Çuluk guşlary: suw kenarlarynyň parahat myhmanlary

Dünýäniň dürli künjeklerinde duş gelýän çuluk guşlary biziň ýurdumyzda hem wagtlaýynça mesgen tutýan, howanyň ýylylamagy bilen uçup gelýän myhman guşlar hökmünde giňden tanalýar. Olar köplenç suw ýakalaryndaky tokaýlyklarda we jülgelerde ýaşaýarlar.

Türkmenistanda bu guşlar esasan içerki suw ýakalarynda höwürtge gurýarlar. Olaryň horazlarynyň we mäkiýenleriniň reňk aýratynlyklary gözelligi bilen tapawutlanýar: olaryň üst bölekleri gara, aşaky taraplary bolsa ak reňkde bolýar. Aýaklary gyzyl, çüňkleri bolsa uzyn görnüşlidir.

Çuluklar adatça höwürtgelerini ýer ýüzünde ot-çöp bilen örtüp guraýarlar. Her ýyl iýun aýynyň ikinji ýarymynda jüýjeleri ýumurtgadan çykyp, bir ýarym aýdan uçup başlaýarlar. Daşaýjy çuluklar awgust aýynyň ahyryndan başlap, noýabr aýyna çenli ýyly ýurtlara göçýärler.

Bu guşlaryň maşgalasyna dünýä boýunça dokuz görnüş degişli bolup, olaryň köpüsi dürli klimatik şertlere uýgunlaşyp ýaşap bilýär. Günüň agşamlyk böleginde suwlaryň çuňrak ýerlerinde ownuk suw jandarlary bilen iýmitlenýän bu guşlar tebigatda biologiki deňagramlylygyň saklanylmagynda möhüm rol oýnaýarlar.

Türkmen ornitologlarynyň bellemegine görä, çuluklaryň ýurdumyzdaky hereketleriniň yzygiderli ylmy taýdan öwrenilmegi ekoulgamdaky durnuklylygyň üpjün edilmegine uly goşant goşýar.