Adam üçin kim has howply – adamyň özümi ýa-da jandarlar? Birinji ýer sizi geň galdyrar
«Our World in Data» gözleg taslamasynyň maglumatlaryna görä, keselleri göteriji we ýaýradyjy ownuk mör-möjekler adam üçin uly ýyrtyjylardan has uly howp döredýär.
Geň galdyryjy hem bolsa, iň howply jandarlaryň sanawynda birinji orny çybynlar eýeleýär. Olar gyzzyrma, Denge gyzzyrmasy we sary gyzzyrma ýaly keselleri ýaýratmak arkaly her ýylda, takmynan, 760 müň adamyň wepat bolmagyna sebäp bolýar.
Mör-möjekler tarapyndan geçirilýän has ölüm howply kesel gyzzyrma bolmagynda galýar — BSGG-niň maglumatyna görä, diňe 2022-nji ýylda bu kesel, esasan, Nigeriýa we Kongo Demokratik Respublikasy ýaly ýurtlarda 600 müň adamyň aradan çykmagyna getirdi.
Deňeşdirmek üçin aýtsak, zäherli ýylanlar ýylda, takmynan, 100 müň adamyň ölümine sebäp bolýan bolsa, itler guduzlyk wirusy zerarly 40 müň töweregi adamyň pida bolmagyna getirýär. Şeýle hem süýji suw ulitkalary we triatom tagtabitleri uly howp döredýär — olar şistosomoz we Şagas kesellerini ýaýradyjylardyr.
Hünärmenler akulalara ýa-da içýanlara bolan adaty gorkulara garamazdan, dünýäniň iň garyp sebitlerinde hut sanjymlara elýeterliligiň we ownuk mugthorlara garşy göreşmegiň müňlerçe adamyň ömrüni halas etmegiň esasy açarydygyny aýratyn nygtaýar.
