Ekologiýa
🌿 Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti ekologiýa we howanyň üýtgemegi boýunça halkara ylmy maslahata çagyrýar. 4–5-nji iýunda geçiriljek onlaýn forumda ekologiýa howpsuzlygy, suw serişdeleri, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak we bioköpdürlilik meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Tezisler 23-nji maýa çenli kabul edilýär.
8 мая 2026 г.
Grüner See — Awstriýadaky täsin köl bolup, ýazda gar suwlary bilen dolup seýilgähden suwasty jennede öwrülýär, güýzde bolsa ýene öňki keşbine gaýdýar.
5 мая 2026 г.
Magtymguly etrabynyň subtropik howasynda ekzotik Waşingtoniýa palmasy üstünlikli boý alýar. Ak obaly Mämmetgeldi Hudaýberdiýewiň 20 ýyla golaý wagt bäri ösdürip ýetişdirýän bu täsin agajy tebigat bilen zähmetiň ajaýyp sazlaşygyny görkezýär. Sebitiň howa şertleri seýrek ösümlikleriň hem gülläp ösmegine mümkinçilik döredýär.
1 мая 2026 г.
Türkmenistan ESCAP sessiýasynda sebit hyzmatdaşlygyny we durnukly ösüşi ilerletmek boýunça çykyş etdi. Ýurdumyz logistika, sanly çözgütler we ekologik howpsuzlyk ugurlarynda täze başlangyçlary öňe sürdi.
24 апр. 2026 г.
26-njy mart indi «Aral deňziniň, Amyderýanyň we Syrderýanyň güni» hökmünde belleniler. Bu çözgüt Merkezi Aziýada suw serişdelerini goramak we ekologiýa hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek üçin möhüm ädimdir.
23 апр. 2026 г.
Amyderýadan soň Aşgabatda ýaş tebigatçylar üçin okuw maslahaty geçirildi. Ýaşlar howanyň üýtgemegi boýunça täze bilimleri özleşdirip, ekologiýa meýletinçiligine taýýarlanyldy.
22 апр. 2026 г.
Türkmenistan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan we Täjigistan Amyderýa we Syrderýa basseýnlerini goramak üçin birleşýär. FAO goldawy bilen amala aşyrylýan 30 mln dollarlyk CAWLN taslamasy sebitde suw, oba hojalygy we ekologiýa durnuklylygyny üpjün etmegi maksat edinýär.
20 апр. 2026 г.
Gresiýanyň Krit adasyndaky Ano Wuwes obasy dünýäniň iň garry miwe berýän zeýtun agajynyň mekanydyr. 2 müň ýyldan gowrak ýaşynyň bardygy çaklanylýan bu daragt henizem hasyl berýär we tebigatyň bakylygynyň nyşany bolup durýar.
19 апр. 2026 г.
Amyderýa döwlet tebigy goraghanasy ýaşlar üçin eko-syýahata öý eýeçilik etdi 🌿 United Nations Development Programme goldawynda geçirilen çäre ekologik düşünjäni ösdürmäge gönükdirildi.
14 апр. 2026 г.
Tebigatda dynç alyş — jogapkärçilikdir 🌿 Ot ýakmakda seresap boluň, hapany ýygnaň we tebigaty arassa saklaň. Goý, yzymyzda diňe ýakymly ýatlamalar galsyn!
14 апр. 2026 г.
Bütindünýä banky 11,7 mln $ grant bilen ekologiýa taslamasyny tassyklady. Maksat — hapalanmagy azaltmak we biologik köpdürlüligi goramak.
13 апр. 2026 г.
Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak ministrligi we BMGÖM tarapyndan Lebap welaýatynyň köllerinde hem-de Amyderýanyň boýlarynda guşlaryň ylmy hasaba alyş işleri geçirildi. Gözegçilik döwründe Russiýadan we Gazagystandan gelen seýrek duş gelýän guşlaryň görnüşleri we sany öwrenildi.
31 мар. 2026 г.
Türkmenistan we ÝB Brýusselde ekologiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmegi maslahatlaşdylar. Taraplar daşky gurşawy goramak, suw serişdeleri we durnukly ösüş boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmäge gyzyklanma bildirdiler.
26 мар. 2026 г.
Türkmenistanly ýaşlar Aral sebitini dikeltmek üçin innowasion taslamalary hödürlärler. BMGÖM we GEF tarapyndan yglan edilen bäsleşik ýaşlary «ýaşyl» çözgütleri döretmäge çagyrýar. Arzalar 22-nji maýa çenli kabul edilýär.
