
Türkmenistanyň iň üýtgeşik tebigy künjekleriniň biri bolan Köýtendag dag ekoulgamyny ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek ugrundaky işler täze tapgyra gadam basdy. 2026-njy ýylyň 5-8-nji maýy aralygynda Germaniýanyň Mihael Zukkow adyndaky Tebigaty goramak gaznasynyň halkara bilermenleriniň ýurdumyza amala aşyran sapary bu ugurdaky möhüm ädimleriň biri boldy.
«Köýtendagyň karstlary, jülgeleri we gowaklary» diýlip atlandyrylýan bu taslama serhetüsti desga hökmünde häsiýetlendirilýär. Ol iki ýurduň iň möhüm tebigy goraghanalaryny birleşdirýär:
Geografik we ekologik taýdan bitewi landşaft bolan bu dag gerşi Pamir-Alaý ulgamynyň bir bölegi bolup, döwlet serhedine garamazdan, umumy ekoulgamlygy saklaýar.
2025-nji ýylyň iýul aýynda taraplar Niýetler hakynda bilelikdäki Jarnama we Ýol kartasyna gol çekdiler. Eýýäm şol ýylyň sentýabrynda bolsa täzelenen Deslapky sanaw (Tentative List) ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasy merkezine gowşuryldy. Hödürnama üçin Konwensiýanyň vii, viii we x ölçegleri esasy ýörelge hökmünde kabul edildi.
Köýtendagyň özboluşlylygy
Köýtendag diňe bir daglyk däl, eýsem planetamyzyň iň seýrek tebigy desgalarynyň biridir:
Geljekki meýilnamalar
Maý aýynda geçirilen meýdan barlaglary ÝUNESKO-nyň 2024-nji ýyldaky täze Amaly gollanmasynyň talaplaryna laýyklykda geçirildi. Öňde entek uly işler dur:
Köýtendagyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girmegi diňe bir bu tebigy goragyny güýçlendirmek bilen çäklenmän, eýsem Merkezi Aziýada ekologiýa diplomatiýasynyň we halkara hyzmatdaşlygynyň täze nusgasyna öwrüler. Bu taryhy ädim Türkmenistanyň tebigy mirasynyň dünýä derejesinde ykrar edilmegini üpjün eder.
Keywords