Rusya Federasyonu’nun Aşkabat Büyükelçisi İ. Volynkin ile Rusya Diplomatik Çalışanlar Günü vesilesiyle röportaj

— İvan Kirilloviç, Rusya’da her yıl 10 Şubat’ta Diplomatik Çalışanlar Günü kutlanıyor. Bu bayram sizin için ve Dışişleri Bakanlığı’nın tamamı için ne ifade ediyor?

— Sorunuz için teşekkür ederim. Benim için bu mesleki bayram, her şeyden önce diplomatik hizmet kuşaklarının sürekliliğini simgeliyor. Bu, ustalarla fikir alışverişinde bulunmak, sorumluluğum altındaki çalışanları tebrik etmek ve hâlihazırda Moskova’da ya da yurt dışı temsilciliklerinde görev yapan uzun yıllara dayanan meslektaşlarımla haberleşmek için uygun bir fırsattır.

Bildiğiniz gibi, Diplomatik Çalışanlar Günü takvimimize nispeten yakın bir tarihte girmiştir — Rusya Devlet Başkanı Vladimir Vladimiroviç Putin ilgili Kararnameyi 2002 yılında imzalamıştır. Bununla birlikte Rus diplomasisinin derin tarihî kökleri vardır. Eski Rus devleti IX. yüzyıldan itibaren Avrupa’daki uluslararası ilişkilerin aktif bir katılımcısı olmuştur. Örneğin, 838 yılında Konstantinopolis’e gerçekleştirilen resmî elçilik ziyareti tarihî önem taşımaktadır; bu ziyarette Rus devleti, Bizans İmparatoru Theophilos’un sarayında ilk kez bağımsız bir devlet olarak temsil edilmiştir.

Bayram için seçilen tarih ise, ülke tarihimizde dış ilişkilerle ilgilenen ilk merkezî yapı olan Elçiler Dairesi’nin (Posolskiy Prikaz) belgelerde ilk kez anılmasıyla, yani 10 Şubat 1549 tarihiyle bağlantılıdır.

— Sizce çağdaş bir diplomat nasıl olmalıdır? Son yıllarda bu mesleğe yönelik beklentiler değişti mi?

— Bana göre diplomasinin temel ilkeleri değişmeden kalmaktadır. Mesleki yeterlilik, derin bilgi birikimi, sorumluluk duygusu ve hatta en karmaşık durumlarda bile taraflar için karşılıklı kabul edilebilir çözümler bulabilme becerisi bu mesleğin başlıca özellikleridir. Elbette uluslararası ilişkiler alanındaki uzmanların yabancı dillere mükemmel derecede hâkim olmaları gerekir. Bu gereklilik her zaman geçerliliğini korumuştur.

Bununla birlikte dünya hızla değişiyor, yaşam temposu giderek artıyor. Bilgi baskısı güçleniyor, yeni iletişim biçimleri ortaya çıkıyor ve siber güvenlikten iklim değişikliğine kadar uzanan yeni sorunlar gündeme geliyor. Tüm bunlar, diplomattan geniş bir bakış açısı ve yeni koşullara hızla uyum sağlama yeteneği talep ediyor. Modern teknolojileri ve ilgili yazılımları yüksek düzeyde kullanabilme becerisi öncelikli hâle geliyor.

Ancak koşullar ne olursa olsun, bu yolu seçenler için temel görev; ulusal çıkarları korumak, uluslararası hukuka saygı göstermek ve dürüst, eşit haklara dayalı müzakerelere hazır olmaktır. Müzakere kültürünü koruyarak ve ölçüyü bilerek ülkesinin tutumunu kararlılıkla savunabilmek son derece önemlidir. Bununla birlikte, işimizde yerinde bir mizah anlayışının bulunması da faydalı olabilir. Zira zamanında yapılan bir espri, bazen yanlış anlamaları sert müzakerelerden daha hızlı ortadan kaldırabilir. Bunu mesleki pratiğimde birçok kez gözlemledim.

— Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı yeni koşullara nasıl uyum sağlıyor? Yapay zekâ teknolojileri Bakanlığın çalışmalarına dâhil edildi mi?

— Şimdilik doğal zekânın imkânlarına dayanarak çalışıyoruz. Daha ciddi ifade edecek olursak, dış politika kurumumuz istikrarlı bir şekilde gelişmekte, çalışanlarımız ise yeni mesleki becerileri sürekli olarak edinmektedir. Genel olarak zamanın gerisinde kalmıyoruz.

Dijital diplomasi araçları uzun süredir günlük çalışmalarımıza entegre edilmiş olup, uluslararası gündemde Rusya’nın yaklaşımlarını ilerletmek amacıyla aktif biçimde kullanılmaktadır. Bakanlığın yapısı da çağın gereklerine göre yeniden düzenlenmektedir: 2019 yılında Uluslararası Bilgi Güvenliği Dairesi kurulmuş, 2022 yılında Çok Taraflı İnsani İş Birliği ve Kültürel İlişkiler Dairesi oluşturulmuş, 2025 yılında ise Afrika ile iş birliğinden sorumlu ayrı bir daire faaliyete geçmiştir. Mevcut birimler de yeni koşullara uyarlanmıştır. Bu kapsamda, Pan-Avrupa İş Birliği Dairesi Avrupa Sorunları Dairesi olarak yeniden adlandırılmış, Kuzey Amerika Dairesi ise Kuzey Atlantik Dairesi’ne dönüştürülmüştür.

