Türkmenistan ve Çin: Çölleşmeye Karşı Yenilikçi Çözümler

Türkmenistan Çöller, Bitkiler ve Hayvan Dünyası Ulusal Enstitüsü (ÇÖHDMI) ile Çin’in Sincan Ekoloji ve Coğrafya Enstitüsü (Çin Bilimler Akademisi), “Bir Kuşak, Bir Yol” girişimi kapsamında bilimsel değişimlerini güçlendirdi. İş birliğinin temel alanlarından biri, Çin’in en büyük çölü Taklamakan Çölü’nün zorlu koşullarında ulaşım altyapısını koruma konusundaki eşsiz deneyimlerini incelemek oldu.

Türkmen bilim insanlarının odak noktası, dünyanın en uzun çöl otoyolu boyunca 562 km uzanan, 3 bin hektardan fazla alanı kaplayan yapay orman alanıdır.

Bu benzersiz ekosistemde, yolu kayan kumlardan koruyan 20 milyon kuraklığa dayanıklı bitki bulunmaktadır. “Yeşil kuşak”ın sürekliliğini sağlamak için 108 elektrikli kuyu mineral su kullanmaktadır.

Projenin başarıları, yalnızca uluslararası mühendislik ödülleri ile değil, biyolojik uyumun yeniden sağlanması ile de kanıtlanmaktadır — yapay ormanda artık hayvanlar yaşamaktadır. Özellikle ilgi çeken teknoloji, saksaul köklerinde başarıyla yetiştirilen “çöl ginsengi”nin (Cistanche) geliştirilmesidir.

Taklamakan Çölü’nün doğal koşulları birçok açıdan Karakum’a benzemektedir — her iki çöl de keskin karasal iklim, kayan kumlar ve su sıkıntısı ile karakterizedir. Ülkeler arası deneyim paylaşımı stratejik öneme sahiptir, çünkü Türkmenistan tarihsel olarak çöl araştırmalarında tanınmış bir merkezdir.

ÇÖHÖDMI temelinde onlarca yıl boyunca toprak bozunmasına karşı yöntemler test edilmiş ve daha sonra Afrika ve Asya ülkelerinde uygulanmıştır. Bugün ülkenin bilimsel potansiyeli, deneysel alanları başarıyla geliştirmeye olanak sağlamaktadır; örneğin, Merkezi Karakum’da iklim koşullarına rağmen mańyz (antepfıstığı) ormanları bulunmaktadır.

İkili iş birliğinin geliştirilmesi, Türkmenistan’ın Aşkabat’ta iklim değişikliği ile ilgili teknolojiler için BM bölgesel merkezini kurma girişiminin önemini göstermektedir. Türkmenistan bilim insanlarının çabalarını Çinli ortakların teknolojik başarıları ile birleştirmek, gerekli alanları üretken ekosistemlere dönüştürmede yeni fırsatlar açmakta ve bölgede ekolojik güvenlik ile sürdürülebilir kalkınmayı sağlamaktadır.