Amyderýanyň "altyn" kenary: 190 milliard kubmetr gaz we strategik gelejek
Hytaýyň Milli nebit-gaz korporasiýasynyň (CNPC) Amyderýanyň sag kenaryndaky alyp baran işleri, häzirki wagtda dünýäniň iň netijeli energetika taslamalarynyň biri hökmünde ykrar edilýär.
Esasy sanlar we netijeler:
- Öndürilen Gaz: Şu güne çenli Amyderýanyň sag kenaryndan jemi 190 milliard kubmetr tebigy gaz öndürildi. Bu diňe bir san däl, eýsem ykdysady durnuklylygyň kepilidir.
- Maýa Goýum: Hytaý tarapy taslamalara 13 milliard ABŞ dollaryndan gowrak gönüden-göni maýa goýdy. Şonuň 10,7 milliard dollary diňe "Bagtyýarlyk" şertnamalaýyn çägindäki gurluşyklara sarp edildi. Kompaniýa Türkmenistanyň döwlet büdjetine 1,4 milliard dollar möçberinde salgyt we beýleki ýygymlary töledi.
Ýene bir bellemeli iň möhüm tarapymyz — bu hyzmatdaşlygyň adamlaryň durmuşyna täsiridir. "Bagtyýarlyk" taslamasy ýönekeý bir önümçilik meýdançasy däl-de, ägirt uly "iş beriji" merkezine öwrüldi.
- Iş Orunlary: Häzirki wagtda bu ýerde 8 700 adam zähmet çekýär we iň buýsançly tarapy — olaryň 90%-den gowragy biziň ýerli hünärmenlerimizdir.
- Bilim we Tejribe: CNPC 200-e golaý talyby Hytaýyň iň abraýly uniwersitetlerinde okatdy we 56 000-den gowrak türkmen hünärmeniniň hünärini kämilleşdirdi. Bu sanlar geljekki nesilleriň nebit-gaz pudagyny dolandyrmaga taýýardygyny görkezýär.
Şu günki maslahatyň iň gyzgyn habary — "Galkynyş" käniniň IV tapgyry boýunça gol çekilen täze şertnamadyr.
Analitik teswiri: Ýylda 10 milliard kubmetr gaz öndürjek täze guýularyň we desgalaryň taslamalaşdyrylmagy, Türkmenistanyň dünýä bazaryndaky eksport mümkinçilikleriniň ýene-de 15-20% ýokarlanmagyna getirer. Bu bolsa "Türkmenistan-Hytaý" gaz geçirijisiniň goşmaça kuwwatlyklar bilen ýüklenjekdiginiň subutnamasydyr.
2006-njy ýylda düýbi tutulan bu hyzmatdaşlyk, şu gün 7000 kilometrlik gaz arteriýasynyň üsti bilen yklymlary birleşdirýär. 190 milliard kubmetrlik gaz diňe bir Hytaýyň energiýa zerurlygyny ödemeýär, eýsem Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň döwrebaplaşmagyna hyzmat edýär.
Öňümizdäki 10 ýyllykda biz diňe bir gaz çykarylyşynyň däl, eýsem gazy gaýtadan işlemegiň we ýokary tehnologiýaly "ýaşyl" energetika geçişiniň hem şaýady bolarys.
