O‘zbekistonda TDT davlatlarining qo‘shma sun’iy yo‘ldoshini yaratish rejasi tasdiqlandi

Toshkentda Turkiy davlatlar tashkilotiga (TDT) a’zo mamlakatlar kosmik idoralari rahbarlarining beshinchi yig‘ilishi yakunlandi. Kun tartibidagi asosiy masala — qo‘shma texnologik sun’iy yo‘ldoshni ishlab chiqish va orbitaga chiqarish tashabbusi bo‘ldi.

Loyihaning amalga oshirilishi O‘zbekiston bilan bir qatorda Ozarbayjon, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Turkiyaning ilmiy-texnik imkoniyatlarini chuqur integratsiyalashni talab etadi. O‘zaro hamkorlik nafaqat qurilmani yig‘ish va uchirish bilan cheklanib qolmaydi. Shuningdek, texnologiyalarning to‘liq transferini amalga oshirish, birgalikda ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish va mutaxassislarni tayyorlashda tajriba almashish rejalashtirilgan.

Loyiha qilinayotgan kosmik qurilma davlat ahamiyatiga molik amaliy vazifalarni hal qilish uchun yagona platforma bo‘lib xizmat qiladi. Asosiy e’tibor Yerni masofadan zondlash (kuzatish) tizimiga qaratiladi. Bu esa ishtirokchi mamlakatlarga qishloq xo‘jaligi maydonlarini monitoring qilish, suv resurslarini boshqarish va ekologik nazoratni optimallashtirish imkonini beradi. Bundan tashqari, uchrashuv ishtirokchilari sun’iy yo‘ldoshdan olinadigan ma’lumotlarni favqulodda vaziyatlarning oldini olish mexanizmlariga integratsiyalash hamda geoinformatsion tizimlar (GIS) va katta ma’lumotlar (Big Data) asosida prognoz tahlillari aniqligini oshirish masalalarini ko‘rib chiqdilar.

Hozirgi vaqtda jahon kosmik sanoatining hajmi 500 milliard dollardan oshadi va bu bozor barqaror o‘sishda davom etmoqda. Bunday makroiqtisodiy sharoitda sa’y-harakatlarni birlashtirish juda oqilona qadamdir. Qimmatbaho ilmiy ishlanmalarning moliyaviy xarajatlarini taqsimlash mintaqa davlatlariga raqobatbardoshlikni saqlab qolish va jahon texnologik standartlariga muvofiq bo‘lish imkonini beradi. Yig‘ilish bayonnomasida xususiy sarmoyani jalb qilish va kadrlar salohiyatini oshirish zarurligi alohida ta’kidlandi, chunki ushbu omillarsiz sohaning uzoq muddatli rivojlanishini ta’minlash mumkin emas.

Hozirgi vaqtga qadar TDTga a’zo davlatlar aerokosmik sohada ma’lum bir bazani shakllantirdilar. Qozog‘iston va Turkiya Yerni masofadan zondlovchi o‘z sun’iy yo‘ldoshlarini uchirishda tajribaga ega, Ozarbayjon orbital telekommunikatsiya xizmatlarini faol kengaytirmoqda, O‘zbekiston esa ichki resurslarni hisobga olish va taqsimlash uchun kosmik monitoring usullarini muvaffaqiyatli joriy etmoqda.