UNESCO İşleri Hakkında Türkmenistan Milli Komisyonu Toplantısı

Dün Sayın Cumhurbaşkanımız Serdar Berdimuhamedov’un talimatı doğrultusunda Dışişleri Bakanlığı’nda, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) İşleri Hakkında Türkmenistan Milli Komisyonu'nun olağan toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcıları, ilgili bakanlıkların ve sektörel kurumların yöneticileri ile temsilcileri, toplumsal kuruluşlar ve basın mensupları katıldı.

Toplantı süresince, bu özel BM kuruluşu çerçevesindeki iş birliğinin geliştirilmesi meseleleri görüşüldü. Ayrıca, ülkemizin milli değerlerinin UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi’ne dahil edilmesine yönelik teklifler bağlamında gelecekteki iş birliği alanları belirlendi.

Bunun yanı sıra, Devlet Başkanımızın talimatı uyarınca, UNESCO İşleri Hakkında Türkmenistan Milli Komisyonu'nun geçen yıl yürüttüğü faaliyetlerin sonuçları ve 2026 yılı Planı’nda belirlenen görevler hakkında bilgilendirme yapıldı.

Ayrıca, 2025 yılında UNESCO ve bölge temsilcilikleri ile dijital sistem üzerinden onlarca görüşme ve istişarenin gerçekleştirildiği, bu görüşmelerde bilim, eğitim, kültür ve ekoloji alanlarında verimli iş birliği imkanlarının ele alındığı belirtildi. UNESCO ve Almatı’daki bölge ofisi tarafından düzenlenen uluslararası ve bölgesel konferanslar ile eğitim seminerlerine katılım için yurt dışı ziyaretleri organize edildi.

Bilindiği gibi Türkmenistan’da milli mirasımızın, zanaat geleneklerimizin, el sanatlarımızın dünya çapında tanıtılmasına ve sanatın her türlü dalının geliştirilmesine büyük önem verilmektedir. Türkmen halkının Milli Lideri, Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov tarafından başlatılan ve Cumhurbaşkanımız Serdar Berdimuhamedov liderliğinde başarıyla yürütülen devlet politikası sonucunda, Türkmen toplumunun manevi ve zihinsel potansiyelini artırmaya, milli kültürümüzü geliştirmeye, tarihi-kültürel ve doğal anıtlarımızı korumaya ve yaşatmaya yönelik kapsamlı çalışmalar yürütülmektedir.

Zengin kültürel mirasımız, halkımızın nesilden nesle aktardığı eşsiz maddi ve manevi değerler bütünüdür. Bu açıdan ülkemizde, UNESCO dahil olmak üzere BM kuruluşlarıyla iş birliğinin sistematik olarak genişletilmesine özel bir önem verilmektedir. Türkmenistan, 1993 yılından bu yana bu kuruluşun tam üyesidir. Bu önemli BM kuruluşu, kültürel anıtların ve doğal peyzajların korunmasına yönelik uluslararası çalışmalarda kritik bir rol oynamakta, evrensel değerlere saygı üzerine kurulu açık bir diyalog için uygun şartlar oluşturmaktadır. UNESCO İşleri Hakkında Türkmenistan Milli Komisyonu'nun varlığı da uzun vadeli iş birliğine verilen önemin açık bir göstergesidir.

Uzun yıllara dayanan iş birliği kapsamında ülkemizde UNESCO hedeflerinin hayata geçirilmesinde, devletimizin kültürel, eğitim ve bilimsel potansiyelinin artırılmasında büyük başarılar elde edildiği vurgulanmalıdır. Bu durum, Türkmenistan’ın maddi ve somut olmayan kültürel mirasının uluslararası düzeyde kabul görmesiyle ilgili konuları da kapsamaktadır.

Türkmenistan; Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunması hakkındaki UNESCO sözleşmelerine ve diğer birçok belgeye katılarak, bunların hükümlerini uygulamaya yönelik uluslararası çabalara aktif olarak katılmaktadır. Dünya medeniyetinin ayrılmaz bir parçası olan tarihi-kültürel ve doğal anıtları gelecek nesiller için koruma yolunda büyük adımlar atmaktadır. Ülkemiz topraklarında bulunan Antik Merv, Köhne Ürgenç ve Nisa Part Kaleleri gibi eşsiz tarihi yapıların UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edilmesi bunun en somut örneğidir.

