Türkmenistan’da tarım ürünleri üreticilerine uygun koşullu kredi verilmesine ilişkin yeni Usul onaylandı. Belgeye göre krediler, yıllık %1 faiz oranıyla ve 10 yıla kadar vadeyle sağlanacak. Konuyla ilgili haberi «Turkmenportal» duyurdu.

Yeni Usul, Türkmenistan Merkez Bankası Başkanının 24 Ağustos 2026 tarihli ve 280 sayılı emriyle onaylandı. Belge, 16 Eylül’de Türkmenistan Adalet Bakanlığında 1968 numarasıyla devlet siciline kaydedildi. Düzenleme, Türkmenistan Cumhurbaşkanının tarım ürünleri üreticilerine mali destek sağlanmasına ilişkin 11 Mayıs 2026 tarihli ve 1822 sayılı kararının uygulanması amacıyla hazırlandı. Yeni kurallar, Merkez Bankası tarafından 2018 yılında onaylanan önceki Usulün yerini alıyor.

Kimler uygun koşullu kredi alabilir?

Uygun koşullu kredilerden dayhan birlikleri, dayhan çiftlikleri, tarım anonim şirketleri, ilgili araştırma enstitüleri, arazi sahipleri, arazi kullanıcıları ve kiracılar yararlanabilecek. Tarım ürünleri üreten bireysel girişimciler ile Türkmenistan’da kayıtlı devlet dışı tüzel kişiler de kredi alma hakkına sahip olacak.

Krediler, Türkmenistan’ın yetkili kredi kuruluşları tarafından verilecek. Ülkede faaliyet gösteren ve sermayesinin %100’ü yabancı sermayeden oluşan kredi kuruluşları bu Usulün kapsamına girmiyor. Kredilendirme ulusal veya yabancı para birimi üzerinden yapılabilecek.

Kredi kaynakları hangi amaçlarla kullanılabilecek?

Uygun koşullu kredilerin tarım makineleri ve ekipmanları, ekskavatörler, buldozerler, su tasarrufu sağlayan makineler, çeşitli ekipmanlar, sulama boru hatları ve transformatörlerin satın alınmasında kullanılması öngörülüyor.

Bunun yanı sıra kredi kaynakları; hayvancılık ve kümes hayvancılığı, tarım ürünlerinin üretimi ve işlenmesiyle ilgili yatırım projelerinin hayata geçirilmesi, ilgili hizmetlerin bedelinin ödenmesi, sabit kıymetlerin ve diğer varlıkların satın alınması için de kullanılabilecek.

Kredi kaynaklarının zararların karşılanması, para cezalarının ödenmesi, tütün ürünleri ve alkollü içeceklerin üretimi ya da ticaret ve kuaförlük işletmelerinin işletme sermayesinin oluşturulması amacıyla kullanılması yasaklanıyor.

Kredilendirmenin temel koşulları

Yeni Usule göre kredilerin yıllık faiz oranı %1, vadesi ise 10 yıla kadar olacak. Makine ve ekipman satın almak için kullanılan krediler her yıl eşit taksitlerle geri ödenecek.

Borçlu, yatırım projesinin toplam maliyetinin en az %15’ini kendi kaynaklarıyla finanse etmek zorunda. Yatırım projeleri için bir ödemesiz dönem öngörülüyor; kredi kaynakları aşamalı olarak da kullandırılabilecek.

Türkmenistan Merkez Bankası, ticari bankalarla kredi kaynaklarının yıllık %0,5 faiz oranıyla sağlanmasına ilişkin anlaşmalar yapıyor.

Kredi teminatı ve gerekli belgeler

Makine satın almak için verilen kredilerde, satın alınan makinenin değerinin %70’ine kadar olan kısmı teminat olarak kabul ediliyor. Kalan kısım için borçlunun gelecekte elde edeceği gelirler dikkate alınıyor. Uygun borçlu kategorileri için ipotek veya diğer teminatların yanı sıra banka garantisi ya da üçüncü taraf garantisi de kabul edilebiliyor. Dayhan birliklerine verilen kredilerde, bu birliklerin tüm faaliyet alanlarından elde ettikleri gelirler teminat olarak değerlendiriliyor.

Kredi başvurusunda bulunmak isteyen tarafın bankaya başvuru dilekçesi, kayıt belgeleri, iş planı, araziye ilişkin belgeler ve borçlunun kategorisine göre son iki veya üç yıla ait gelir bilgilerini sunması gerekiyor.

Banka, başvurunun kaydedildiği tarihten itibaren 15 iş günü içinde kredinin verilip verilmeyeceğine karar vermek zorunda. Başvurunun reddedilmesi durumunda, ret gerekçeleri başvuru sahibine yazılı olarak bildirilmelidir.

Kredi kaynaklarının kullanımının denetlenmesi

Kredi kaynakları, nakit kullanılmaksızın borçlunun ayrı kredi hesabına aktarılıyor. Bu hesaptan ödeme talimatları aracılığıyla işlemler gerçekleştirilebiliyor. Ayrıca dış ticaret sözleşmeleri kapsamında yabancı taraflara ödeme yapmak amacıyla döviz satın alınabiliyor.

Bankalar, kredi kaynaklarının belirlenen amaçlara uygun kullanılıp kullanılmadığını yerinde denetlemek ve kredi alanların listesini de içeren ilgili raporları her ay Türkmenistan Merkez Bankasına sunmakla yükümlü.

Kredi kaynaklarının amacı dışında kullanıldığı tespit edilirse banka, ilgili tutarı borçlunun hesaplarından vadesinden önce tahsil edebiliyor. Kredi ödemelerinin gecikmesi durumunda ise banka sözleşmeyi feshetme ve kalan kredi borcunun erken ödenmesini talep etme hakkına sahip.

Yeni Usulün temel hedefleri arasında tarımsal ürünlerin verimliliğini artırmak, kullanılmayan arazileri tarıma kazandırmak, ithal ikamesi ürünlerin üretimini ve ihracatı artırmak, yeni istihdam alanları oluşturmak ve tarım üreticilerinin gelirlerini yükseltmek bulunuyor.