Ýürek meýdany küýseýär
Türkmeniň sahawatly topragy bar. Ol idegini kemsiz ýetirip, yhlas bilen hyzmat edene berekedini eçilip, bagtly durmuşa ýetirýär. Munuň şeýledigine biz maňlaý derini döküp, ene ýerden ýylyň-ýylyna bol hasyl almagy başaryan ildeşlerimiziň mysalynda hem göz ýetirýäris. Şolaryň biri hem 1991-nji ýyldan bäri ene topraga hyzmat edip, bugdaýdyr gowaçadan bol hasyl alyp gelýän Köýtendag etrabynyň Ters geňeşliginiň ýaşaýjysy Enargül Ersaryýewadyr. Ol 2021-nji ýylda geňeşligiň çäginde 99,17 gektar ýeri uzak möhletleýin kärendesine aldy. Bu 2018-nji ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň kabul eden «Oba hojalyk pudagynda geçirilýän özgertmeleri has-da kämilleşdirmek hakyndaky» kararynyň durmuşa geçirilmeginiň netijesinde mümkin boldy. Onda daýhan birleşikleriniň ekerançylyk ýerlerinden bugdaý, gowaça we döwlet tabşyrygyna girýän beýleki oba hojalyk ekinleriniň hasyluny ýetirmek üçin ýer gaznasyny döretmek we ondaky ýer böleklerini önüm öndürijilere 99 ýyl möhlet bilen bölüp bermek göz öňünde tutulypdy. Resminamada onuň 70 göteriminde gowaça, bugdaý we döwlet tabşyrygyna girýän beýleki ekinleriň hasyluny ýetirmek, galan böleginde bolsa ylmy esasda ekin dolanyşygyny geçirmek üçin beýleki ekinleri ekmek baradaky teklip makullanylypdyr. Daýhan zenan ilkinji ýyl ýeriniň 42 gektaryna bugdaý, 42 gektaryna gowaça, galan bölegine-de şaly we mäş ekdi. Ol turuwbaşdan işine yhlasly ýapyşdy. Kynçylykdan gaçmady. Gijesini gündiz edip, kärende ýerinde işladi. Ekinleriň idegini kem etmedi. Ýeterlik mukdarda ýerli we mineral dökünleri berdi. Amyderýanyň mele suwundan kemsiz gandyrydy. Çekilen zähmet ýerine-de düşdi. Ene toprak bol hasyl eçilidi. Enargül şol ýyl döwlete 72,7 tonna derek, 98 tonnadan geçrip, azyklyk däne tabşyryp, şertnamalaýyn borçnamasyny artygy bilen berjaý etdi. Ol şol ýyl gowaçadan hem meýilnamada görkezilen 75,7 tonna derek, 105 tonnadan aşyryp, ýokary hasyl almagyň hötdesinden geldi. Şalydyr mäş ýaly ekinleriniň hasyly hem ýokary boldy. Bu gazanylan netijeler daýhan zenanyň buýsanjyny artdyryp, zähmete bolan höwesine höwes goşdy.
Ýyllar bu janypeş zenana üstünlik getirip, tanymallyga ýetirdi. Häzirki wagtda Enargüli diňe geňeşligiň çäginde däl, eýsem, tutuş etrapda gowy tanaýarlar. Oňa uly hormat goýýarlar. Ýaş kärendeçileniň halypasy hökmünde hem sylýarlar. Şol töwereklere baryp, kimdir birinden onuň adyny tutup, sorasaň: «Hä, kärendeçi Enargülmi?! Ony tanamaýan barmy näme?!» diýip, onuň öwgüsini ýetirýärler. Hakykatdanam, kärendeçi Enargül Ersaryýewa tüýs zähmete berlen zenan. Ol dynç alşa çyksa-da, ata-babalaryndan galan daýhançylyk ýolundan arasyny üzüp bilenok. Hakyky zähmetde taplanan adam şeýle bolýar. Ol aňsat-aňsat zähmetden ara açmaz, garrulyga-da, ýadawlyga-da özüni aldyrmaz. Mydama bir zada güýmänip, hereketde bolar, zähmet çeker. Şolaram onuň ýaşaýşa, durmuşa bolan ynamyny artdyryp, bedenine güýç-gaýrat berer, ruhuny göterer. Enargülem şeýle zenan. Näçe işläsede, näçe hereket etsede, ýadawlyk onuň ýangolayyna geler ýaly däl. Daşyndan göwresi agras görünse-de, otyranda-turanda ýeňil gopýar, hereketi galjaň. Onuň gol gowşuryp, bikär oturan wagtyna duşmak kyn. Iş-aladasy mydama ýetirlik. Galjaňlyk, zähmetsöýerlik, tutanýerlilik Enargüliň zandynda bar. Özem, eden işi gül ýalydyr, näçe agtarsaň-da kem-köstek tapjak guman ýok. Ogludyr gelin-gyzlaryndanam şony talap edýär. Olar başarman, ýöwselleşe, ilki mylaýym sözler bilen düşündirer, soňra özi edip görkezýär, öwredýär. Ýadawlygy bildirip duranam bolsa, diline almýar. Mydama şähdi açykdyr, ruhy belentdir, şadyýandyr.
