Hyýaryň ekiliş usullary we wagty

Ekiş wagty

Hyýaryň ekiş wagty onuň haýsy usul bilen ösdürilmegine, sebitdäki howa şertlerine we topragyň ýylylygyna baglydyr. Türkmenistanyň şertlerinde iki esasy ekiş möwsümi bar:

• Ýazky ekiş:
  Mart aýynyň ahyry – aprel başlarynda başlanýar. Bu döwürde topragyň temperaturasy +15 °C-den ýokary bolmaly.

• Tomusky ekiş (ikinji ekiş):
  Iýun aýynyň ikinji ýarymyndan – iýul başlaryna çenli ýerine ýetirilýär. Bu döwürde howanyň gyzgynlygy sebäpli suwarylma aýratyn möhümdir.

Ekiliş usullary

1. Göni topraga ekmek (dana ekiş)

Bu usulda tohumlar göni meýdançadaky topraga ekilýär.

• Aralyk: Hatara aralyk 60-70 sm, hatar içindäki aralyk 20-30 sm.

• Gözli ekiş: Her göze 2-3 tohum goýulýar.

• Çuňlugy: 2–3 sm.

Bu usul, gök ekinler bilen meşgullanýan oba hojalyk kärhanalary üçin amatly.

2. Nahal bilen ekmek

Nahallar ýörite tüýdüklerde ýa-da ýyladyşhanada ösdürilip, soň meýdana geçirilýär.

• Nahaly taýýarlaýyş: Ekişden 20–25 gün öň tohumlar tüýdüklerde ekilýär.

• Ösüş derejesi: 3–4 ýaprak çykan mahal meýdana geçirilýär.

• Üstünligi: Hasyl has ir alnar we ösüş has çalt başlar.

Nahal usuly, kiçi göwrümli baglarda ýa-da gysga wagtda ir hasyl gazanmak isleýänler üçin amatlydyr.

Toprak taýýarlygy

Hyýar üçin ýeňil, gurplu, gowy guradylan toprak iň gowusydyr. Ýagdaýy gowulandyrmak üçin:

• Galla, pomidor ýa-da kelläp ösdürilýän ekinlerden soň ekmek peýdalydyr.

• Organiki dökün (tezek ýa-da kompost) goşmak maksadalaýykdyr.

• Topragy ýazdan öň gögerip başlamazdan öň 20–25 sm çuňlykda sürmek maslahat berilýär.

Suwaryş we ideg

• Yzygiderli suwaryş möhümdir, esasan hem gülläp başlamazdan öň we miwe döretme döwründe.

• Zalal berýän ösümliklerden arassalamak we topragy ýumşatmak ösüşi güýçlendirýär.

• Güýçli ösmegi üçin azot, fosfor we kaliy dökünleri ulanylýar.

Hasyl ýygnamak

• Ekişden 40–60 gün soň ilkinji hasyl ýygnalyp başlaýar.

• Miweler 10–15 sm uzynlykda ýitirilmezden ýygnalmaly, çünki garran hyýarlarda tagam we hili pese gaçar.

Hyýar ösdürmek – wagtynda ekiş, dogry suwaryş we ideg bilen hasylly we peýdaly bolup biler. Türkmenistanyň günli howasy we baý topragy bu gök önümi ösdürmek üçin amatly şertleri döredýär.