26 мар. 2026 г.
Hatigata galasy seýilgähinde 160 ýyllyk sakura gülläp başlady. «Udzikuni-dzakura» diýlip atlandyrylýan bu agaç 18 metre çenli beýiklige ýetýär.
24 мар. 2026 г.
Amyderýanyň orta akymyndaky şor suw akabalaryny ylmy esasda peýdalanmak Türkmenistanyň suw diplomatiýasynyň we ekologiýa syýasatynyň möhüm ugrudyr. Alymlar tarapyndan işlenip düzülen 4 zolakly ulgam ýylda 1,23 kub kilometr süýji suwy tygşytlamaga we täze öri meýdanlaryny dolanyşyga girizmäge mümkinçilik berýär. Makalada şor suwlaryň duzlulyk derejesine görä maldarçylykda, balykçylykda we bagy-bossanlyga öwürmekde netijeli ulanylyşy ylmy taýdan esaslandyrylýar.
24 мар. 2026 г.
Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadag ählihalk bag ekmek dabarasyna gatnaşyp, ýazky möwsüme badalga berdi. Arkadag şäherinde geçirilen çäre Milli bahar baýramynyň ruhuna beslenip, ýaşyl gurşawy ösdürmäge gönükdirildi. Bu asylly başlangyç ýurdumyzyň bagy-bossanlyga öwrülýändiginiň aýdyň nyşanydyr. 🌿
22 мар. 2026 г.
Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ählihalk bag ekmek dabarasyna gatnaşyp, ekologiýa abadançylygyny berkitmäge gönükdirilen giň gerimli çärä badalga berdi. Ýurdumyz boýunça 600 müňden gowrak bag nahaly oturdylyp, millionlarça agaja ideg edildi. Bu asylly başlangyç ýaşyl geljegimiziň binýadyny berkidýär. 🌿
22 мар. 2026 г.
Türkmenistanyň tebigatynda efemeroid ösümlikleriň ir gülläp ösüşi hasaba alyndy. Alymlaryň maglumatlaryna görä, şu ýyl ýaz pasly adatdakydan 15 gün öň başlady. Netijede Köýtendagyň dag eňňitleri çigildemler, däligöjele we beýleki ýazky güller bilen bezeldi.
18 мар. 2026 г.
25–26-njy martda Daşkent şäherinde Tashkent Water Week 2026 halkara forumy geçiriler. Forumda Merkezi Aziýada suw howpsuzlygy, serhetara suw serişdelerini dolandyrmak, sanly suw tehnologiýalary we oba hojalygynda suw tygşytlaýjy çözgütler ara alnyp maslahatlaşylar.
16 мар. 2026 г.
Türkmenistanyň Gidrometeorologiýa gullugynda Ýabany tebigatyň halkara gününe bagyşlanan maslahat geçirildi. “Dermanlyk we hoşboý ysly ösümlikler: saglygy we mirasy gorap saklamak” şygary bilen geçirilen çärede biodürliligi gorap saklamak, tebigaty rejeli peýdalanmak we halkara borçnamalary durmuşa geçirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
4 мар. 2026 г.
Oslo dünýäniň iň “ýaşyl” şäherleriniň halkara reýtinginde birinji boldy. Reýtingi Beýik Britaniýanyň kruiz kompaniýasy Iglu Cruise taýýarlady. Şäher 77,3 bal toplap, howanyň arassalygy we ýaşaýjylaryň 95%-iniň ýaşyl zolaklara golaý ýaşamagy bilen öňe saýlandy.
1 мар. 2026 г.
“Dikligine ekerançylyk” şäher durmuşynyň täze ugruna öwrülýär. Beýik binalarda ýerleşýän dikligine fermalar 95% az suw sarp edip, ýylyň dowamynda täze hasyl berýär. Bu tehnologiýa azyk howpsuzlygyny güýçlendirýär, transport çykdajylaryny azaldýar we şäher howasyny arassalaýan “ýaşyl öýken” bolup hyzmat edýär.
28 февр. 2026 г.
Central Asia Regional Environmental Center (MASEM) we “Amyderýa” basseýn suw hojalyk birleşigi Amyderýanyň suw serişdelerini durnukly dolandyrmak meselelerini maslahatlaşdy. Duşuşyk Food and Agriculture Organization (FAO) we Green Climate Fund goldawyndaky täze sebit maksatnamasynyň çäklerinde geçirildi.
