinci gaz işleme tesisinin beşinci proses hattına gönderiliyor. Ardından 69 kilometre uzunluğundaki doğal gaz boru hattıyla basınç yükseltici kompresör istasyonuna ulaştırılıyor. Gaz ölçüm istasyonundan geçirildikten sonra ihracata yönlendiriliyor.

Ayrıca proje kapsamında çıkarılan kondensat, 87 kilometre uzunluğundaki ayrı bir boru hattı üzerinden daha sonraki işleme ve satış işlemleri için özel bir stabilizasyon tesisine gönderiliyor.

Üretimin Yanı Sıra Sosyal Altyapıya da Önem Veriliyor

Proje yalnızca doğal gaz çıkarma ve işleme tesislerini değil, yangın söndürme ve gaz kurtarma istasyonlarını, su temin tesisini, modern bir konut kompleksini ve gerekli sosyal altyapıyı da kapsıyor.

Yeni üretim kapasitelerinin devreye alınması sonucunda bölgede yaklaşık 200 yeni istihdam olanağı oluşturuldu. Bu gelişme, Lebap vilayetinde istihdamın artırılmasına katkıda bulunuyor.

Yatırımlar 9 Milyar Doları Aştı

«Bagtyýarlyk» sözleşme sahasının geliştirilme süreci, 17 Temmuz 2007 tarihinde Üretim Paylaşım Anlaşması’nın imzalanmasıyla başladı. 14 Aralık 2009 tarihinde ise Türkmenistan–Çin uluslararası doğal gaz boru hattı ve ilk gaz işleme tesisi hizmete açıldı.

O tarihten bu yana projeye yönlendirilen toplam doğrudan yatırım tutarı 9 milyar ABD dolarını aştı. Jeolojik araştırmalar sonucunda gaz içeren 47 yapı tespit edildi ve doğal gazın jeolojik rezervlerinin 570 milyar metreküpten fazla olduğu doğrulandı.

Günümüzde sözleşme sahasında, yılda toplam 14,5 milyar metreküp ticari gaz üretme kapasitesine sahip iki büyük gaz işleme tesisi faaliyet gösteriyor. Projenin uygulanmaya başlanmasından bu yana çıkarılan toplam gaz miktarı ise 133 milyar metreküpü aştı.

Bu göstergeler, «Bagtyýarlyk» sözleşme sahasının Türkmenistan’ın doğal gaz endüstrisindeki rolünü ve ülkenin ihracat kapasitesinin geliştirilmesindeki önemini ortaya koyuyor.

Yerel Uzmanların Yetiştirilmesi ve Sosyal Projeler

Üretim ve altyapı projelerinin yanı sıra yerel uzmanların yetiştirilmesine de özel önem veriliyor. Şirket çalışanları arasında Türkmenistan vatandaşlarının oranı yüzde 90’ın üzerindedir. Bu çalışanların çoğu mühendislik, teknik ve yöneticilik pozisyonlarında görev yapıyor.

Projenin yüklenicisi, Türkmen uzmanların katılımını artırmak, mesleki yeterliliklerini geliştirmek ve genç çalışanları yetiştirmek amacıyla çalışmalar yürütüyor. Bu kapsamda Türkmenistan’ın genç vatandaşları, Çin Petrol Üniversitesinde eğitim almaları için gönderiliyor.

Şirket ayrıca Lebap vilayetinde hayata geçirilen sosyal projelere de katılıyor. Bu çalışmalar, üretim alanındaki iş birliğinin bölgenin sosyoekonomik kalkınmasıyla birlikte ilerlemesine yardımcı oluyor.

Türkmenistan ile Çin Arasındaki Enerji İş Birliğinin Geleceği

İki ülke arasında en üst düzeyde sürdürülen güvene dayalı siyasi diyalog, iş birliğinin daha da geliştirilmesi için sağlam bir temel oluşturuyor.

Türkmenistan ve Çin, yeni büyük projeleri hayata geçirmek, doğal gaz tedarik kapasitesini genişletmek ve bölgede enerji güvenliğini güçlendirmek amacıyla iş birliğini sürdürüyor.

«Bagtyýarlyk» sözleşme sahasında yürütülen çalışmalar; doğal kaynakların verimli biçimde değerlendirilmesi, modern üretim altyapısının kurulması, uzmanların yetiştirilmesi ve yeni istihdam olanaklarının oluşturulması gibi alanların birbiriyle bağlantılı biçimde geliştirildiğini gösteriyor.