Suwdan soň iň meşhur içgi bolup durýan çay gadymy döwürlerden bäri adamzat medeniýetiniň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Häzirki wagtda dünýä boýunça çay önümçiliginiň aglaba bölegi birnäçe esasy döwletleriň paýyna düşýär. Geliň, olaryň hersiniň özboluşly aýratynlyklaryna we çay medeniýetine gysgaça göz aýlalyň.

1. Hytaý — asylly içginiň watany

Öndürilýän önümçiliginiň möçberi boýunça bäsdeş bilmeýän Hytaý ýylda takmynan 3,2 million tonna çay öndürip, global bazaryň ýarysyna golaýyny üpjün edýär. Çaýyň ýüze çykyşy barada gadymy rowaýatlar bar bolup, olaryň arasynda imperator Şen-nunyň ady bilen bagly taryhy tymsallar hem bar.

Häzirki wagtda bu ýurtda ýaşyl, gara, we ak ýaly çaýyň ähli esasy görnüşleri taýýarlanylýar. Hytaýlylar üçin çay diňe bir içgi däl, eýsem çuňňur ruhy däp-dessur bolup durýar. Şol sebäpli hem öndürilen önümiň köp bölegi içerki bazarda sarp edilýär.

2. Hindistan — milli söýgi we köpçülikleýin sarp ediş

Ýylda 1,37 million tonna töweregi çaý öndürýän Hindistan bu ugurda ikinji orny eýeleýär. Emma Hytaý ýaly, bu ýerde hem önümiň takmynan 80%-i daşary ýurtlara iberilmän, ýurdum özünde sarp edilýär. Milli «masala-çay» — ýagny süýt we dürli ysly önümler garylyp bişirilýän güýçli içgi millionlarça adamyň gündelik durmuşynyň esasy bölegidir. XIX asyrda britanlylar tarapyndan açylan Assam we Dardžiling meýdanlary häzirki wagtda dünýäde hilli çaýyň nyşanyna öwrüldi.

3. Keniýa — dünýäniň esasy gara çay eksportçysy

Aziýa ýurtlarynyň hökümdarlygyna garamazdan, Afrika sebitindäki Keniýa dünýäde gara çaýyň iň iri eksportçylarynyň biri bolup durýar. Ýyllyk 570 müň tonna çemesi önüm öndürýän bu ýurtda ýarym gektardan hem az ýerleri eýeleýän 500 müňden gowrak ownuk kärendeçiler zähmet çekýär. Ýokary daglyk we ekwatorial howa şertleri iň gowy çaý görnüşlerini ýetişdirmäge mümkinçilik berýär.

4. Şri-Lanka — çaý senagatyna çenli

Öňler «Seýlon» ady bilen tanalan bu ada döwleti özüniň çaý pudagyna garaşylmadyk betbagtçylyk sebäpli eýe boldy. XIX asyrda kofe agaçlary ýok eden kömelek keseli zerarly ýer eýeleri çaýa geçmeli boldular. Häzirki wagtda ýyllyk 256 müň tonna önüm öndürýän Şri-Lanka dünýä bazarynda klassiki bitewi ýaprakly çaýyň öňdebaryjy öndürijisi bolmagynda galýar.

5. Türkiýe — çay içmekde öňdeligi saklaýan ýurt

Her bir raýatynyň ýylda ortaça müňe golaý käse çaý içýän Türkler bu ugurda dünýäde deňi-taýy bolmadyk ýurtlaryň biridir. Rize welaýaty başda bolmak bilen, gara deňiz kenarýakasynda ýyllyk 246 müň tonna çaý ýetişdirilýär. Adaty gyzyl reňkli we ýörite lale görnüşli çäneklerde berilýän bu içgi türk halkynyň milli aýratynlygyna öwrülip, hatda käbir sebitdäki şäherçeleriň atlaryna hem täsir edipdir.