Alymlar: süňkleriň öz-özüni dikeltmegine ýardam berip biljek usuluny tapdylar
Alymlar adam bedeniniň öz süňklerini täzeden dikeltmegine mümkinçilik berip biljek täze usulyň üstünden baran bolmagynyň mümkindigini adýalar. Bu tejribelerde esasy orny GPR133 atly reseptor eýeleýär. Geljekde bu mümkinçilik osteoporoz keseline garşy göreşde täsirli usuly döretmäge getirip biler.
Osteoporoz häzirki wagtda köp maşgalalar üçin hem, saglygy goraýyş ulgamynyň özi üçin hem uly kynçylyk döredýär. Häzirki wagtda ulanylýan dermanlaryň köpüsi diňe süňkleriň bozulmagyny haýalladýar ýa-da gysga wagtlaýyn süňk emele gelmesini güýçlendirýär. Şeýle hem käbir serişdeleriň ýaramaz täsirleri bar.
Leýpsig uniwersitetinden (Leipzig University) professor Ines Libsheriň (Ines Liebscher) ýolbaşçylygyndaky halkara alymlar topary adam bedeninde süňkleriň öz-özüni täzeden emele getirmek mümkinçiliklerini açyp biljek täze ugur barada maglumat berdi. Barlagyň netijeleri Signal Transduction and Targeted Therapy žurnalynda çap edildi.
GPR133 — süňk döredýän öýjükleri hereketlendirýän “açar”
Alymlaryň anyklamagyna görä, GPR133 reseptory süňk dokumasyny emele getirýän öýjükleri — osteoblastlary işjeňleşdirýän aýratyn “geçiriji” hökmünde çykyş edýär. Bu reseptor G-belokly reseptorlar toparyna (GPCR) degişli bolup, daşky signallary öýjügiň içine ugradýar.
Reseptor işjeňleşdirilende osteoblastlar çaltlyk bilen ösüşe geçýär we has berk süňk dokumasy emele getirýärler.
AP503 maddasy — süňkleri güýçlendirmäge mümkinçilik berýän serişde
Öň kompýuter arkaly geçirilen seljerişler AP503 atly maddany ýüze çykarmaga mümkinçilik beripdi. Alymlar ony GPR133 reseptorynyň işini güýçlendirmek üçin ulanyp, hem sagdyn, hem-de osteoporozdan ejir çekýän syçanlarda süňk berkligini ep-esli artdyrdylar.
GPR133 geni bolmadyk aýratyn syçanlarda süňkleriň inçejik we gowşak bolandygy görlüpdir. Emma adaty syçanlarda AP503 reseptory herekete getirilende süňkleriň göwrümi hem, güýji hem ýokarlanýar. Geni bolmadyk syçanlarda bolsa täsir ýüze çykmaýar. Bu bolsa AP503 maddasynyň hut GPR133 arkaly täsir edýändigini görkezýär.
Menopauza döwrüniň modelinde hem oňyn netijeler alyndy
Alymlar estrogen ýetmezçiligi sebäpli süňk ýitgisiniň güýçlenýän menopauza şertlerini hem synap gördüler. AP503 ulanylanda osteoblastlaryň sany we beýleki möhüm görkezijiler ýene adaty derejä geldi, süňkleriň bozulma alamatlary bolsa gowşady.
Reseptoryň işleýşi: mehaniki täsir we öýjükleriň arasyndaky aragatnaşyk
Barlaglaryň görkezmegine görä, GPR133 reseptory öýjügiň daşyndan gelýän mehaniki täsire hem, goňşy öýjükden gelýän molekulalara hem jogap berýär. Öýjügiň içinde bolsa signal cAMP atly kiçijik habarnamanyň kömegi bilen güýçlendirilýär. Bu bolsa süňk emele gelmegine ýardam berýän fermentleriň işini güýçlendirýär.
