
O‘simlikning bu turi dukkakdoshlar oilasiga mansub. Ularning bo‘yi 4–10 metrgacha yetadi. Poyalarida 2 tadan 5 tagacha asosiy shoxlar o‘sib chiqadi, ulardan esa ketma-ket boshqa shoxchalar ajraladi. Sözen bargining uchida tikani bor. Uning gul to‘plami shingil ko‘rinishida bo‘lib, o‘zining chiroyli moviy rangi bilan ajralib turadi. Sahro akatsiyasi hisoblangan sözen juda tez o‘sadi. Sözenning umri 50–60 yilgachadir. Uning asosiy ildizi 2–3 metr chuqurlikkacha yetadi, yon ildizlari esa 5–8 metrgacha atrofdagi maydonga yoyiladi. Sözenning vegetatsiyasi mart oyining oxiri va aprel oyining boshlarida boshlanadi. U shu davrda gullaydi, mevalari esa may oyining ikkinchi yarmi va iyun oyining boshlarida yetiladi. Sözen vegetativ usul bilan, shuningdek, urug‘lar orqali ko‘payadi. Uning har bir tupida 900 tagacha urug‘ hosil bo‘ladi. Sözen ko‘chma qumlarda va mustahkamlangan qumloqlarda o‘sishi mumkin. Markaziy Qoraqumda bir gektarga 75 tup sözen to‘g‘ri keladi. Bu o‘simlik qumni mustahkamlovchi butasimon daraxt hisoblanadi. Sözenning dorivor xususiyatlari Qahramon Arqadog‘imizning ko‘p jildli «Turkmanistonning dorivor o‘simliklari» nomli ilmiy-ensiklopedik kitobining ikkinchi jildida bayon etilgan.
Keywords