Tutning inson salomatligiga foydalari: Vitaminlar va minerallarning tabiiy manbai
Xalq orasida katta ishtiyoq bilan isteʼmol qilinadigan, ayniqsa bolalarning eng sevimli mevalaridan biri boʻlgan tut nafaqat oʻziga xos shirin taʼmi bilan cheklanib qolmay, balki inson salomatligiga yetkazadigan koʻp tomonlama dorivor foydalari bilan ham alohida ajralib turadi.
Kundalik hayotimizda turli sharbatlar, murabbolar va shinni (bex) tayyorlashda keng qoʻllaniladigan tut, tarkibidagi boy ozuqaviy moddalar hamda minerallar jihatidan eng foydali mevalar qatoriga kiradi. Ilmiy tadqiqotlar va xalq tabobati ushbu ajoyib mevaning tarkibida glyukoza, fruktoza, organik kislotalar, efir moyi, karotin, shuningdek C, E, K, PP vitaminlari va B vitaminlari majmuasi mavjudligini isbotlaydi. Bundan tashqari, tut organizmning meʼyorda ishlashi uchun zarur boʻlgan kalsiy, natriy, magniy, fosfor, kaliy, rux va mis kabi qimmatli mikroelementlarga juda boydir.
Mevaning turlariga va qismlariga koʻra dorivor xususiyatlari quyidagicha farqlanadi:
Qora tut: Qora tutning mevasida yuqorida aytib oʻtilgan moddalardan tashqari, kamqonlikning (anemiyaning) oldini olishda va qon tarkibidagi gemoglobinni oshirishda katta ahamiyatga ega boʻlgan temir moddasi koʻp miqdorda saqlanadi. Uning bargida esa tibbiyotda keng qoʻllaniladigan tutin glikozidi bor.
Oq tut: Oq tut poyasining poʻstlogʻi va ildizidan olinadigan tabiiy suyuqlik (ekstrakt) dorivor vosita sifatida qoʻllanilib, u yoʻtal, demgasma (astma) va quyonchiq (epilepsiya) kasalliklarini davolashda samarali yordam beradi. Shuningdek, ushbu vosita organizmdan ortiqcha suyuqliklarni chiqarishda (peshob haydovchi) va nafas yoʻllarini tozalashda (balgʻam koʻchiruvchi) xalq tabobatida keng qoʻllaniladi.
Natijada, mavsumiga qarab tutni muntazam va meʼyorida isteʼmol qilish, organizmning chidamliligini, immun tizimini mustahkamlab, bir qancha kasalliklarning oldini olishga yordam beradi.