2025 yılında UNESCO Jeopark Programı kapsamında, doğal ve kültürel anıtları, uluslararası jeolojik öneme sahip alanları kapsayan jeoparkların kurulmasına yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Programın temel amacı, yerel kalkınma özelliklerine uygun olarak jeolojik mirası kullanan ve tanıtan küresel bir ağ oluşturmaktır. Türkmenistan’da milli jeoloji parklarının oluşturulması, ekolojik açıdan temiz ve sanayiye bağımlı olmayan kalkınmanın en gelecek vadeden yollarından biridir. Bu parkların ana hedefi, bölgenin jeolojik ve jeolojik olmayan mirasını korumak, bunları bilim ve turizmin geliştirilmesi için birer platform olarak kullanmaktır.

Ülkemiz benzersiz jeolojik nesnelere sahiptir. Bu noktada Garaboğaz Gölü’nün güneydoğu kıyısındaki kanyonlar ve uluslararası öneme sahip jeolojik miras statüsündeki çamur volkanları büyük ilgi çekmektedir. Bu bölgelerde jeoparkların kurulması sadece doğal kaynakları korumakla kalmayacak, aynı zamanda yerel ekonomiyi desteklemek, yeni iş alanları yaratmak, ekoturizmi geliştirmek ve halkın bölgenin jeolojik mirası hakkındaki bilincini artırmak açısından hayati önem taşıyacaktır.

Türkmenistan’daki yükseköğretim kurumlarında 2 UNESCO kürsüsü ve 6 UNESCO kulübünün açılması, ayrıca 6 ortaokulun UNESCO Kardeş Okullar Ağı’na (ASPnet) dahil edilmesi, gençlerin yaratıcı ve bilimsel araştırma faaliyetlerini teşvik etmek, ülkelerinin kültürel değerleri ve gelenekleri hakkındaki bilgilerini artırmak açısından büyük bir adımdır. Orta ve yükseköğretim öğrencilerinden öğretmenlere kadar her kesim, UNESCO’nun insani ilkelerini, barış ve karşılıklı anlayış hedeflerini derinlemesine öğrenmekte ve yaymaktadır. Kültürlerarası ilişkiler, diğer kültürlere saygı ruhuyla eğitim, kültürel ve tarihi mirasın korunması ile çevrenin muhafazası temel görevler arasında yer almaktadır.

Konuşmacıların belirttiği gibi, geçtiğimiz yılın Aralık ayında, bilim ve eğitim sisteminin geliştirilmesinde elde edilen yüksek başarılar ve her yaştan vatandaşın yaşam boyu öğrenimi için gerekli şartları sağlaması nedeniyle Aşkabat şehri, UNESCO Küresel Öğrenen Şehirler Ağı'na dahil edilmiştir. Bu durum, Türkmenistan’da insan potansiyelini geliştirmeye, bilgi ve inovasyona dayalı bir toplum oluşturmaya yönelik çabaların uluslararası düzeyde tescillendiğinin kanıtıdır.

Ayrıca, 8-13 Aralık tarihlerinde Hindistan’ın Yeni Delhi şehrinde gerçekleştirilen UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetlerarası Komitesi'nin 20. toplantısında, Türkmen Alabay köpeklerinin yetiştirilme geleneklerinin UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi’ne dahil edilmesi yönünde karar alındığı vurgulandı. Bu anlamlı olay vesilesiyle 16 Aralık 2025 tarihinde Uluslararası Ahalteke Atçılık Birliği ve Uluslararası “Türkmen Alabay Köpekleri” Birliği merkezinde ilgili sertifikanın teslim töreni yapıldı.

Türkmen Alabayı, halkımızın milli gururu ve tarihi-kültürel mirasının vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu bağlamda günümüzde Kahraman Arkadağımızın asil girişimlerinin Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde başarıyla uygulanması sonucunda, Alabayların yetiştirilmesi, safkanlığının korunması ve tür özelliklerinin bilimsel temelde incelenmesi çalışmalarına büyük önem verilmektedir.

Ayrıca, 2026 yılının “Bağımsız, Daimi Tarafsız Türkmenistan — Hayallerin Kanatlarındaki Atların Diyarı” yılı ilan edilmesi ve kutsal Bağımsızlığımızın 35. yıl dönümü kutlamaları kapsamında bu yıl boyunca ülkemizde ve yurt dışında yapılması planlanan etkinliklerin hazırlık çalışmaları da görüşüldü.

Bunun yanı sıra toplantıda, UNESCO’nun büyük yapılarında ülkemizin konumunun güçlendirilmesi, uluslararası bilimsel ilişkilerin genişletilmesi, dijital projelerde iş birliği ve bilgi paylaşımı imkanları gibi önemli görevler ele alınarak organizasyonel ve diğer konular tartışıldı.