Ekologiya va iqtisodiy rivojlanish: Turkmaniston ta’lim tizimidagi yangi mutaxassisliklar
Ostona shahrida o‘tkazilayotgan Mintaqaviy ekologiya sammiti (RES 2026) forumi doirasidagi Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha Markaziy Osiyo konferensiyasida (CACIC-2026) Turkmaniston ta’lim vaziri o‘rinbosari Azat Atayev mamlakatda iqlim ta’limi yo‘nalishida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar haqida so‘zladi.
Vazir o‘rinbosari yuqori darajadagi plenar sessiyada so‘zga chiqib, Turkmanistonning qat’iy pozitsiyasini ma’lum qildi: ta’lim tizimi yordamchi tarmoq emas, balki atrof-muhit bilan bog‘liq vazifalarni amalga oshirishda asosiy bo‘g‘in sifatida qaraladi. A.Atayev tabiatga yaqin texnologiyalarga o‘tish va chiqindilarni kamaytirish iqtisodiy o‘sishga qarshi kelmasligi, aksincha, u bilan uyg‘unlikda olib borilishi kerakligini ta’kidladi.
Aniq qadamlar haqida to‘xtalganda, vazir o‘rinbosari mamlakat oliy o‘quv yurtlarida BMTTD va Yevropa ta’lim jamg‘armasi tavsiyalari asosida "yashil" transformatsiya sharoitida talab etiladigan ko‘nikmalar baholanganini xabar qildi. Uning natijalari bo‘yicha iqtisodiyotning 11 sektori bo‘yicha 156 ta mutaxassislikni o‘z ichiga olgan "Kelajak kasblari atlasi" tuzildi. Ularning ko‘pchiligining malaka talablariga iqlim va ekologiya mavzulari bilan bog‘liq kompetensiyalar kiritildi.
Maktab ta’limi darajasida hali 2019-yilda BMTTD ko‘magida mamlakatning barcha maktablariga "iqlim qutisi" tarqatildi. 2022-yilda o‘qituvchilarga iqlim mavzusini o‘qitishga integratsiya qilish imkonini beruvchi beshta o‘quv fani bo‘yicha uslubiy materiallar ishlab chiqildi. 2025-yilda YUNISEF ko‘magida shunga o‘xshash materiallar maktabgacha ta’lim muassasalari uchun ham tayyorlandi.
Iqlim vazifalarining mintaqaviy darajasi haqida to‘xtalib, A.Atayev plenar majlis davomida Turkmaniston Prezidentining iqlim texnologiyalari bo‘yicha markaz tashkil etish borasidagi tashabbusini alohida qayd etdi va buning uzoq muddatli iqlim rejalashtirilishi hamda Milliy darajada belgilangan hissalar (NDCs) maqsadlarini bajarish nuqtai nazaridan juda muhimligini ko‘rsatib o‘tdi.
