Türkmenistan’da Pars leoparlarının sayısının 60–80 olduğu tahmin ediliyor

Türkmenistan’daki Pars leoparı (Fotoğraf: 2025 yılı için Türkmenistan’ın yaban hayatı ve özel koruma altındaki doğal alanlarının değerlendirilmesine ilişkin rapor)

2025 yılı sonuçlarına göre Türkmenistan, yaban hayatının korunması alanında önemli ilerlemeler kaydetti. Dağ ekosistemlerinin durumunun temel göstergesi olan Pars leoparının asgari tahmini sayısının 60–80 bireye ulaştığı belirtildi. Bu bilgi, 2025 yılı için Türkmenistan’ın yaban hayatı ve özel koruma altındaki doğal alanlarının durumuna ilişkin değerlendirme raporunda yer aldı. Rapor, uluslararası ve yerel uzmanların yanı sıra Türkmenistan Çevre Koruma Bakanlığı uzmanlarının katılımıyla hazırlandı.

Türkmenistan’da Pars leoparı ağırlıklı olarak dağlık ve dağ etekleri bölgelerinde yaşamaktadır. Türün dağılım alanı, İran sınırındaki Kopetdağ Dağları’nı, Büyük Balkan Dağları’nı, Garabogaz Körfezi’nin güney kıyılarını, Badkhyz ve Syunt-Hasardag devlet doğa rezervlerini ve Balkan Sıradağları ile Kopetdağ’ın bazı kesimlerini kapsamaktadır. Bu bölgelerde leoparın yaşamı için uygun koşullar ve yeterli besin kaynakları korunmaktadır.

2025 yılında özel koruma altındaki doğal alanlarda kolluk kuvvetlerinin çalışmaları güçlendirilmiş, fotokapanların kullanımı yaygınlaştırılmış ve “SMART” sistemi uygulanmıştır. Bu da izleme faaliyetlerinin etkinliğini önemli ölçüde artırmıştır.

Türkmenistan, CITES Sözleşmesi’ne katılımı, Göçmen Yaban Hayvanı Türlerinin Korunmasına İlişkin Sözleşme (CMS) ve 2026–2032 yılları için güncellenmiş CAMI Eylem Programı’nın uygulanmasına katkı sağlaması yoluyla doğa koruma alanındaki uluslararası yükümlülüklerini daha da güçlendirmiştir.

Raporda, büyük yırtıcıların sayısındaki artışın, ceylan ve dağ keçisi gibi toynaklı hayvan popülasyonlarının durumuna doğrudan bağlı olduğu özellikle vurgulanmaktadır. Toynaklı hayvanlar, kaçak avcılık ve yaşam alanlarının tahrip edilmesi nedeniyle hâlen baskı altındadır. Besin kaynaklarının sınırlı olması, leopar ve diğer yırtıcıların sayısındaki artışı kısıtlamaktadır.

Pars leoparının yanı sıra, Türkmenistan’ın özel koruma altındaki doğal alanlarında karakulak, manul, ceylan, dağ keçisi, kemirgenler, porsuklar ve nadir kuş türlerinin popülasyonları da korunmaktadır.

Fotoğraflar: “Team Bars Turkmenistan”, Tatyana Rozen, Atamurad Veyisov