Enargül wagtynyň köpüsini Amyderýany etekläp oturan kärende meýdanynda geçirýär. Başarjaň kärendeçi ýylyň bütin dowamynda ogly Baýram, gelni Bägül, gyzlary Aýsoltandyr Güljemal dagy bilen ene topraga yhlas-mährini siňdirýär. Onuň bugdaý, pagta, aralyk ekinleri bolan şaly, mäş ýaly oba hojalyk ekinlerini ekip, önümçilik baradaky meýilnamalaryny berjaý etmedik ýyly ýok.
Ýylyň-ýylyna şertnamalaýyn borçnamasyny artygy bilen ýerine ýetirmegiň hötdesinden gelýär.
«Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» diýip yglan edilen ýylda eken bugdaýy hem bu agzybir maşgalanyň bereket baryny eçilidi. Has anygy, 40 gektar meýdandan meýilnamada görkezilen 68 tonna derek, 76 tonnadan geçrip däne hasyly alyndy.
Enargüliň geçen ýylky pagtadan gazanan netijesi hem guwandyryjy boldy. Ol gowaça eken 42 gektar meýdanyndan meýilnamada görkezilen 75,6 tonna derek, 130 tonnadan gowrak «ak altyny» döwlet harmanyna tabşyryp, ýyllyk meýilnamasyny artygy bilen berjaý etmegi başardy. Ussat kärendeçiniň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda 47 gektar meýdana eken gowaçasy hem bol hasyl getirdi. Ol şu setirleriň ýazylyp duran gününe çenli meýilnamada görkezilen 85 tonna derek, 140 tonnadan gowrak «ak altyny» döwlet harmanyna tabşyrdy. Bu entek aňrybaş çäk däl. Ussat kärendeçi ýylyň ahyryna çenli bu görkezijini 180 tonna ýetirmegi maksat edinýär. Onuň 40 gektar ýere eken güýzlük bugdaýy boý alýar. Enargüliň bugdaýdan hem tamasy uly. Ol indiki ýylyň tomsunda meýilnamada görkezilen 84 tonna derek, 95 tonna däne hasylyny almagy niýet edinýär.
Ýakynda biz Enargüliň kärende ýerlerine aýlanyp gördük. Bu ýerde zähmetiň özboluşly mukamy ýaňlanýar. Işler utgaşykly alnyp barylýar. Uzaga ýaýylyp giden giň meýdanyň bir tarapyndaky atyzdaky maşgalanyň agzalarydyr ýardamçylary galan gowaça hasylynyň ýekeje hanasyny-da zaýa etmän ýygnamagyň aladasynda. Beýlekitarapda bolsa, gök öwüsýän maýsalaryň idegi ýetirip, dökün berilýär. Olara Enargül baş bolýar.
Ters geňeşliginiň arçyny Gülbadam Turaýewa hem gürrüňdeş bolanymyzda ussat kärendeçiniň öwgüsini ýetirdi:
—Dogrusyny aýtsam, Enargül ýeňňemiz hakyky öwgä mynasyp zenan. Onuň bilen daýhançylyk babatda diňe Ters geňeşligimizde däl, eýsem tutuş etrabymyzda hem bäsleşip biljek tapylmasa gerek. Ol daýhançylyga jany-teni bilen berlen, tejribesi ýetirlik daýhan. Ýeriň, ekiniň abyny-tabyny oňat bilýär. Enargül Ersaryýewa Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe zähmet çekmegiň lezzetiniň bardygyny duýan zenan. Şonuň üçinem, onuň öwgüsini näçe ýetirseňem az—diýip, kärendeçi gelniň gök öwüsýän ýaşyl maýsalaryny synlap durşuna içki guwanjyny daşyna çykardy.
