Doğa ve Sorumluluk: Aral'ı Kurtarmada Yeni Bir Dönem Başlıyor
Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev'in başkanlığında Aral'ı Kurtarma Uluslararası Fonu (AKUF) kurucu devlet başkanları Konseyi toplantısı yapıldı. Bu önemli zirveye Türkmenistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Özbekistan liderleri katılarak bölgenin ekolojik geleceğini görüştüler.
Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov konuşmasında, dünyada süregelen karmaşık jeopolitik durumlara rağmen Orta Asya için hayati önem taşıyan meselelerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Devlet Başkanı'nın belirttiği üzere:
- Aral'ı kurtarmak sadece ekolojik bir görev değil, aynı zamanda bölge devletlerinin siyasi ve ahlaki borcudur.
- Bu mesele; ekonomik, mali ve diplomatik çabaların koordinasyonunu gerektiren ortak bir sorumluluktur.
Türkmenistan'ın AKUF başkanlığını yürüttüğü yıllarda (2017–2019) gerçekleştirdiği çalışmalar ve sunduğu girişimler, günümüzde uluslararası düzeyde büyük destek görmektedir. Özellikle: 2018 ve 2019 yıllarında BM ile AKUF arasındaki iş birliğine ilişkin özel Kararnameler kabul edildi. Aral Denizi bölgesi için BM Özel Programı oluşturulmasına yönelik somut adımlar atıldı. Yakın zamanda Aşkabat'ta BM'nin Orta Asya'da İklim Değişikliği ile İlgili Teknolojiler Bölgesel Merkezi'nin faaliyete geçmesi bekleniyor.
Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Aral meselesinin diğer ekolojik sorunlardan ayrı düşünülemeyeceğini belirtti. Ona göre çölleşme, buzulların erimesi ve sınır aşan suların yönetimi birbirine bağlı meselelerdir. Bu nedenle bölgede sosyo-ekonomik refahı sağlamak için ekolojik güvenliğe bütüncül bir sistem olarak bakılmalıdır.
1960'lı yıllardan itibaren Ceyhun (Amuderya) ve Seyhun (Sirderya) nehirlerinin sularının sulama için aşırı kullanılması sonucunda Aral Denizi kurumaya başlamıştır. 1993 yılında beş Orta Asya devletinin (Türkmenistan, Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan) katılımıyla Aral felaketinin etkilerini azaltmak amacıyla AKUF kurulmuştur.
Türkmen tarafı toplantı sırasında, dünyadaki yeni durumları dikkate alarak AKUF ile BM iş birliğine ilişkin Genel Kurul'un yeni bir Karar tasarısının hazırlanmasını teklif etti.
