Turkmanistonning shimoli-g‘arbida, Garabogaz qo‘ltig‘ining shimolidagi qurg‘oqchil balandliklarda Markaziy Osiyoning eng noyob gidrotexnik yodgorliklaridan biri — «Döwletli-Çok» majmuasi joylashgan. Cheksiz cho‘l bag‘rida yuzlab tosh bilan mustahkamlangan qadimiy quduqlar hamda ularning yonidagi toshdan qurilgan suv ichirish inshootlari bu hudud qadim zamonlarda muhim ahamiyat kasb etganini ko‘rsatadi.

Tadqiqotchilarning ta'kidlashicha, ayrim joylarda nisbatan kichik maydonda 50–60 tagacha quduq joylashgan. Aynan shunday g‘ayrioddiy ko‘p sonli quduqlarning bir joyda to‘plangani sababli bu hudud xalq orasida «Döwletli-Çok», ya'ni «Boy maskan» yoki «Quduqlar saltanati» deb atalgan.

Dastlab bir joyda bunchalik ko‘p quduq qazilgani g‘alati tuyulishi mumkin. Ammo bu qadimgi muhandislarning puxta o‘ylangan yechimi edi. Qoraqum cho‘lida chuchuk suv odatda sho‘r suv qatlamlari ustida yupqa qatlam holida joylashadi. Agar chuqur va keng quduq qazilsa, chuchuk suv sho‘r suv bilan aralashib, ichishga yaroqsiz holga keladi. Shu sababli qadimgi chorvadorlar va karvon yo‘llarini barpo etgan ustalar ko‘plab sayoz quduqlar qazib, chuchuk suvni faqat suv qatlamining yuqori qismidan yig‘ishgan.

Majmuadagi har bir quduq xalq me'morchiligining ajoyib namunasi hisoblanadi. Quduq devorlari mahalliy ohaktosh va tekis tosh plitalardan hech qanday qurilish qorishmasisiz terilgan. Toshlarning aniq joylashtirilishi va tuproq bosimi tufayli bu inshootlar yuzlab yillar davomida saqlanib qolgan.

Tarixiy manbalarga ko‘ra, qadim va o‘rta asrlarda «Döwletli-Çok» muhim tranzit nuqtalaridan biri bo‘lgan. Buyuk Ipak yo‘lining Kaspiy dengizi sohillari, Xorazm va Mang‘ishloq dashtlarini bog‘lovchi tarmoqlaridan biri aynan shu hududdan o‘tgan. Bu yer minglab tuya va otlardan iborat karvonlar hamda yirik chorva podalarini suv bilan ta'minlash imkonini bergan.

Bugungi kunda «Döwletli-Çok» nafaqat qadimiy tarixning jim guvohi, balki suv resurslaridan oqilona foydalanish madaniyatining yuksak darajasini aks ettiruvchi noyob yodgorlik sifatida ham e'tirof etiladi. Suv oltindek qadrli bo‘lgan cho‘l sharoitida qadimgi ustalar o‘z davridan ilgarilab ketgan, tabiatga moslashtirilgan mustaqil suv ta'minoti tizimini yaratishga muvaffaq bo‘lganlar.