Türkmenistanyň bereketli topragynda ýaz paslynyň gelmegi bilen tebigat janlanýar. Maý aýynyň ikinji ýarymyndan başlap, gök we bakja ekinleriniň arasynda öz-özünden ösüp çykýan semzek oty halkymyzyň gadymdan bäri söýüp iýýän hem-de peýdaly hasaplaýan ösümlikleriniň biridir. Ýapraklarynyň etlek we ýalpyldawuk bolmagy, saryja gülleri bilen bezelen görnüşi ony beýleki meýdan otlaryndan tapawutlandyrýar.

Tebigy witamin çeşmesi

Semzek diňe bir tagamlara aýratyn lezzet berýän gök ot bolman, eýsem köp sanly peýdaly maddalary özünde jemleýän tebigy iýmitdir. Onuň düzüminde C witamini, A witamininiň öňdebaryjylary, omega-3 ýag kislotalary, kaliý, magniý, demir we dürli antioksidantlar bar. Şol sebäpli ol bedeniň gorag ukybyny goldamaga, öýjükleri erkin radikallaryň täsirinden goramaga ýardam edýär.

Semzegiň halk lukmançylygynda aýratyn orny bar. Il arasynda ol:

  • öt ýollarynyň kadaly işlemegine ýardam edýän;

  • göz saglygyny goldaýan;

  • witamin ýetmezçiliginiň öňüni almaga kömek edýän;

  • aşgazan-içege ulgamynyň işini kadalaşdyrmaga ýardam berýän ösümlik hökmünde tanalýar.

Şeýle-de bolsa, semzekiň islendik keseli bejerýändigini aýdýan ylmy taýdan doly subut edilen maglumatlar ýok. Şonuň üçin ony sagdyn iýmitlenmegiň bir bölegi hökmünde ulanmak has dogry çemeleşmedir.

Milli aşhanamyzyň lezzeti

Türkmen zenanlary semzek otundan dürli tagamlary ussatlyk bilen taýýarlaýarlar. Iýmit üçin semzek ösümligi heniz ýaş wagtynda, tohumlamazyndan öň ýygnalýar. Ýapraklary seresaplylyk bilen saýlanyp, arassalanýar we ýuwlandan soň dürli tagamlaryň düzümine goşulýar.

Semzek ösümlik ýagy ýa-da mesge ýagy, gök sogan we az mukdarda duz bilen garylyp taýýarlanylanda özboluşly tagam emele getirýär. Şeýle taýýarlyk börekleriň, mantylaryň we beýleki milli naharlaryň düzümini has-da baýlaşdyrýar.

Semzek giňden şu tagamlarda ulanylýar:

  • semzekli börek;

  • semzekli manty;

  • semzekli gutap;

  • semzekli gaplama;

  • semzek goşulan işlekli.

Bu tagamlar diňe bir lezzetli bolman, eýsem ýaz paslynda witaminlere bolan islegi kanagatlandyrmaga hem ýardam edýär.

Semzek türkmen topragynyň tebigy baýlyklarynyň biridir. Onuň özboluşly tagamy, ýokumlylygy we milli aşhanadaky orny ony nesilden-nesle geçip gelýän gymmatly ösümlikleriň hataryna goşýar. Tebigatyň bu peşgeşini ýerlikli peýdalanmak hem-de sagdyn iýmitlenmegiň bir bölegi hökmünde gündelik naharlara goşmak sagdyn durmuş ýörelgesini goldamaga ýardam edip biler.