Orta Asya'da su kaynaklarını yönetme sistemini modernize etme konusunda önemli bir girişim öne sürüldü. Eylül 2026'ya kadar Sıriderya su havzasının akışının bütünleşik otomatik muhasebe sistemini oluşturmak için özel bir çalışma grubu kurulması planlanmaktadır.

Bu hususta Türkistan şehrinde gerçekleştirilen Devletlerarası Su Yönetimi Koordinasyon Grubu'nun (DSYKG) 94. toplantısında karar kabul edildi. Toplantıya Kazakistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan su yönetimi kurumlarının başkanları katıldı. Kırgızistan ise toplantıya gözlemci sıfatıyla katıldı.

Yeni girişim, Orta Asya'da nehir sularının miktarını belirlemede ve dağıtmasında dijital teknolojilerin kullanımını genişletmeye yöneliktir. Plana uygun olarak, Sıriderya'nın temel hidroteknik tesislerine ultrasonik sensörler, su seviyesini ölçen cihazlar ve bilgileri otomatik olarak ileten hidrolojik istasyonlar yerleştirilecektir.

Uzmanların belirtmesine göre, böyle bir sistem su akımının miktarını daha doğru bir şekilde belirlemeye ve bilgileri gerçek zamanlı olarak almaya imkân verecektir. Bu da su kaynaklarının dağılışına denetimi güçlendirerek, devletler arasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların önlenmesine yardım edecektir.

Dijital gözetim sistemi tarım için de büyük bir öneme sahip olabilir. Nehir ve su ambarlarının durumu hakkındaki bilgilerin ardışık olarak toplanması, kuraklık tehlikesini önceden değerlendirmeye, su temininin durumunu tahmin etmeye ve ekim sezonunda gerekli önlemleri vaktinde görmeye imkân tanıyacaktır.

Aynı zamanda su kaynaklarının durumuna bağlı olarak su ambarlarından bırakılan suyun miktarını daha çabuk ayarlamak mümkün olacaktır. Bu, özellikle suyun az olduğu dönemlerde sudan verimli faydalanmaya, su taşkınları zamanında ise kayıpları azaltmaya zemin hazırlayacaktır.

  1. toplantıda sadece Sıriderya'nın değil, aynı zamanda Amuderya su havzasındaki kaynakların kullanımıyla ilgili meseleler de görüşüldü. Taraflar nehirlerin su yönetimi tesislerinin çalışma düzenini ve su kullanımının ilgili sınırlarını kararlaştırdılar.

Sıriderya'da otomatikleştirilmiş su muhasebe sisteminin başarılı bir şekilde devreye sokulması, Orta Asya'da su kaynaklarını yönetmenin dijitalleştirilmesinde yeni bir aşamanın başlangıcı olabilir. Gelecekte bu tecrübenin Amuderya su havzasında da uygulanması ve bölgenin su kaynaklarına denetim sisteminin daha geniş kapsamda dijitalleştirilmesi mümkündür.

Sonraki, 95. toplantının Türkmenistan topraklarında gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Onda su tasarrufu, hidrolojik bilgileri paylaşma ve bölgesel su gözetiminin bütünleşik sistemini geliştirme gibi meselelerin ana yönlerin sırasında olacağı beklenmektedir.