
Zamonaviy yuqori tezlikdagi avtomagistrallarning faol qurilib foydalanishga topshirilishi Turkmanistonning iqtisodiy va logistik salohiyatini yangi bosqichga ko‘tarmoqda. Uzunligi 600 kilometrga yetadigan, kengligi 34,5 metr bo‘lgan «Ashxobod — Turkmanobod» yuqori tezlikdagi avtomagistrali buning yaqqol isbotidir. Raqamli nazorat va intellektual tizimlar bilan jihozlangan ushbu zamonaviy yo‘llarning o‘nlab yillar davomida uzluksiz xizmat ko‘rsatishini ta’minlash uchun esa, ularni ortiqcha yuklardan himoya qilish va yo‘l qoplamasini asrab-avaylash hozirgi vaqtda davlat miqyosidagi muhim vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Mamlakatimizda xalqaro standartlarga javob beradigan yangi yo‘llarning uzoq muddatli va barqaror foydalanilishini ta’minlash maqsadida, og‘ir yukli hamda yirik o‘lchamli transport vositalarining harakatini tartibga soluvchi qat’iy qoidalar va aniq talablar amal qilmoqda.
Yurt hududidagi barcha yo‘l munosabatlari va ularni muhofaza qilish mexanizmlari «Avtomobil yo‘llari va yo‘l faoliyati to‘g‘risida»gi Turkmaniston Qonuni asosida tartibga solinadi. 2013-yilda qabul qilingan va davr talablariga muvofiq izchil takomillashtirib borilayotgan ushbu hujjat yo‘l infratuzilmasi elementlarini himoya qilishning huquqiy asoslarini kafolatlaydi.
Yo‘l jihozlarining ajralmas qismi sifatida nafaqat yo‘l belgilari yoki chiziqlari, balki belgilangan qoidalarning og‘ishmay bajarilishini nazorat qiluvchi zamonaviy avtomatlashtirilgan vazn va o‘lcham nazorat punktlari ham xizmat ko‘rsatmoqda.
Yo‘l qoplamasining muddatidan oldin eskrishi va shikastlanishining oldini olish maqsadida transport vositalarining umumiy vazni va o‘qlarga tushadigan og‘irlik bo‘yicha aniq cheklovlar belgilangan. Yo‘lning turiga qarab ruxsatnomasiz o‘tishi mumkin bo‘lgan maksimal vazn o‘lchovlari quyidagilardan iborat:
Agarda transportning umumiy vazni yoki o‘qlariga tushayotgan og‘irlik me’yordan yuqori bo‘lsa, u majburiy tartibda vazn nazoratidan o‘tkaziladi.
Harakatlanish vaqtida xavfsizlikni ta’minlash maqsadida, quyidagi o‘lchamlardan katta bo‘lgan transport vositalari yirik o‘lchamli deb hisoblanadi va ularning harakati alohida nazoratni talab qiladi:
Og‘ir yukli va yirik o‘lchamli transport vositalarining yo‘llarda harakatlanishi faqat oldindan beriladigan maxsus ruxsatnoma asosidagina mumkindir. Ushbu hujjat aniq bir yo‘nalish bo‘yicha, belgilangan vaqt oralig‘ida va faqat bir martalik o‘tish uchun mo‘ljallangan.
Harakatlanishning asosiy shartlari va talablari:
Hozirgi vaqtda belgilangan yo‘nalishlar, tezlik me’yorlari va vazn o‘lchovlarining to‘liq bajarilishi tegishli davlat xizmatlari tomonidan muntazam ravishda nazorat qilinmoqda. Ushbu qoidalarga rioya etilishi nafaqat yo‘llarni muhofaza qiladi, balki logistika kompaniyalarining ham uzluksiz va barqaror ishlashiga sharoit yaratadi.
Yuqori texnologiyali va keng magistrallar xalqimiz farovonligi hamda mamlakatimiz iqtisodiy barqarorligi uchun qurilmoqda. Davlat tomonidan barpo etilgan ushbu ulkan infratuzilmani asrab-avaylash va undan ehtiyotkorlik bilan foydalanish har bir fuqaroning hamda tegishli idora va korxonalarning mas’uliyatli yondashuviga bog‘liqdir.
(Ko‘rsatib o‘tilgan me’yoriy-huquqiy baza va Qonunlar haqida yanada batafsil ma’lumot olishni istovchilar Turkmaniston Adliya vazirligining rasmiy saytidagi «Huquqiy axborotlar markazi» bo‘limidan foydalanishlari mumkin).
Keywords