Malay olmasi: Tropik tabiatning qo‘ng‘iroqsimon g‘aroyib mevasi
Tailandning unumdor tuproqlarida yetishtiriladigan eng jozibali mevalardan biri — Malay olmasidir. Ilmiy tilda Syzygium malaccense deb ataladigan ushbu meva, nafaqat tashqi ko‘rinishi, balki inson salomatligi uchun foydali xususiyatlari bilan ham ajralib turadi.
Malay olmasi (yoki boshqacha aytganda yamboza) odatdagi olmalardan tubdan farq qiladi. Uning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
- Ko‘rinishi: Qo‘ng‘iroqsimon shaklda bo‘lib, tashqaridan qaraganda nokni eslatadi.
- Rangi: To‘q qizil, pushti va och yashil rangli turlari bor.
- Ta’mi: Xushbo‘y hidli, shirin va juda suvli. Mevaning eti oq rangda bo‘lib, yumshoqligi bo‘yicha tarvuzni yodga soladi.
- Eslatma: Ushbu mevaning ba’zi turlari butunlay chigitsiz va o‘zaksiz bo‘lib, ularni to‘liqligicha iste’mol qilish mumkin. Ba’zilarida esa avokadonikiga o‘xshash bitta yirik chigiti bo‘ladi.
Malay olmasining qobig‘i juda yupqa va nozikdir. Shu sababli uni uzoq masofalarga tashish yoki uzoq vaqt saqlash qiyinchilik tug‘diradi. Sovutgichda saqlanganda ham bu meva o‘z taralligini faqat 1,5 hafta atrofida saqlay oladi.
Osiyo oshxonasida bu meva:
- Yangi uzilgan holida iste’mol qilinadi;
- Salatlarga va turli taomlarga qo‘shiladi;
- Undan yuqori sifatli jem va murabbo tayyorlanadi.
Malay olmasi hamisha yashil bo‘lib turadigan tropik daraxtda yetishadi. Bo‘yi 5–20 metrga yetadigan bu daraxtlar nafaqat meva berish, balki sayilgohlarni bezash va soyalik yaratish uchun ham ekiladi.
Xalq tabobatida esa bu daraxtning nafaqat mevasi, balki qobig‘i, ildizi va barglari ham turli dardlarga darmon sifatida keng qo‘llaniladi. Sharqiy Osiyo bozorlarida bu mevaning eng shirin va qimmatli hisoblangan pushti ranglisini oktyabr va mart oylari oralig‘ida topish mumkindir.
