Merkezi Aziýada suw serişdelerini dolandyrmak ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça möhüm başlangyç öňe sürüldi. 2026-njy ýylyň sentýabr aýyna çenli Syrderýanyň suw howdanynyň akymynyň bitewi awtomatlaşdyrylan hasaba alyş ulgamyny döretmek üçin ýörite iş toparyny döretmek meýilleşdirilýär.

Bu barada Türküstan şäherinde geçirilen Döwletara suw hojalygyny utgaşdyrmak toparynyň (DSHUT) 94-nji mejlisinde karar kabul edildi. Duşuşyga Gazagystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň suw hojalygy edaralarynyň ýolbaşçylary gatnaşdy. Gyrgyzystan bolsa mejlise synçy hökmünde gatnaşdy.

Täze başlangyç Merkezi Aziýada derýa suwlarynyň möçberini kesgitlemekde we paýlamakda sanly tehnologiýalaryň ulanylyşyny giňeltmäge gönükdirilendir. Meýilnama laýyklykda, Syrderýanyň esasy gidrotehniki desgalarynda ultrases datçikleri, suw derejesini ölçeýän enjamlar we maglumatlary awtomatiki geçirýän gidrologik beketler ornaşdyrylar.

Hünärmenleriň bellemegine görä, şeýle ulgam suw akymynyň möçberini has takyk kesgitlemäge we maglumatlary hakyky wagt tertibinde almaga mümkinçilik berer. Bu bolsa suw serişdeleriniň paýlanyşyna gözegçiligi güýçlendirip, döwletleriň arasynda ýüze çykyp biljek düşünişmezlikleriň öňüni almaga ýardam eder.

Sanly gözegçilik ulgamy oba hojalygy üçin hem möhüm ähmiýete eýe bolup biler. Derýanyň we suw howdanlarynyň ýagdaýy baradaky maglumatlaryň yzygiderli ýygnalmagy gurakçylyk töwekgelçiligini öňünden bahalandyrmaga, suw üpjünçiliginiň ýagdaýyny çaklamaga hem-de ekerançylyk möwsüminde zerur çäreleri wagtynda görmäge mümkinçilik berer.

Şeýle-de suw serişdeleriniň ýagdaýyna baglylykda suw howdanlaryndan goýberilýän suwuň möçberini has çalt sazlamak mümkin bolar. Bu aýratyn-da suw az bolan döwürlerde suwdan netijeli peýdalanmaga, suw joşmalary wagtynda bolsa ýitgileri azaltmaga şert döreder.

94-nji mejlisde diňe Syrderýanyň däl, eýsem Amyderýanyň suw howdanyndaky serişdeleriniň ulanylyşy bilen bagly meseleler hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Taraplar derýalaryň suw hojalyk desgalarynyň iş tertibini we suw peýdalanyşynyň degişli çäklerini ylalaşdylar.

Syrderýada awtomatlaşdyrylan suw hasaba alyş ulgamynyň üstünlikli işe girizilmegi Merkezi Aziýada suw serişdelerini dolandyrmagyň sanlylaşdyrylmagynda täze tapgyryň başlangyjy bolup biler. Geljekde bu tejribäniň Amyderýa suw howdanynda hem ulanylmagy we sebitiň suw serişdelerine gözegçilik ulgamynyň has giň gerimde sanlylaşdyrylmagy mümkin.

Indiki, 95-nji mejlisiň Türkmenistanyň çäginde geçirilmegine garaşylýar. Onda suw tygşytlylygy, gidrologik maglumatlary alyşmak we sebitleýin suw gözegçiliginiň bitewi ulgamyny ösdürmek ýaly meseleleriň esasy ugurlaryň hatarynda bolmagyna garaşylýar.