25 февр. 2026 г.
Türkmen wekiliýeti BAE-niň Abu-Dabi şäherinde UNEP-iň Nebit we gaz metany hyzmatdaşlygy (OGMP 2.0) boýunça ýyllyk maslahatyna gatnaşdy. Maslahatyň çäklerinde metanyň zyňyndylaryny azaltmak, hasabat bermek we barlamak ulgamyny döretmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
20 февр. 2026 г.
Russiýaly alymlar otag ösümlikleriniň howany gymmat enjamlar ýaly netijeli arassalap bilýändigini belleýärler. Myrtus communis bakteriýalara garşy göreşýär, Peperomia zyýanly maddalary siňdirýär, Epipremnum aureum howany çyglandyrýar. Şeýle hem Pelargonium, Murraya paniculata we Tradescantia nerw ulgamyny rahatlandyryp, zyýanly buglary siňdirýär. Tebigy “janly süzgüç” hökmünde öýde ösümlik saklamak peýdalydyr.
20 февр. 2026 г.
Türkmenistanyň wekilleri Abu-Dabi şäherinde geçirilen OGMP 2.0 boýunça ýyllyk konferensiýa gatnaşdylar. Çäre Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky gurşaw maksatnamasy tarapyndan guraldy. Maslahatda nebit-gaz pudagynda metan zyňyndylaryny azaltmak, hasabatlylygy kämilleşdirmek we Altyn standartyň talaplaryny ýerine ýetirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle-de türkmen wekiliýeti Bütindünýä banky bilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirdi.
19 февр. 2026 г.
Durnukly ösüş we daşky gurşawy goramak türkmen syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. 2030-njy ýyla çenli metan zyňyndylaryny 30% peseltmek maksadyna ynamly barýarys. Töwekgelçilikleri azaltmak üçin tokaý zolaklary döredilýär, baglar oturdylýar, goraghanalar netijeli işleýär, «Altyn asyr» Türkmen kölü ekologiýa howpsuzlygyny üpjün edýär.
17 февр. 2026 г.
Amyderýanyň sag kenaryndaky «Ak altyn», «Bataş» we «Ýylgynagyz» düzlüklerindäki ekin meýdanlaryny suwarmak üçin gurlan «Ýylgynagyz» akabasy täzeden dolup akyp başlady. Suw göterijileriň abatlanmagy netijesinde, akabanyň suw geçirijilik ukyby doly dikeldildi. Bu ýyl ekerançylar bugdaý, gowaça we dürli aralyk ekinleri ösdürmegi meýilleşdirýärler.
14 февр. 2026 г.
Türkmenistanda «Suw kodeksi» suw serişdelerinden netijeli peýdalanmagy we oba hojalygyň durnukly ösüşini üpjün edýär. Damjalaýyn suwaryş, täze suw howdanlary we beýleki tehnologiýalar ekinleriň hasyllylygyny artdyrýar we ekologiýa abadançylygyny üpjün edýär.
12 февр. 2026 г.
2–5 fewral aralygynda Türkmen wekiliýeti Duşenbe şäherinde geçirilen sebitleýin okuw maslahatyna gatnaşýar. Maslahatyň maksady — ÝPÝPÜTH pudagynda parnik gazlarynyň inwentarizasiýasyny ösdürmek, howa syýasatynyň täsirini bahalandyrmak we tejribe alyşmakdyr.
4 февр. 2026 г.
Alymlar belläp geçýärler: Arktika dünýäniň beýleki ýerlerinden 4 esse çalt gyzýar. Bu dünýä ummanlarynyň derejesiniň ýokarlanmagyna, howanyň üýtgemegine we seýrek duş gelýän haýwanlaryň ýaşaýyş şertleriniň howp astynda galmagyna sebäp bolýar.
3 февр. 2026 г.
Köýtendagyň Gaýnarbaba çeşmesi kükürt-wodorodly suwy, deňagramly ekologiýasy we endemik «garlyk dadrany» balyklary bilen aýratyn üns çekýär. Bu ýer tebigatyň owadanlygyny we milli mirasymyzy görkezýän ajaýyp maskandyr.
9 янв. 2026 г.
Türkmenistanda 2026–2030-njy ýyllar üçin täze Milli tokaý maksatnamasy işlenip taýýarlandy. Maksatnama tebigy tokaýlary dikeltmek, ekologiýany gowulandyrmak, halkalaýyn tokaý zolaklaryny döretmek hem-de hususy maýa goýumlaryny çekmek ýaly çäreleri öz içine alýar. Sanly gözegçilik ulgamlary arkaly tokaýlara ideg häzirki zaman talaplaryna laýyk ýola goýular.
