Dünýäde miweleriň müňlerçe görnüşi bar. Olaryň köpüsi agaçlarda ýetişýän bolsa, käbirleri bolsa bakja ekinleri ýaly ösýär. Şeýle täsin miweleriň biri hem «gawun armydy» ýa-da «süýji hyýar» diýlip atlandyrylýan pepinodyr. Ol daşky görnüşi, tagamy we ösdürilip ýetişdiriliş aýratynlyklary bilen tapawutlanýar.

Pepinonyň watany Günorta Amerika, hususan-da Çili we Peru ýurtlary hasaplanýar. Bu miwe ylmy çeşmelerde Solanum muricatum ady bilen tanalýar. Ispan dilinde oňa «Pepino dulce», ýagny «süýji hyýar» diýilýär.

Daşky görnüşi we tagamy

Pepino süýri, armyt şekilli miwe bolup, onuň sarymtyl gabygynyň ýüzünde melewşe reňkli çyzyklar bolýar. Miwäniň uzynlygy 10 santimetre, ini bolsa 6 santimetre ýetip bilýär. Agramy, adatça, 300–500 gram aralygynda bolýar.

Bu ösümlik itüzümler maşgalasyna degişli bolup, pomidor, badamjan we ýeralma bilen bir maşgala girýär. Miwäniň içindäki ownuk tohumlary hem iýmek bolýar.

Pepinonyň tagamy gawunyň süýjüligini we hyýaryň terligini ýatladýar. Şonuň üçin ol köplenç täze ýygnalan görnüşinde iýilýär. Şeýle hem miweden senagat usulynda dürli önümler taýýarlanylýar we onuň düzüm bölekleri kosmetika serişdelerinde ulanylýar.

Pepino nähili ösdürilip ýetişdirilýär?

Pepino boýy bir metre çenli ýetýän, hemişe ýaşyl öwüsýän ýarym gyrymsy ösümlikde ýetişýär. Ol ýyly howaly sebitlerde gowy ösýär. Häzirki wagtda ösümlik Günorta Amerikanyň käbir ýurtlarynda, Täze Zelandiýada we Ýewropanyň tropik hem-de subtropik howa şertlerine laýyk gelýän sebitlerinde ösdürilip ýetişdirilýär.

Pepino, esasan, şahalary arkaly köpeldilýär. Käbir ýurtlarda ol pomidor ýaly ýere ýaýradyp ýa-da daýançlara daňyp ösdürilýär. Ösümlik ekilenden takmynan bäş aý soň ilkinji miwelerini berýär. Amatly şertlerde iki ýyla çenli hasyl berip bilýär.

Çeşmede getirilen maglumatlara görä, pepinonyň her gektaryndan 40–60 tonna çenli hasyl almak mümkin. Emma bu görkeziji ösdürip ýetişdirmegiň şertlerine, topragyň ýagdaýyna we ideg derejesine baglylykda üýtgäp biler.

Pepino tebigatda ýabany görnüşde seýrek duş gelýän, esasan, medeni ekin hökmünde ösdürilýän ösümlikdir. Onuň miweleri güýze çenli ýygnalyp bilner.

Miweçiligi ösdürmek üçin täze mümkinçilik

Pepino özboluşly tagamy, daşky görnüşi we dürli görnüşde peýdalanmak mümkinçiligi bilen miweçilik ulgamynda gyzyklanma döredýär. Ýyly howa şertlerinde ösdürilip ýetişdirilmegi mümkin bolan bu ekin adaty miwelerden tapawutly önümleri öndürmek isleýän daýhanlar üçin hem gyzykly ugur bolup biler.