Ýewropa Bileleşiginiň düýbi haçan tutuldy?

Ikinji jahan urşundan soň Ýewropa ýurtlarynyň arasynda parahatçylykly hyzmatdaşlygy ýola goýmak zerurlygy ýüze çykdy. Şol maksat bilen 1951-nji ýylyň 18-nji aprelinde Fransiýa, Günbatar Germaniýa, Italiýa we BeNelýuks ýurtlary (Belgiýa, Niderlandlar, Lýuksemburg) tarapyndan Pariž şertnamasyna gol çekilip, Ýewropanyň Kömür we Polat Jemgyýeti (ECSC) döredildi.

Bu jemgyýet strategik senagat serişdeleri bolan kömür we polata bilelikde gözegçilik etmek arkaly ýurtlaryň arasynda urşy mümkin däl ýagdaýa getirmegi maksat edinýärdi. Başlangyç Fransiýanyň daşary işler ministri Robert Şuman tarapyndan teklip edilipdi. Onuň 1950-nji ýylyň 9-njy maýynda eden çykyşyndan soň bu gün Ýewropa güni hökmünde bellenilýär.

ECSC hyzmatdaşlygyň üstünlikli nusgasy bolup, 1957-nji ýylda Ýewropanyň Ykdysady Jemgyýeti (EEC) we EURATOM-yň döremegine ýol açdy. Bu üç gurama soňra birleşip, häzirki Ýewropa Bileleşiginiň (ÝB) düýp binýadyny düzdi.

Kömür we polat serişdelerine bilelikde gözegçilik etmek başlangyjy Ýewropanyň syýasy we ykdysady birleşiginiň ilkinji ädimi boldy. ECSC diňe bir ykdysady hyzmatdaşlyk däl, eýsem kontinentde durnuklylygyň we parahatçylygyň esasyny goýdy.