Özbekistan, Türkmenistan sınırındaki ulaşım altyapısını modernize etmeyi ve bu kapsamda Buhara vilayetinin Alat ilçesinde yeni bir köprü inşa etmeyi planlıyor. Projenin hayata geçirilmesi ve ilgili yol altyapısının geliştirilmesi için 25 milyar som tahsis edilecek. Bu bilgi Gazeta.uz tarafından yayımlandı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, söz konusu talimatı 4 Kasım’da Buhara vilayetinin sosyoekonomik kalkınma konularına ilişkin düzenlenen toplantıda verdi. Toplantıda Alat ilçesi valisi Nargiza Neymatova, mevcut köprünün artan trafik yoğunluğunu karşılayamadığını belirtti. Neymatova’ya göre, yaklaşık 1980 yılında inşa edilen köprüden geçen yük ve yolcu araçlarının sayısı üç kat arttı.

Proje kapsamında, sınır ticaret bölgesine ve lojistik merkezine hizmet verecek modern bir beton köprü ile bu köprüye ulaşımı sağlayacak yolun inşa edilmesi öneriliyor. Yapay zekâ teknolojilerinden de yararlanılarak hesaplanan projenin ön maliyeti 25 milyar som olarak belirlendi.

Devlet Başkanı, Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi ve Maliye Bakanı Jamşid Kuçkarov’a gerekli kaynakların yedek fondan tahsis edilmesi için ilgili çalışmaların yürütülmesini sağlama talimatı verdi.

Aynı gün Özbekistan Ulaştırma Bakanlığı, Gümrük Komitesi ve diğer ilgili kurumların temsilcileri, iki ülke sınırındaki «Olot» gümrük kapısını ziyaret etti. Bakanlığın açıklamasına göre, iki ülkenin tarafsız bölgelerini birbirine bağlayan Yemonjar Kanalı üzerindeki mevcut köprü 1978 yılında inşa edildi ve günümüzde teknik açıdan eskimiş durumda. Bu nedenle köprünün, her iki yönde en az ikişer yük aracının geçişine imkân sağlayacak yeni bir köprüyle değiştirilmesi öneriliyor.

Projenin hayata geçirilmesi, sınır kapısının geçiş kapasitesinin artırılmasına, trafik sıkışıklığının azaltılmasına ve yük araçları, binek otomobiller ile yayaların geçişinin kolaylaştırılmasına katkı sağlayacak.

Altyapının modernize edilmesi ihtiyacı, artan araç trafiğiyle de bağlantılı. Özbekistan Ulaştırma Bakanlığının verilerine göre, 2026 yılının Ocak–Ekim döneminde «Olot» gümrük kapısından 243 binden fazla araç geçti. Bu rakam, 2022 yılının aynı dönemine kıyasla 2,3 kat daha yüksek. Günümüzde sınır kapısından her iki yönde günlük yaklaşık 1.200 araç geçiş yapıyor.

Bunun yanı sıra Türkmenistan ve Özbekistan, uluslararası yük taşımacılığı kurallarının iyileştirilmesi konusunu da görüşüyor. Özellikle COVID-19 salgını döneminde uygulamaya konulan treyler değiştirme prosedürünün kaldırılması ihtimali değerlendiriliyor. Mevcut uygulamaya göre sınır geçişi sırasında bir ülkeye ait çekiciden treyler ayrılarak diğer ülkenin taşımacısına devrediliyor. Özbekistan Ulaştırma Bakanlığına göre, bu uygulamanın kaldırılması ek işlemleri azaltacak ve yüklerin teslimat süresini kısaltacak.

Bununla birlikte, sınır altyapısının modernizasyonuna yönelik önerilerin henüz ayrıntılı biçimde incelenmesi ve ilgili fizibilite çalışmalarının hazırlanması gerekiyor. Cumhurbaşkanının talimatıyla tahsis edilmesi öngörülen 25 milyar somun doğrudan Yemonjar Kanalı üzerindeki köprünün inşasına ayrılıp ayrılmadığı konusunda ise henüz kesin bilgi bulunmuyor.

Bu yöndeki ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi, iki ülkenin ortak ekonomik girişimleri açısından da önem taşıyor. Türkmenistan ve Özbekistan daha önce Buhara ve Lebap vilayetlerini birbirine bağlayacak «Alat — Farap» sınır ticaret bölgesinin kurulmasını görüşmüştü.

Söz konusu girişim, Mart 2026’da Özbekistan’ın Türkmenistan Büyükelçisi Ravşanbek Alimov ile Lebap Vilayeti Valisi Durdy Genjiyev arasında gerçekleştirilen görüşmede de ele alındı. Proje, karşılıklı ticaret hacmini artırmayı, ticari ve ekonomik ilişkileri genişletmeyi ve sınır bölgelerindeki girişimciler için yeni fırsatlar oluşturmayı amaçlıyor.

Ağustos 2026’da taraflar, «Farap — Alat» sınır kapısının işleyişinin iyileştirilmesi, kuyrukların azaltılması, çabuk bozulan ürünlerin taşınması için ayrı bir geçiş koridoru oluşturulması ve tarafsız bölgede ikinci bir köprü inşa edilmesi konularını da görüştü.

«Olot — Farap» sınır kapısının modernizasyonu, Türkmenistan ile Özbekistan arasındaki ulaşım ve ticaret ilişkilerinin daha da geliştirilmesinin önemli alanlarından biri olarak değerlendiriliyor.