—Ine, şu görýän meýdanlaryňyz ýurt Garaşsyzlygymyzy alanymyzdan soň, daýhanlara paýlanyp berildi. Biz hem 2021-nji ýylda maşgala agzalarymyz bolup şu görýän ýeriňizi uzak möhletleýin kärendesine aldyk. Hakyky daýhan boljak bolsaň, ene ýere yhlas bilen eýeçilik etmeli. Ýer eden hyzmatyňa görä hasyl eçilýär. Şonuň üçin, ýylyň dört paslynda-da ony gözden salmaly däl. Idegini sürümden başlamaly. Ol ýüzleý geçirilse, hiç wagt oňat hasyl alyp bolmaz. Gyş paslynda-da daýhanyň aladasy ýetirlik—diýip, Enargül Ersaryýewa hem gürüne goşuldy.
—Bugdaý eken bolsaň, idegini ýetirmeli. Gowaça ekjek ýeriňe ýuwuş suwuny tutmaly, ýeriň tekizligini gözden geçirmeli. Özüm-ä ekin ekýän ýerimiň tekizligine aýratyn üns berýärin. Sebäbi ýeriň tekiz bolsa, ekin birendigän suw içýär. Döküne gezek gelende-de, gysgançlyk etmeli däl. Ekişde-de tohumyň ýereändigän düşmegini gazanmaly. Maşgala agzalarymyz bolup, kärende ýerimize pagta, bugdaý we beýleki aralyk ekinleri ekip, ýylyň-ýylyna ýokary hasyl alýarys. Ýere ikilik edip bolmaýar. Ýokary hasyl aljak bolsaň, oňa mährem yhlasyňy siňdirmeli. Soň idegini kemsiz ýetirseň bolany. «Çekseň zähmet—ýağar rehnet» diýleni. Zähmet çekseň, hözirini görýärsiň. Daýhançylykdan gelýän girdejiniň hasabyna hususy traktordyr ýeňil ulag edindik. Bu daýhan üçin uly baýlyk. Maşgalamyzda kem zadymyz ýok. Uzadan ýerimize elimiz ýetir. Şu meýdandan, daýhançylykdan bagt tapdyk. Dogrusy, özüm-ä şu giň giden meýdany küýseýärin. Her gün gelmesem, görmesem, işlemese, nämedir bir zadym kem ýaly bolup, ýüregim gysýar. Çagalarymam menden öwrenipdirler. Olaram her gün şu ýerde. Ene ýer—tükeniksiz hazyna. Mähir-yhlasyňy siňdirseň, bereket eçilýär. Bizem ene ýere erjellik bilen yhlasymyzy siňdirýäris—diýip, sözüni dowam etdirdi we soňra:
—Garaşsyz, hemişelik Bitarap Diýarymyzda halal zähmet çekýän ynsanlaryň gadryny bilýärler. Uzak ýyllaryň dowamynda ene topraga yhlasly hyzmat edip, ýokary netijeler gazananygym üçin geçen ýyl maňa-da hormatly Prezidentimiziň Karary bilen Türkmenistanyň «Watana bolan söýgüsi üçin» diýen medalynyň berilmegi başymy göge ýetirdi. Işe, durmuşa bolan höwesimi, buýsanjymy artdyrdy. Ýaşlar bilen deň gadam basmaga höwes döretdi.
Ýönekeý kärendeçi daýhan hökmünde hormatly Prezidentimiz tarapyndan döwlet sylagyna mynasyp bolmagym, çekýän zähmetime goýulýan sarpa, hormat, ýokary baha diýip düşünýärin—diýip, sözüni tamamlady.
Hawa, ussat kärendeçi zenan Enargül Ersaryýewanyň gürrüňlerini näçe diňläseň, diňläp oturmaly. Onuň ekinlerden bol hasyl almak baradaky gürrüňleri däl, eýsem adamkärçilik, halal işläp-halal ýaşamak, maşgala agzybirligi, edep-ekram, Watany söýmek, birek-birege hormat-sarpa goýmak baradaky manyly gürrüňleri hem maňzyňa batýar.
...Daýhan zenanyň işi bilen tanşanymda, bir zat ýadyma düşdi. Mundan ençeme ýyl ozal: «Işlejek adam ugruny tapar, işlemejek—bahana» diýen ýörgünli şygar bardy. Hakykatdan hem, işlemäge islegi bolan ynsanlaryň hemişe-de tabşyrylan ýumuşlary wagtynda we talap edilişi ýaly ýerine ýetirmegi başarýandygyny, saýlap alan ugruna döredijilikli çemeleşýändigini durmuş subut ede-ede gelýär. Enargül Ersaryýewanyň zähmet ýoly hem munuň şeýledigine güwä geçýär.
