Çagalaryň daşary ýurt dilini özleşdirişinde ýeňil we täsirli usullar möhüm orunda durýar

Türkmenistanda daşary ýurt dillerini, aýratyn hem iňlis dilini çuňňur öwretmek döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde üstünlikli durmuşa geçirilýär. Häzirki wagtda ýöriteleşdirilen daşary ýurt dillerine ýörite mekdepler bilen bir hatarda, birnäçe çagalar edaralary hem bu ugurda iş alyp barýar. Bu bolsa çagalaryň ýaşlykdan daşary dil bilen tanyşmagyny üpjün edýär.

Häzirki döwrüň iň möhüm talaplarynyň biri hem ýaş nesliň iňlis dilini erkin bilmegi we ulanmagydyr. Ýöne ene dilinden başga dili öwrenmek, aýratyn-da çagalar üçin aňsat iş däldir. Şonuň üçin bilim ulgamynda giňden peýdalanylýan usullaryň arasynda oýunlar, görkezme esbaplary, sesli-diňleýji serişdeler ýaly sapagy gyzykly edýän elementleriň ähmiýeti örän uludyr.

Bu ugurda köp ýyl bäri üstünlikli işleýän mugallymlaryň biri hem Maral Ahmedowa, Çärjew etrabynyň 17-nji orta mekdebiniň iňlis dili mugallymydyr. Ol öz tejribesinde okuwçylara täze temalary öwretmekde ýeňil we çaga düşünjesine laýyk usullardan giňden peýdalanýar. Maral mugallym:

“Ene dilinden başga dili öwrenmek we özleşdirmek çaga üçin birbada aňsat düşmeýär. Şonuň üçin okuwçylara ýeňil usullary saýlap, görkezme esbaplaryny täsirli ulanmak örän peýdalydyr” - diýip belleýär.

Mugallymyň roly: sapagyň guramaçysy bolmak

Dil öwretmekde mugallymyň öňünde goýlan ilkinji wezipe – sapagy tertipli guramak we okuwçylary gyzyklandyrmakdyr. Mugallym diňe bir maglumat çeşmesi bolman, eýsem, okuwçylaryň öňünde ugrukdyryjy, ruhlandyryjy, özüne çekiji ussat bolup çykyş etmeli.

Başlangyç synplarda iňlis dili sapaklaryny geçmekde usulyýeti dogry saýlamak aýratyn möhümdir. Çaga bilen dilde gepleşmek, sesli aýdyp bermek, dürli ýagdaýa görä sözleri ulanmak arkaly dil öwretmek has täsirli bolýar.

Görkezme esbaplary we oýunlar – çaganyň pikirlenme mekany

Başlangyç synp okuwçylary üçin iňlis dilindäki temalary öwrenmekde görkezijiler, suratlar, ýazgylar bilen bilelikde oýna esaslanýan usullar giňden ulanylýar. Maral Ahmedowanyň belleýşi ýaly, “täze tema bilen tanyşlygyň esasynda çaga dil we ýazuw işlerini dogry hem-de dürs ýerine ýetirmegi, özbaşdak işlemäge ukyply bolmagy öwrenýär.”

Munuň netijesinde:

• Çaga täze temany gyzykly ýagdaýda kabul edýär,

• Dil we ýazuw işlerini özbaşdak ýerine ýetirmäge başlaýar,

• Geljekde maglumat bilen işleşmek ukyby kemala gelýär.

Dil öwrenmek – pikirlenmäniň açary

Dil öwrenmek diňe bir sözleri ýat almak ýa-da grammatika bilen meşgullanmak däl. Bu — täze dünýäni, täze medeniýeti, täze pikirleniş ulgamyny açmakdyr. Çaga ýaşdan iňlis diline bolan gyzyklanmany duýmaly we oňa mümkinçilik döredilmeli.Maral Ahmedowanyň tejribesinde görşümiz ýaly, daşary ýurt dilini — aýratyn-da iňlis dilini — öwretmekde çaga psihologiýasyna laýyk, täsirli we döredijilikli usullary ulanmak bilim ulgamynyň üstünlikli ösüşine uly goşant goşýar. Şeýle mugallymlar arkaly ýaş nesillerimiz geljekde dünýä bilen deň gadam urar.