İnsanlık 22 Yılda Yeraltı Su Kaynaklarının Büyük Bir Kısmını Kaybetti

Her yıl, su dengesi negatif olan kara alanı yaklaşık 830 bin kilometrekare arttı. Bu kuruma süreci özellikle Kuzey Yarımküre’de yoğunlaşarak dört büyük “megakuraklık” bölgesi oluşturdu: Kanada ve Alaska’nın kuzeyi, Rusya’nın kuzeyi, ABD’nin güneybatısı ve Orta Amerika. Bir diğer büyük kuruma alanı ise Kuzey Afrika’dan başlayıp Avrupa, Orta Doğu üzerinden Çin ve Güneydoğu Asya’ya kadar uzandı.

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmada bu olgu “kıtasal kuruma” olarak adlandırıldı ve sonuçları şimdiden milyarlarca insanı etkiledi. Ana nedenler iklim değişikliği ve insan faaliyetleridir. Buz örtüsü olmayan bölgelerdeki nem kaybının yaklaşık %68’i yeraltı sularından kaynaklandı — özellikle Orta Asya, Meksika, Kaliforniya, Hindistan ve Arap Yarımadası’nda. Kalan %32’si ise yüzey suyu kaynaklarındaki kayıplar, kar örtüsünün ve donmuş toprakların erimesi, ayrıca toprak ve bitki örtüsünün kuruması ile bağlantılıdır. Başlıca faktörler artan su tüketimi ve yağışların bol olduğu dönemlerde kayıpların telafi edilememesidir.

Araştırmacılar, kıtasal kurumanın dünya okyanuslarının seviyesinin yükselmesindeki katkısına da dikkat çekti: Son yıllarda tatlı suyun okyanuslara en büyük kaynağı buzulların erimesi değil, kara kaynakları olmuştur. Yeraltı sularının çekilmesi, donmuş toprağın erimesi ve su havzalarının tükenmesi artık Grönland ve Antarktika buz tabakalarından daha fazla deniz seviyesi artışına neden olmaktadır. Kuruma hızı 2014 yılından itibaren — kaydedilen en güçlü El Niño olayı yılından — artmıştır.

Su kaynaklarının bozulmasını durdurmak için yeraltı suyu kullanımının ciddi şekilde azaltılması gerekiyor, diyor bilim insanları. Aksi takdirde insanlık sadece tatlı su kıtlığı değil, aynı zamanda deniz seviyesinin hızla yükselmesi riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Ayrıca yeraltı suyu seviyelerindeki düşüş ekosistemler üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlama kapasitelerini azaltmaktadır. Bu durum özellikle önemlidir çünkü dünya nüfusunun yaklaşık %75’i — yani neredeyse 6 milyar insan — su kaynakları sürekli azalan ülkelerde yaşamaktadır.

“Kıtasal kuruma sadece bir iklim istatistiği değildir. Bu küresel bir su acil durumudur ve onu görmezden gelmek, gelecek nesilleri bilinçli olarak tehlikeye atmaktır,” diye araştırmacılar sonuçlandırdı.

Ancak bilim insanlarının alarm verdiği yeraltı suyu tükenmesi ile bitkilerin büyüdüğü üst toprak tabakasının kuruması arasındaki farkın iyi anlaşılması gerekiyor. Sonuncusu şu anda tehlikeli bir durum oluşturmuyor çünkü insan kaynaklı CO₂ emisyonları ve iklim değişikliği nedeniyle Dünya genelinde küresel yeşillenme yaşanmaktadır.