Çaganyň ýaşaýan ýeri boýunça çagalar bagyna ýerleşdirmegiň tertibi: Hukuk we amaly esaslar

1. Mekdebe çenli çagalaryň hukuklary

Türkmenistanyň «Bilim hakyndaky» Kanunynyň 6-njy maddasynda aýdylmagyna görä:

"Her bir raýatyň bilim almaga hukugy bar. Çagalara mekdebe çenli bilim-terbiýe almak üçin döwletiň kepilligi bardyr."

Şonuň bilen birlikde:

• Mekdebe çenli ýaşly her bir çaga döwlet tarapyndan döredilen şertlerde çagalar bagyna ýerleşdirilmäge hukugy bardyr;

• Çaganyň ene-atasy ýa-da kanuny wekili onuň ýaşaýan ýerindäki çagalar bagyna ýüz tutup biler.

2. Çagalar bagyna ýerleşdirmegiň hukuk binýady

Çagalar baglaryna ýerleşdirmek bilen bagly meseleler:

• Türkmenistanyň Bilim hakyndaky Kanuny;

• Türkmenistanyň Raýat Kodeksi (ýerleşiş, ýaşaýyş ylalaşygy, kanuny wekil);

• Türkmenistanyň Çaga hukuklary hakyndaky Kanuny;

• Türkmenistanyň Saglygy goraýyş hakyndaky Kanuny;

• Bilim ministrliginiň hem-de welaýat, etrap, şäher bilim bölümleriniň ýörite görkezmeleri bilen kadalaşdyrylýar.

3. Çagalar bagyna ýerleşdirmegiň tertibi

3.1. Kim ýüz tutup biler?

Çaganyň:

• Ene-atasy;

• Kanuny wekili (ýaşaýan ýeri boýunça çaga hossarlyga alnan bolsa);

• Wekilçilik hukugy bolan döwlet edarasy (ýetim ýa-da ene-atasynyň garamagyndan mahrum bolan ýagdaýlarda) ýüz tutup biler.

3.2. Haýsy çagalar kabul edilýär?

• Mekdebe çenli ýaşly, ýagny 1 ýaşdan 6-7 ýaş aralygyndaky çagalar kabul edilýär;

• Ýaşaýan ýerinde hasaba alnan bolmaly (pasport bölümi boýunça degişli ýaşaýyş salgysy gerek).

3.3. Zerur resminamalar:

Çagany çagalar bagyna ýerleşdirmek üçin aşakdaky resminamalar gerek:

1. Ene-atanyň ýa-da kanuny wekiliň ýazmaça arzasy;

2. Çaganyň dogluş hakyndaky şahadatnamasy;

3. Ene-atanyň (ýa-da hossaryň) pasporty (ýaşaýyş salgysy görkezilen);

4. Saglyk edarasyndan çaga baradaky medisina kepilnamasy (forma №026U);

5. Sanjym barada ýazgy (forma №063U);

6. Çaganyň ýaşaýan ýeri boýunça hasaba alnandygy baradaky kepilnama (ýa-da degişli ýaşaýyş jaýyna degişli senagat jemgyýetiň ýa-da ýaşaýyş mülkiýetçisiniň tassyklamasy).

3.4. Tertip boýunça nobata goýmak

• Käbir ýerlerde çagalar baglaryna ýerleşmek üçin elektron nobat ulgamy bar;

• Uly şäherlerde nobat bilen kabul edilýän ýagdaýlar köplenç bolýar — bu ýagdaýda arzalar bilim bölümlerinde hasaba alynýar.

4. Ýerleşdirilende göz öňünde tutulýan ýörelgeler

• Ýaşaýan ýere ýakynlyk – çaganyň howpsuzlygy we rahat gatnawy üçin;

• Bölüm sanynyň dolulygy – çagalar bagyndaky mümkinçiliklere görä;

• Ene-atanyň iş orny – kähalatlarda eneler üçin ýörite iş ýerine ýakyn ýerleşmek mümkinçiligi hem göz öňünde tutulýar;

• Aýratynlyk ýagdaýlary – aýratyn zehinli, saglyk ýagdaýy boýunça aýratyn talaplary bolan çagalar üçin ýörite toparlara ýerleşdirmek mümkinçiligi bar.

5. Üstünlikli (keçirimli) ýagdaýlar

Aşakdaky ýagdaýlarda çagalar bagyna ýerleşmekde üstünlikli hukuk berilýär:

• Eneleri we-atasy Türkmenistanda Watan goragy bilen bagly harby hyzmatda bolan çagalar;

• Köp çagaly maşgalalardan bolan çagalar;

• Ejesini ýa-da atasyny ýitiren çagalar;

• Maşgalanyň az girdejili hasaplanýan ýagdaýy;

• Işleýän eneleriň çagasy (döwlet edarasynda işleýänler üçin ýörite ýeňillikler döredilen bolýar).

6. Çagalar bagyna ýerleşdirilmedik ýagdaýynda edilip bilinjek çäreler

Eger çaga ýaşaýan ýerindäki çagalar bagyna ýerleşdirilmese:

• Arza bilen etrap/şäher bilim bölüminiň ýolbaşçysyna ýüz tutup bolýar;

• Mümkin bolsa, başga çagalar baglaryna alternatiw hödürleme talap edilip bilner;

• Ýazmaça ýüz tutma we jogap hökmany görnüşde alnyp saklanmaly;

• Hukuk taýdan şikaýat bilen kazyýete ýüz tutmak mümkinçiligi saklanylýar.

Çagany ýaşaýan ýerindäki çagalar bagyna ýerleşdirmek ene-atanyň we çaganyň hukuklarynyň döwlet tarapyndan gorag astynda bolmagynyň alamatydyr. Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygy her bir çaga terbiýe we başlangyç bilim almak üçin deň mümkinçilikleri üpjün edýär.

Şeýle hem, bu ulgamda açyklyk, nobat tertibi, arza boýunça seljermek we sosial taýdan goralmaga mätäç maşgalalara ýeňillikler döredilmegi jemgyýetde deňhukuklylygyň we ösüşiň alamatydyr.