Raqamli Turkmaniston: Vazirliklararo elektron ma’lumot almashish tizimi (PEMU)

Hozirgi zamon yuksak texnologiyalar davrida davlat boshqaruvini takomillashtirish hamda muassasa va korxonalar o‘rtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarish eng muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Shu munosabat bilan Turkmanistonda amalga oshirilayotgan eng yirik va ahamiyatli raqamli loyihalardan biri — **Vazirliklararo elektron ma’lumot almashish tizimi (PEMU)**dir.

PEMU nima?

PEMU — bu barcha davlat idoralarining avtomatlashtirilgan elektron ma’lumotlar bazalarini yagona tarmoqqa birlashtiruvchi tizimdir. Tizimning asosiy mazmuni davlat organlari o‘rtasida "elektron ko‘prik" o‘rnatishdan iborat bo‘lib, u ma’lumotlarning ishonchli, aniq va tezkor almashinuvini ta’minlaydi.

Tizimning asosiy maqsadlari:

• Vaqtni tejash: Qog‘oz ko‘rinishidagi xat-xabarlar va so‘rovnomalarni raqamli formatga o‘tkazish orqali ma’lumotlar oqimini sezilarli darajada tezlashtirish.
• Aniqlik: Inson omilini kamaytirish va ma’lumotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri rasmiy bazalardan olishni ta’minlash.
• Xavfsizlik: Ma’lumot almashish jarayonini zamonaviy kiberxavfsizlik talablariga muvofiq himoya qilish.

Ishtirokchilar va ko‘rsatilayotgan xizmatlar

Bugungi kunda PEMU tizimida mamlakatning 10 ta asosiy davlat idorasi faol ishtirok etmoqda. Ushbu muassasalar o‘zaro ma’lumotlar bazalariga kirish imkonini yaratish orqali xizmatlar sifatini oshirmoqdalar.

Asosiy ishtirokchilar va ularning xizmatlaridan namunalar:

• Ichki ishlar va Tashqi ishlar vazirliklari: Pasport ma’lumotlari va biometrik ma’lumotlar bazasi.
• Moliya va iqtisodiyot vazirligi: Yuridik shaxslarning yagona davlat reyestri va korxonalarning hisobotlari.
• Davlat migratsiya va Bojxona xizmatlari: Akreditatsiya, legallashtirish va bojxona operatsiyalari bo‘yicha ma’lumotlar.
• Davlat statistika qo‘mitasi: Avtotransport vositalari va pasport ma’lumotlari bo‘yicha raqamli xizmatlar.

Tizimga ulanishning 8 bosqichi

PEMU tizimiga a’zo bo‘lishni istagan davlat idoralari va korxonalari muayyan tartib-qoidalarga amal qilishlari lozim. Bu bosqichlar tizimning tartibli va xavfsiz ishlashini ta’minlaydi:

1. Tanishuv: Qonunchilik va texnik talablarni o‘rganish.
2. Rasmiy murojaat: Ulanish uchun vakolatli organga rasmiy xat bilan murojaat qilish.
3. Tahlil: Murojaatning tegishli idora tomonidan ko‘rib chiqilishi.
4. Kelishuv: Texnik shartlar va xavfsizlik talablarini belgilash.
5. Shartnoma: Tomonlar o‘rtasida o‘zaro hamkorlik shartnomasini imzolash.
6. Sinov: Aloqa kanallari, ma’lumot formatlari va xavfsizlik holatini tekshirish.
7. Ulanish: Sinovlar muvaffaqiyatli o‘tgach, ma’lumot almashishga ruxsat berish.
8. Foydalanish: Tizim faoliyatini doimiy saqlash va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish.

PEMU tizimining joriy etilishi Turkmanistonning "raqamli hukumat" modeliga o‘tishidagi muhim qadamdir. Ushbu tizim nafaqat davlat idoralari ishini yengillashtiradi, balki fuqarolarga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarining sifati va tezligini tubdan oshiradi.

Bog‘lanish uchun ma’lumotlar:

• Manzil: Ashxobod sh., Ataturk shohko‘chasi, IBC
• Telefon: +993 12 481511
• E-mail: pemu@telecom.tm