Süýji keseliniň soňky asyrymy?
Medisina dünýäsi süýji keseliniň bejergisinde täze bir döwrüň bosagasynda dur. Köp ýyllaryň dowamynda diňe insulin sanjymlary we berk berhiz arkaly gözegçilikde saklanyp bilinýän bu hroniki kesel, indi regeneratiw medisina tarapyndan düýpli üýtgedilip bilner. Hytaýyň we Günbatar ýurtlarynyň öňdebaryjy ylmy-barlag merkezleriniň sütün öýjükleri boýunça geçiren synaglary, geljekde bu keseli doly ýeňip geçmegiň mümkindigini görkezýär.
Emma bu ylmy täzeligiň aňyrsynda nämeler ýatyr we biz haçan köpçülikleýin bejergi barada gürleşip bileris?
Täze bejerginiň esasy maksady we gazanylan netijeler
Sütün öýjükleri arkaly bejerginiň esasy maksady — bedeniň özünde insulini gaýtadan öndürmek ukybyny dikeltmekdir. Keseliň dowamynda aşgazanasty mäziň zeper ýeten beta-öýjükleri öz funksiýasyny ýitirýär. Geçirilen ilkinji kliniki synaglar, süýji keseliniň agyr görnüşlerinden ejir çekýän käbir hassalarda sütün öýjükleriniň göçürilmeginden soň, ganda şeker derejesiniň kadalaşandygyny we emne emeli insuline bolan mätäçligiň ep-esli azalandygyny görkezdi.
Muňa garamazdan, ylym dünýäsi bu üstünliklere seresaplylyk bilen çemeleşýär. Hünärmenler häzirki wagtda üç sany esasy bökdençligiň üstünde işleýärler:
- Immun ulgamynyň garşylygy: Süýji keseliniň 1-nji görnüşinde bedeniň öz immun ulgamy täze göçürilen öýjükleri "duşman" hökmünde kabul edip, olary ýok etmäge synanyşýar. Alymlar bu öýjükleri gorajak ýörite mikro-kapsulalary oýlap tapmagyň üstünde işleýärler.
- Howpsuzlyk we durnuklylyk: Sütün öýjükleriniň bedende näçe wagt işjeňligini saklajakdygy we olaryň geljekde islenilmeýän çişleri (çiş kesellerini) emele getirmejekdigi entek doly subut edilmedi.
- Elýeterlilik: Bu bejergi häzirki wagtda diňe laboratoriya şertlerinde we örän gymmat bahaly taslamalaryň çäginde amala aşyrylýar. Ony dünýädäki millionlarça hassa üçin elýeterli önüm derejesine getirmek köp ýyllyk zähmeti talap edýär.
Ekspertleriň çykaran netijesi: Häzirki wagtda "süýji keseli doly ýeňildi" diýmek entek ir. Ýöne bu gözlegler, keseliň diňe bir alamatlaryny aýyrmak däl-de, eýsem ony düýbünden sagatlaşdyrmak ugrunda soňky 50 ýylda ädilen iň uly ylmy ädimdir.
Şu günki gün üçin sütün öýjükleri taýýar derman däl-de, geljege bolan iň uly we real umydymyzdyr. Hassalar üçin bolsa häzirki wagtda iň ygtybarly usul — lukman gözegçiligi, dogry iýmitlenme we adaty tehnologiki serişdeleri (glýukometrler we insulin pompalary) ulanmagy dowam etmekdir.
