Ýer almasyň görnüşleri, ekiliş usullary we wagty

Ýer almasynyň görnüşleri

Ýer almanyň görnüşleri dürli aýratynlyklary, hususan-da däne görnüşi, reňki, tagamy we howa şertlerine çydamlylygy boýunça tapawutlanýar. Esasy görnüşler şulardyr:

• Aky däneli görnüşler — iň meşhur we köp ösdürilýän görnüşleriň biri. Hasyly ýokary, tagamy oňat.

• Sary däneli görnüşler — baý witaminler we minerallar bilen tapawutlanýar.

• Gyzyl däneli görnüşler — suwuklygy az, däne düzümi gaty.

• Gara däneli görnüşler — esasan dürli ýerlerde agrotehniki şertlere çydamlylygy bilen tapawutlanýar.

Ýeralma görnüşleriniň saýlanyşy ýerli toprak we howa şertlerine, şeýle-de önümçiligiň maksatlaryna görä amala aşyrylýar.

Ekiliş Usullary

Ýeralma ekmek üçin birnäçe usullar ulanylýar. Olaryň esasy aýratynlyklary aşakdakylar:

1. Göni nahal bilen ekmek
   Bu usulda ýeralma göni meýdana nahal görnüşinde ekilýär. Nahal ekmek üçin ýer taýýarlygy ýokary derejede geçirilýär, howa we toprak temperaturasy şertli bolýar. Nahal ekmek ekinleriň durnuklylygyny ýokarlandyrýar we hasyly artdyrýar.

2. Göni däne bilen ekmek
   Däne göni meýdana sepilýär. Bu usul arassa we gowy taýýar bolan topraklarda ulanylýar. Gowy şertlerde ýokary hasyl berýär, ýöne ýagyn az bolan wagty netijeliligi peselip biler.

3. Gatlakly ekmek
   Birden köp gatlak görnüşindäki ekmek. Bu usul köplenç uly oba hojalyk meýdanlarynda ulanylýar. Gatlaklarda dürli görnüşli nahallar ýa-da däneler ekilip, hasyly artdyrmak üçin ulanylýar.

Ekiliş Wagyty

Ýer alma ekiliş wagty ýerli klimat şertlerine we görnüşiň aýratynlygyna baglylykda üýtgeýär. Türkmenistanda adatça şu wagtlar ulanylýar:

• Baharly ekiliş
  Mart aýynyň ahyryndan aprele çenli ýerine ýetirilýär. Bu wagt ekilen ýeralma has köp guralýar we köp ýerlerde iň meşhur usul hasaplanýar.

• Tomusky ekiliş
  Iýun aýynyň başyndan tomus aýlaryna çenli dowam edýär. Bu ekiliş wagty esasan birnäçe ekin döwri üçin ekin meýdanlarynda ýa-da ikinji ekin hökmünde ulanylýar.

• Güzky ekiliş
  Ýer alma käbir sebitlerde ýazdan soň ýa-da tomus soňy ekilýär. Bu usul köplenç howanyň yssylygy we suwuň elýeterliligi bilen bagly.

Ýeralma ösdürmegiň beýleki möhüm şertleri

• Toprak taýýarlygy — ýeralma üçin ýer çuňňur ýumşadylmaly we deňlenmeli.

• Suw üpjünçiligi — hasyllylyk üçin wagtynda we ýeterlik suw bermek zerurdyr.

• Dökünleriň berilmegi — azot, fosfor we kaliý elementleri ýeralma ösmegini we hasylyny ýokarlandyrýar.

• Keseller we zyýan berijiler bilen göreş — meýdanlarda agrotehniki çäreleriň geçirilmegi netijeliligi ýokarlandyrýar.

Ýeralma ekmekde görnüşiň we ekiliş usulynyň saýlanyşy, şeýle hem ekiliş döwrüniň dogry kesgitlenmegi hasyllygyň ýokary bolmagyna gönüden täsir edýär. Türkmenistanda oba hojalyk pudagynda bu meseleler bilen baglanyşykly çäreler alnyp barylýar, täze usullar we tehnologiýalar yzygiderli ornaşdyrylýar.