Adamyň aýagy degmeýän künjek: Keýmada-Grandi adasynyň syry
Braziliýanyň San-Paulu ştatynyň kenaryndan 35 kilometr uzaklykda ýerleşýän Keýmada-Grandi (Ilha da Queimada Grande) adasy, adamzat üçin dünýäniň iň elhenç we barmasy gadagan edilen künjekleriniň biri hasaplanýar. Bu ýer ylymda we halk arasynda «Ýylan adasy» ady bilen meşhurdyr.
Adanyň her bir ädimi diýen ýaly ölüm howpy bilen doly. Onuň wehimini aşakdaky maglumatlar bilen häsiýetlendirmek bolar:
- Takmynan 430 müň ýylanyň bardygy çaklanylýar.
- Adanyň her gektaryna ortaça 45 ýylan düşýär. Bu bolsa adamyň ýylan basman ýöremeginiň mümkin däldigini aňladýar.
- Diňe şu adada ýaşaýan Bothrops insularis görnüşli ýylan, adaty ýylanlardan 12-20 esse güýçli zäheri bilen tapawutlanýar. Onuň zäheri adam etini derrew eretmäge ukyplydyr.
Adanyň resmi ady bolan «Ilha Queimada Grande» terjime edilende «Beýik ot adasy» diýmegi aňladýar. Bu at taryhy taýdan adamlaryň öňki döwürlerde banan plantasiýalaryny döretmek üçin ýylanlary ot arkaly kowmaga synanyşmagy we netijede ýylanlaryň ýitip gitmän, tersine, tokaýlaryň bir böleginiň ýanyp, ýylanlaryň sanynyň has-da artmagy bilen baglanyşyklydyr.
Balykçylaryň «Ölüm adasy» diýip atlandyrýan bu künjeginde ýaşaýyş üçin ýene-de birnäçe päsgelçilikler bar:
- Ada içimlik suwunyň çeşmesi ýok.
- Gün şöhlesiniň dik düşmegi we çyglylyk adany çydap bolmaz derejede yssy edýär.
- Ada dik gaýalar bilen gurşalan, oňa barmak we düşmek tehniki taýdan hem örän kyn.
Häzirki wagtda Braziliýanyň hökümeti bu adanyň ekoulgamyny goramak we adamlaryň ömürlerini saklamak üçin oňa barmagy Strikt gadagan etdi. Ada diňe seýrek ýagdaýlarda ylmy-barlagçylar we adadaky şamaýagy (maýagy) barlamaga barýan harby hünärmenler ýörite rugsat we lukmançylyk topary bilen baryp bilýärler.