7 янв. 2026 г.
Takla-Makan çölünden öwrenilen tejribeler, Aşgabatta BMG sebit merkeziniň döredilmegine we durnukly ösüşi üpjün etmäge ýardam edýär.
5 янв. 2026 г.
Oktýabr aýynda gün aktywliginiň artmagy: Üçünji geomagnit tupany
18 окт. 2025 г.
Dünýäniň iň gurak çölü bolan Çilidäki Atakama çölünde güller açdy. Bu barada Reuters habar berýär.
9 окт. 2025 г.
Türkmenistan gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri boýunça halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmagyň tarapdary
7 окт. 2025 г.
Türkmen wekiliýeti parnik gazlaryny tükellemegiň çygrynda mümkinçilikleri ýokarlandyrmak boýunça treninge gatnaşýar
7 окт. 2025 г.
Fizika-matematika ylymlarynyň doktory Sergeý Bogaçewiň beren maglumatyna görä, soňky üç aýyň dowamynda ilkinji gezek şeýle güýçli magnit tupany Ýeriň üstünden geçdi. Bu barada ol «Ünsli boluň, Moskowa» taslamasyna gürrüň berdi.
30 сент. 2025 г.
Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasynyň beren maglumatyna görä, Ýer ýüzi Günüň koronal deşiginden çykan Gün şemalynyň täsirine garaşylan wagtyndan takmynan bir gün soň düşdi.
15 сент. 2025 г.
10-njy sentýabr gijesi, Ýer ýüzünde garaşylmadyk magnit bozgaklygy ýüze çykdy.
10 сент. 2025 г.
Russiýanyň Kosmos Işleri Instituty (IKI RAN): G2 we G3 derejesindäki magnit bozulmalary ýüze çykdy.
2 сент. 2025 г.
2025-nji ýylyň awgust aýynyň 29-na Gün ýüzünde güýçli ýalpyldawyk — M1.1 derejesindäki Gün ýalpyldawygynyň ýüze çykandygy habar berildi.
30 авг. 2025 г.
Ýaponiýa, kosmosdäki çöp zyňyndylaryny arassalamak üçin halkara düzgünlerini işläp düzmekçi. Bu zyňyndylar sunujylara we Halkara kosmos bekedine howp döredip biler. Bu barada Kyodo habar agentligi ýurduň resmi wekillerine salgylanyp habar berýär.
4 авг. 2025 г.
2002-2024 ýyllar aralygynda alyp barlan sun’iy ýoly bilen alnyp barylan gözegçilikleriň maglumatlary esasynda, buzly örtükleri bolan Grenlandiýa we Antarktika dünýäniň ähli kontinentlerinde ýerasty suw derejesiniň ep-esli pese gaçandygy we ýumşak suw serişdeleriniň azalandygy ýüze çykaryldy. ABŞ-nyň Arizona uniwersitetiniň klimatologlary, geofizikalary we gidrologlaryndan düzülen halkara ylmy topar 22 ýylyň dowamynda buz örtüginden azat ýerasty ýerleriň suw serişdeleriniň öňden görülmedik tizlik
4 авг. 2025 г.
Tebigata bolan söýgi — ýürekden başlanýar
29 июл. 2025 г.
Türkmenistanyň wekiliýeti Halkara ekologiýa maslahatyna gatnaşdy
29 июл. 2025 г.
Günüň güýji 2025-nji ýylda iň ýokary derejesine ýetenden soň, indiki dört ýylyň dowamynda asta-asta azalyp başlar. Muňa garamazdan, şol döwürde Gün ýüzünde güýçli ýyldyrymly ýalkymalar bolup, onuň netijesinde Ýerde güýçli magnit tupançyklary hem ýüze çykyp biler. Bu barada Gün astronomiýasy boýunça laboratoriýanyň ýolbaşçysy, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos gözleg institutyň alymy Sergeý Bogaçýow RIA Nowosti agentligine beren gürrüňinde aýtdy.
24 июл. 2025 г.