Ayrıca, gelecekteki ve hâlihazırdaki Rus diplomatlar için eğitim programları ve mesleki gelişim kursları sürekli olarak geliştirilmektedir. Bu programlarda günümüzde önem taşıyan konular — üretken yapay zekâ, siber güvenlik, büyük veri işleme ve diğerleri — yer almaktadır. Edinilen bilgileri birçok meslektaşım, özellikle genç uzmanlarımız, şimdiden uygulamada aktif biçimde kullanmaktadır.

— Rus diplomasisi genellikle köklü geleneklere sahip ciddi bir okul olarak tanımlanır. Bu gelenekler günümüzde ne kadar önemlidir?

— Geçmiş ve günümüz Rus diplomatlarının en iyi niteliklerinin bilinçli vatanseverlik, yüksek mesleki kültür ve kendi vatanlarının ulusal çıkarlarını derinlemesine kavrama olduğunu ve bunun her zaman böyle kalacağını düşünüyorum. Bunlar, ebedî değere sahip olup hizmetimizin temelini oluşturan değerlerdir.

Diplomatik Çalışanlar Günü’ne gelince, son yıllarda Rusya’da bu bayrama özgü tören gelenekleri oluşmuştur. 10 Şubat’ta Smolenskaya–Sennaya Meydanı’ndaki yüksek binamızda resmî bir tören düzenlenmekte, burada Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı S. V. Lavrov bir kutlama konuşması yapmaktadır. Aynı gün, başarılarıyla öne çıkan personele kurum içi ve devlet ödülleri takdim edilmektedir.

Bakanlık binasında, Büyük Vatanseverlik Savaşı cephelerinde hayatını kaybeden, barış döneminde görev başında vefat eden ve baskı yıllarında kurban olan meslektaşlarımızın isimlerinin yer aldığı anıt levhalara çiçekler bırakılmaktadır.

Bunun yanı sıra, bayram vesilesiyle Rusya’nın yurt dışındaki tüm temsilciliklerinde törenler, kutlama programları ve protokol etkinlikleri düzenlenmektedir. Aşkabat’taki Büyükelçilik de bunun istisnası değildir — önümüzdeki hafta için oldukça yoğun bir programımız bulunmaktadır. Gelişmeleri sosyal medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.

— İvan Kirilloviç, son soru. Birkaç yıldır Türkmenistan’da görev yapıyorsunuz. Ülkemiz hakkındaki izlenimlerinizi paylaşır mısınız?

— Gerçekten de iki buçuk yılı aşkın süredir Aşkabat’ta çalışıyorum ve misafirperver Türkmen topraklarında Rusya’nın çıkarlarını temsil etmek benim için büyük bir onurdur.

Türkmenistan zengin bir kültürel mirasa ve kendine özgü geleneklere sahiptir. Ülkenizde seyahat etmeyi seviyorum. Yakın zamanda ilk kez Mary vilayetinde, geçmişte Guşgi adıyla bilinen Serhetabat şehrinde bulundum.

En önemlisi ise burada harika insanlarla tanıştım, kardeş Türkmen halkının sıcaklığını ve samimiyetini hissettim. Aşkabat’ta akredite diplomatik korpus temsilcileri arasında kurulan dostane ve iyi niyetli ilişkileri eşimle birlikte özellikle takdir ediyoruz.

Bu vesileyle, ülkenizde çalışma ve günlük yaşam için yaratılan mükemmel koşullar dolayısıyla Türkmenistan Cumhurbaşkanı Sayın Serdar Berdimuhamedov’a ve Türkmen halkının Millî Lideri, Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Sayın Gurbanguly Berdimuhamedov’a içten teşekkürlerimi sunuyorum.

Rusya ve Türkmenistan diplomatik hizmetlerinin meslek bayramlarının takvimde birbirine çok yakın ve art arda geldiğini de belirtmek isterim. Bu durum tarihsel olarak böyle şekillenmiştir. Bu bağlamda, Türkmenistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı, Dışişleri Bakanı Sayın Raşid Meredov’u ve Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı’ndaki tüm meslektaşlarımızı yaklaşan meslek bayramı — 18 Şubat’ta kutlanan Türkmenistan Diplomatik Çalışanlar Günü dolayısıyla içtenlikle kutluyorum. Kendilerine sağlık ve yeni başarılar diliyorum.

“Altyn asyr” elektronik gazetesinin tüm çalışanlarına da bundan sonraki faaliyetlerinde başarı ve esenlik diliyorum. Röportajımız ve iş birliğimiz için teşekkür ederim.