Amyderýa — Merkezi Aziýanyň iň uly derýalarynyň biri bolup, gadym döwürlerden bäri sebitdäki ýaşaýşyň we medeniýetiň möhüm çeşmesi bolup hyzmat edipdir. Onuň emele gelşi, ugurlary, ekologiki ýagdaýy we taryhy ähmiýeti bu derýanyň diňe bir geografiki däl, eýsem ykdysady we medeni taýdan hem örän möhüm ýer eýeleýändigini görkezýär.
23 июл. 2025 г.
Dünýäniň iň uly köli hasaplanýan Hazar deňzi soňky ýyllarda suw derejesini yzygiderli ýitirýär. Alymlar bu ýagdaýyň sebäpleriniň arasynda global we sebit klimatynyň üýtgemegini görkezýärler. Hazar deňziniň demirgazygynda täze adanyň peýda bolmagy — deňziň çekilmeginiň ýene bir aýdyň subutnamasy boldy. Bu açyşy eden rus alymlary bilen Naked Science neşiri habarlaşyp, jikme-jik maglumatlary alypdy.
21 июл. 2025 г.
Amyderýa güni mynasybetli «Amyderýa: obýektiw arkaly nazar» — fotosurat bäsleşigi yglan edildi
11 июл. 2025 г.
Hoz agajy diňe bir tebigatyň baýlygy däl, eýsem, ykdysady, ekologiýa we saglyk taýdan dünýä derejesinde ähmiýeti bar bolan agaç görnüşidir. Onuň durnukly ösdürilmegi we goralmagy häzirki döwrüň möhüm ugurlarynyň biri bolup galýar.
9 июл. 2025 г.
Dünýäniň dürli künjeginden uçup gelýän çuluk guşlary häzirki wagtda Lebap welaýatynyň suw ýakalarynda höwürtge gurýarlar. Alymlar bu tebigy hadysany ylmy taýdan öwrenýärler.
4 июл. 2025 г.
Amyderýanyň tebigy, taryhy we ykdysady ähmiýeti
3 июл. 2025 г.
5-nji Iýun — Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni
8 июн. 2025 г.
Ýyldyrym — tebigy atmosferada dörän güýçli elektrik zarýady bolup, ýagtylyk (şöhle) we ses (şahyrdy) bilen bilelikde peýda bolýar. Ol howanyň üýtgemeginiň, ýagny bulutlaryň arasynda ýa-da bulut bilen ýer ýüzüniň arasynda elektrik potensialynyň deňsizliginden döreýär. Bu tebigy hadysa köplenç güýz we tomus paslynda ýygy-ýygydan ýüze çykýar we ol adam saglygyna, ýaşaýyş jaýlaryna, tehniki enjamlara hem-de tokaýlara uly howp salyp bilýär.
7 июн. 2025 г.
Magnit tupany — bu Gün koronasyndaky güýçli partlamalaryň netijesinde giňişlige zyňylýan ýokary energiýaly bölekijleriň Ýeriň magnit meýdany bilen täsirleşmegi sebäpli ýüze çykýan tebigy kosmos hadysasydyr. Bu täsir ýer ýüzündäki tehnologiýalara, aragatnaşyk ulgamyna, howa ulaglaryna, hatda adam saglygyna hem täsir edip biler.
4 июн. 2025 г.
Ýurdumyzyň özboluşly we örän baý tebigaty bar. Uçut gaýaly, dereli daglarymyz, aňyrsyna göz ýetmeýän sähralarymyz, tolkunyp ýatan deňiz-derýalarymyz oňa özboluşly gözellik berip, janly-jandarlaryň ýaşamagy, köpelmegi üçin iňňän oňaýly tebigy şertleri üpjün edýär.
1 июн. 2025 г.
Ýurt daşky gurşawy goramak we howa şertleriniň üýtgemegine garşy göreşmekde möhüm ädimler ätýär.
27 мая 2025 г.
"Türkmenistan we BMG: Durnukly Ösüşe Täze Ädimler"
8 мая 2025 г.
Ogurjaly adasy – tebigatyň täsin künjegi
8 мая 2025 г.
Ekologiýany goldaýan 7 meşhur aktýorlar we aktrisalar
6 мая 2025 г.
Amyderýa goraghanasy – gözellikler we täsinlikler dünýäsi
22 апр. 2025 г.
“Türkmenistanyň aýratyn goralýan tebigy zolaklarynyň çäginde biodürlüligi goramagyň ähmiýeti”
21 апр. 2025 г.
Ekologiýa abadançylygy – döwrüň talaby
17 апр. 2025 г.
Ekologiýa we daşky gurşawyň abadançylygy
17 апр. 2025 г.